Fatimí
De Biquipedia
Fatimí u Fatimita estió una dinastía d'imans u califas xiitas que reinoron en Berbería y Echipto dende 909 dica 1171.
O mobimiento fatimí tenió o suyo orichen en o ismailismo, seguntes o cualo un mahdí deszendient d'Alí e Fatima por a línia d'Ismail renobaría l'islam. O fundador d'a dinastía fatimí estió Ubait Allah, que residiba en Salamya (Siria), seu d'os ismailís. Os ismailitas nimbioron dais u predicadors pa fer proselitismo t'a Berbería con a intinción de conquerir dimpués Echipto pa dimpués luitar cuentra os abasidas de Bagdad e sustituirlos en a direzión relichiosa de l'Islam.
Uno d'estos predicadors estió Abu Abd Allah al Dai, que consiguió combertir a lo ismailismo a las tribus d'a confederazión kutama con a promesa d'eliminar os impuestos no alcoranicos. Con l'aduya d'os combatients kutama Abu Abd Allah al Dai organizó un exerzito, consiguió derrocar a os aglabís (o zaguer aglabí se refuchió en Bagdad), e arrasar o reino de Tahert. Dimpués clamó pa que benise a Abu Abd Allah, que entró triunfador en Raqqada en 909, prenendo o títol de Mahdi e Amir al muninin.
O Mahdí trobó dificultaz pa mantener o poder e mandó matar a lo mesmo Abu Abd Allah, que produzió una rebuelta d'os kutama e una escisión en a seta. Istauró un rechimen autoritario. En o suyo reinato fazió incursions cuentra Echipto que fracasoron. Fundó en 920 Mahdia, a suya capital. Conquirió Sezilia. Dimpués de fracasar cuentra Echipto nimbió campañas cuentra l'ueste, en 922 sochuzgando a lo sobirán idrisí de Fez e prenendo Sichilmasa.
O suyo sucesor Al-Qaim abió de luitar cuentra os berbers kharichitas de l'Aurés, que plegoron a fer setio a Mahdía. A situación d'os fatimís estió inestable dica a o califato de Al Muizz, con una gran espansión territorial grazias a las campañas d'o cheneral Chawhar, plegando por l'ueste enta l'Atlantico e por l'este conquerindo Echipto (e prenendo o control d'as suyas dependencias de Palestina, Siria e costa ozidental d'Arabia). A dentrata d'o califa Al Muizz en O Cairo desplazó o zentro de grabedat d'os fatimís enta Echipto, dixando d'intresar-sen tanto en Berbería y o suyo antigo zentro d'Ifriquiya.
Dende Al-Aziz os ligallos d'unión con Ifriquiya se relaxoron. Al-Aziz tenió un califato pazifico y tolerant con os cristians e chodigos, pero Al-Hakim, més populista encomenzó una persecución cuentra as minorías enantes faborexitas. En 1051 o zenacha Muizz b Badis refusó a sobiranía Fatimí a fabor de l'Abasí.