Ermita d'a Virchen d'o Bario de Bestué
| Ermita d'a Virchen d'o Bario | |
|---|---|
Ermita d'a Virchen d'o Bario | |
| Situación cheografica | |
| Estau | |
| País | |
| Situación | |
| Adreza | |
| Coordenatas | |
| Archidiocesi | |
| Diocesi | Balbastro-Monzón |
| Arcipestrau | Sobrarbe-Ribagorza |
| Información cheneral | |
| Advocación | Virchen d'o Bario |
| Culto | Cristianismo |
| Orden | |
| Rector | |
| Vicario parroquial | |
| 2.º Vicario parroquial | |
| Mosen | |
| Propietario | |
| Administrador | |
| Director | |
| Coste | {{{coste}}} |
| Visitable | |
| Altaria | |
| Pisos | |
| Amplaria | |
| Largaria | |
| Superficie | |
| Diametro | |
| Aforo | |
| Altaria s.l.m. | |
| Atras | |
| Alcance | |
| Iluminación | |
| Potencia | |
| Arquitectura | |
| Tipo | Ermita |
| Estilo | |
| Función | |
| Catalogación | Bien d'Intrés Cultural |
| Materials | |
| Construcción | |
| Construcción | Sieglo XVII |
| Fundador | |
| Inicio | |
| Fin | |
| Devantadera | |
| Destrucción | |
| Arquitecto | |
| Incheniero estructural | |
| Incheniero de servicios | |
| Incheniero civil | |
| Atros | |
| Premios | |
| Pachina web | |
| Localización | |
A ermita d'a Virchen d'o Bario de Bestué (en castellano Ermita de la Virgen del Bario u del Barrio[1]) ye una ermita d'o sieglo XVII situada en a localidat de Bestué (Puértolas), en a comarca de Sobrarbe.[2]
Nombre
[editar | modificar o codigo]Conoixida localment como ermita d'a Virchen d'o Bario[3], ye extendida tamién a variant castellanizada como Virchen d'o Barrio[4] como reculle por eixemplo Pascual Madoz:
Descripción
[editar | modificar o codigo]
Situada en o cabo sud d'o lugar, amán d'a ilesia de Sant Pero Apóstol. Se tracta d'una construcción d'una nau con planta de cruz latina, crucero y cabecera recta, que se troba orientada enta l'este. A os piez i hai un portegau de planta cuadrangular, ubierto a o frent por un arco de meyo punto y cubierto por una vuelta de meyo canyón. Adosada a o costau sud se troba una sagristía que ye mas baixa que a nau prencipal.
A suya fabrica ye de mampostería de piedra panal, muit regular, pero dispuesta en filadas heterochenias, estando cubierta con losa a dos auguas. A frontera remata con una espadanya d'un solo uello en arco rebaixau.
L'interior, incluyindo a sagristía, ye cubierto por vuelta de meyo canyón. A os piez i hai un coro alto, con acceso por una escala intramural dende a capiella d'o costau norte. En o paramento sud, i hai una finestra, estreita, abocinada y rematada por un arquillo de meyo punto.
Leyendas y tradicions
[editar | modificar o codigo]Construyida en o sieglo XVII, i hai bellas leyendas arredol d'a ermita que deixan veyer l'antigüidat y devoción a ista advocación mariana. O mosén y historiador aragonés Roque Alberto Faci reculle una leyenda que data d'o sieglo VIII y relata como Bestué se libró d'a invasión d'os musulmans gracias a la intercesión de Nuestra Sinyora de Bario, que seguntes diz yera ya venerada en o lugar dende tiempos d'os visigodos.[6] Seguntes ista historia o día que os invasors sarracins heban d'invadir o lugar amaneixió con boira preta dimpués de que os habitants d'o lugarón hesen estau toda a nueit rezando a la Virchen. En sentir as voces d'os habitants de Bestué chilando instruccions d'esfensa, os invasors pensoron que a plaza yera esfendida por un mayor numero d'hombres y albandonoron as suyas intencions quedando pa siempre o lugar sin conquistar.
Un atra variant de l'anterior ye a leyenda d'os micalez[7] que se reculle oralment dica l'actualidat y que puet estar l'orichen de l'anterior leyenda, mas culta y transmitida por escrito en os sieglos XVII y XVIII. En ista versión qui mira d'invadir a localidat son os unos guerrers, ditos “micalez” u "micolez", probablement forma local pa decir a os miquelez, milicianos mercenarios u voluntarios que reclutaban as deputacions y chuntas d'a Corona d'Aragón ya en epoca moderna pa refortir o exercito regular. Igualment os habitants rezan a la Virchen d'o Bario que en ista ocasión los proteche a traviés d'una boirada de mosquins.
Tradicionalment os habitants de Bestué asistiban a la ermita os días 8 de setiembre y 8 de mayo, días d'a fiesta mayor y menor d'a localidat. En a fiesta mayor se i feba amás misa y se repartiba a "caridat", que yera pagada gracias a os beneficios que se quitaban d'o loguero d'uns campos de titularidat comunal. Dimpués se feba una ronda con o gaitero por as carreras d'o lugar, cantando os gozos a la Virchen d'o Bario[8] y prencipiando asinas as fiestas. En mayo se i feban novenas que remataba con a fiesta menor.
A ermita yera puesto a on veniban a demandar aduya os endimoniau y cuan i heba partos periglosos. Tamién se rezaba a la Virchen cuan i heba tronada u en tiempos de sequera. Se rechistra asinas mesmo a existencia d'una cofadría que aduyaba a malautos y moribundos.
Referencias
[editar | modificar o codigo]- ↑ (es) Nomenclátor Geográfico de Aragón. Puértolas.
- ↑ (es) Bestué y una campana. Heraldo de Aragón, 30 de chunio de 2024. PressReader.com
- ↑ (es) Bestué. Paisajes de Ordesa. Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdido.
- ↑ (es) Ayuntamiento de Puértolas. Núcleos rurales
- ↑ (es) Bestué en Diccionario Madoz
- ↑ (es) Bestué librada de los moros. "Leyendas para una historia paralela del Aragón medieval", Agustín Ubieto Arteta
- ↑ (es) Leyenda de os micalez de Bestué. SIPCA
- ↑ (es) Un eclecticismo radical. Luis Lles. Diario del AltoAragón, 9 de chinero de 2023. PressReader.com
Vinclos externos
[editar | modificar o codigo]
Se veigan as imáchens de Commons sobre a ermita d'a Virchen d'o Bario de Bestué.- (es) Ficha en a web d'o SIPCA
- (es) Gozos de la Virgen del Bario por Almalé y Biella Nuei.