Riñón
De Biquipedia
Os riñons son dos organos presents en os animals bertebraus, que filtran a sangre de l'aparato zirculatorio y premiten a excrezión á trabiés d'a orina de cuantos resuduos metabolicos de l'organismo por meyo d'un sistema complexa que encluye mecanismos de filtrazión, absorzión y excrezión.
Tenen forma de faba, y en o ser umán cadagún tien, alto u baixo, a grandaria d'o suyo puño zarrau. Se troban en o retroperitoneu, chusto denzima d'as costiellas, á l'altura d'as primeras bertebras lumbars,
Cada diya os riñons prozesan bels 200 litros de sangre ta produzir, aproximadament, 2 litros d'orina, una soluzión liquida compuesta d'augua y cuantas substanzias en cantidat bariable que s'eliminan e l'organismo, prozedents d'o metabolismo corporal. A orina baixa contino ent'a buixiga urinaria á trabiés d'uns condutos ditos uréters. A buixiga almadazena a orina dica l'inte d'orinar.
Contenius |
[editar] Funzions d'o riñón
O suyo tamaño ye como o d'un puño zarrau, ye de color roya, y o suyo peso ye de 125 á 155 g. O riñón funziona en colaborazió con atros organos, como os polmons (u libianos), o corazón, ezt.
O riñón tamién secreta tres ormonas importants, como son a eritropoyetina, a renina y a bitamina D.
[editar] Filtrache
A filtrazión ocorre en chicotas unidaz colocadas adintro d'os riñons, que se dizen nefronas. Cada riñón en tien arredol d'un millón. En a nefrona, o glomerulo -que ye un chicot chubillo de capilars sanguinios- s'enreliga con un chicot tubo colector d'orina, clamau tubulo. Se produz un complicau entrecambeo de substanzias quimicas á mesura que os reúses y l'augua surten d'a sangre y dentran en o sistema urinario.
En primerías, os tubulos reziben una barracha d'esperdizios y sustanzias quimicas que o cuerpo encara puet usar. Os riñons separan bellas sustanzias como o sodio, o fosforo y o potasio, y las nimbía de tornada ent'a sangre que las retorna á o cuerpo. D'ista traza, os riñons regulan a conzentrazión d'istas sustanzias en o cuerpo. S'aprezisa un equilibrio adecuau ta ta mantenir a bida, pero as conzentrazions excesibas pueden estar perchudizials.
A más de retirar os reúses, os riñons libran tres ormonas importants:
- Eritropoyetina, que estimula a produzión de globulos bermellos t'a medula osea.
- Renina, que regula a presión arterial
- La forma autiba d'a bitamina D, que aduya á mantenir o calzio nezesario ta os güesos y ta l'equilibrio quimico normal en o cuerpo.
[editar] Malotías que afeutan á os riñons
- Se beiga tamién: Nefrolochía.
Cuasi todas as malotías d'os riñons atacan á las nefronas y lis fan perder a suya capazidat de filtrazión. A lesión d'as nefronas puet escayexer á escape, á sobent como resultau d'una lesión u intoxicazión. Manimenos, por un regular as malotías d'os riñons destruyen as nefromans lentament y progresiba. Pueden pasar muitos años y mesmo dezenios antes que no se manifieste o mal.
As dos causas más frecuents de malotía d'os riñons son a diabetes y a tensión arterial alta (ipertensión).
[editar] Ereditarias u conchenitas
[editar] Alquiridas
- Càlcul renal .
- Nefropatía diabetica.
- Glomerulonefritis .
- Ipertensión arterial.
- Glomerulonefritis.
- Idronefrosis.
- Nefritis interstizial.
- Sindrome nefrotico.
- Tumors renals:
[editar] Referenzies
[editar] Se beiga tamién
Se beigan as imachens de Commons sobre Riñón.- Riñón artifizial