Catalunya d'o Norte

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Catalunya d'o Norte
Catalunya del Nord
País d'os Países Catalans
Flag of Catalonia.svg Escudo de  Catalunya d'o Norte
Bandera Escudo
Localització de la Catalunya Nord respecte Catalunya.png
Localización de Catalunya d'o Norte respecto a Catalunya
Capital Perpinyán
Idioma oficial
 • Luenga propia
 • Atros idiomas
Francés
Catalán
Occitán
Entidat
 • Estato
País
Flag of France.svg Francia
Superficie
 • Total

4.116[1] km²
Población
 • Total
 • Densidat

412.685[1] hab.
103[1] hab/km²

Catalunya d'o Norte (en catalán Catalunya del Nord) ye a parti de Francia historicament y cultural catalana y deseparata d'a resta de Catalunya o 7 de noviembre de 1659 por o tractato d'os Pireneus. Forman ista rechión as comarcas historicas d'o Rosellón, o Conflent, o Vallespir, o Capcir y o norte d'a Cerdanya (conoixita como l'Alta Cerdanya). A Fenolleda, encara que ye mayoritariament de luenga occitana, s'incluye asobén en a definición de Catalunya d'o Norte por as suyas relacions cheograficas y administrativas con o Rosellón.

Actualment istas comarcas fan parti d'o departamento francés d'os Pireneus Orientals (Pyrénées-Orientales en francés), que s'engloba aintro d'a rechión d'o Lenguadoc-Rosellón (Languedoc-Roussillon) y que se conoixe informalment en francés como Pays Catalan, en catalán, País Català.[2]

O 10 d'aviento de 2007 o Consello Cheneral d'os Pireneus Orientals aprobó a oficialidat d'o catalán, chunto con o francés en o suyo territorio.[3] y, en o mesmo documento, l'apelación Catalunya Norte como equivalent d'o francés Pyrénées-Orientales, como se puet leyer en o preambulo d'o mesmo documento.

Con una población de 440.885 habitants (2009)[4], representan un 0,6% de la población total francesa, 18% d'a rechión Lenguadoc-Rosellón, y un 3,1% d'a población total d'os territorios de parla catalana.

Cheografía[editar | editar código]

O Canigó fotografiato dende a carretera que leva ta l'aeropuerto de Perpinyán (en Ribesaltes).

Catalunya d'o Nord ocupa prencipalment a parti oriental d'a versant norte d'os Pireneus y s'estendilla por a plana d'o Rosellón dica plegar ta o norte, a on as Corberes la deseparan de l'Aude y, ta o sud, o macizo de l'Albera la desepara de l'Alto Empordán. Muga a l'ueste con Andorra y a l'este con a mar Mediterrania. Os rios Tet, Tec y Aglí trescruzan a Catalunya d'o Norte d'ueste enta l'este paralelament l'un a l'atro. Os macizos d'o Carlit (2.921 m) y d'o Canigó, a o sud, (2.785 m) i destacan por a suya gran altaria.

O clima, de tipo mediterranio, permite tener hibiernos relativament suaus, en os que ox nevazos son prou raros en a plana. Os veranos son asobén muit calidos. Os vientos i tienen un gran papel, mas que mas a tresmontana, viento d'o norueste, dito mistral en Occitania, que regularment gosa tener velocidatz superiors a os 100 km/h. O viento de levant, dito marinada, por a suya parti, ye o que portia a plevia.

Luenga[editar | editar código]

   Municipios historicament catalanoparlants

   Municipios no catalanoparlants (historicament de parla occitana)

   Municipios con parlas de transición u d'adscripción en descusión

O reyal decreto francés de Loís XIV d'o 2 d'abril de 1700, con calendata d'aplicación de l'1 de mayo d'o mesmo anyo, prohibió l'uso d'a luenga catalana en documentos oficials, notarials y d'atra mena, baixo pena d'invalidar-ne o contenito. Dende alavez, o francés contina estando a unica luenga oficial, y a unica que se fa servir en l'amostranza publica.

Recientment, o Estato francés ha modificato a suya constitución y ha adhibito a o suyo articlo 2 a frase siguient: La langue de la République est le français. ("A luenga d'a republica ye o francés."). Iste articlo, encara que oficialment ha de protecher o francés contra a expansión de l'anglés, de feito se fa servir asobén ta negar subvencions a movimientos culturals u civicos u ta refusar a presencia d'atras luengas, como en iste caso o catalán, en l'administración.

Oficialidat d'o català[editar | editar código]

O 10 d'aviento de 2007 o Consello Cheneral d'os Pireneus Orientals declaró a oficialidat d'a luenga catalana, chunto con o francés, a traviés d'a Carta en favor del català. A Carta disposa de 9 articlos que, amás de reconoixer a oficialidat d'o catalán, reconeixe tamién o Institut d'Estudis Catalans como autoridat lingüistica y mira d'asegurar l'uso y conoiximiento cheneral d'a luenga en l'administración y a vida socieconomica. Entre atros, fa referencia a os medios de comunicación publicos y privatos, a escuela y a rotulación viaria.

Referencias[editar | editar código]

Se veiga tamién[editar | editar código]