Royo
De Biquipedia
- T'a color d'o pelo, se beiga l'articlo sopre o pelo royo.
| Cordenadas de color | ||
|---|---|---|
| HTML | #FF0000 | |
| RGB | (r, g, b) | (255, 0, 0) |
| CMYK | (c, m, y, k) | (0, 100, 100, 0) |
| HSV | (h, s, v) | (0°, 100%, 100%) |
O royo ye a color correspondién á la frecuenzia més baxa de luz que puede distinguir o güello umán. A largaria d'unda d'a luz roya ye d'arredol de 700 nm.
[editar] Usos, simbolismo y espresions que s'emplegan charrando
- En aragonés, a color d'o pelo de presonas e animals (gatos por exemplo) se diz roya si tien tonalidaz royencas u amarillencas encara que no siga roya de tot dende o punto de bista optico.
- A color roya se emplega á sobent pa fer notar furia.
- A color d'a sangre fazió que s'asoziase a color roya con o dios d'a guerra, Marte, y en a onor suya o planeta royo se clama Marte, que tien una superfizie royenca por os suelos o mineral ematites, que ye osido de fierro.
- A color roya se emplega en siñals de trafico (siñals d'albertenzia e proibizión e la siñal de "stop"), tamién en os semaforos.
- O royo s'ha emplegato como color d'os reboluzionarios e los de cucha pulitica, ye fazil que dende os tiempos d'a reboluzión franzesa.
- Por exemplo, en a Guerra Zebil de Rusia y en la Guerra Zebil de Finlandia luitoron royos contra blancos.
- La identificazión d'o comunismo con lo royo (estando o royo a color prenzipal d'a bandera d'a Unión Sobiética) produzió espresions en a Guerra Frida como "la amenaza roya", a "China Roya" (en contraposizión con "a China Nazionalista", a China Libre u Taiwan).
- O royo tamién s'emplega para endicar deudas, como en la espresión "lumers royos". La prautica prozede d'os contables italians que usaban tinta roya pa endicar as deudas e tinta negra pa endicar os abers.
- Roya ye tamién a "Color d'a pasión".
- A sangre ye roya por la presenzia d'emoglobina, que tien o catión més osidato de Fierro, o fierro tribalent Fe3+. Cuan a emoglobina tien o fierro combinato de tot con osichén a color roya ye més biba, cuan ixe fierro d'a emoglobina no ye combinato con osichén a color ye més esmortexita.
