Pisces
De Biquipedia
| Pexes | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Arengue de l'Atlantico (Clupea harengus), a espezie icticola más abundant d'o mundo. |
||||||||
| Clasificazión zentifica | ||||||||
|
||||||||
| Superclases | ||||||||
|
Os pexes (Pisces) son animals bertebratos d'as auguas, típicament ectotérmicos, recobiertos d'escatas y dotatos de dos conchuntos d'aletas por parellas y de cuantas aletas indibiduals. A espezialidat d'a zoolochía que s'ocupa espezificament d'os pexes se diz ictiolochía.
Como ye propio d'os primers bertebratos, biben en las auguas y, a diferenzia d'o que oserbamos en os tetrapodos, a respirazión se produze prenzipalment por branquias clabadas en fendillas d'a farinche. A locomozión se basa en una forma idrodinamica, con mobimientos laterals d'o cuerpo ausiliatos por estremidaz que son aletas. O grupo ye muy eterocheneo y encluye formas tan dispars como as lampreyas, os tiburons u los atuns, totalizando arredol de 30.000 espezies, estando lo grupo más numeroso d'os bertebrados.
En os pexes gosa distinguir-se zinco tipos d'aletas diferents seguntes a zona d'o cuerpo en a que se troban: as peitorals, as pelbians, a dorsal, a caudal y l'anal.
Contenius |
[editar] Eboluzión
Os peces s'orichinoron a partir d'atros cordatos en primeras d'o Cambrico. No se sabe a zenzia zierta esautament á on fixar o suyo orichen; o grupo más primitibo d'os pexes, os agnatos —que no poseyen mandibulas— aplega á las lampreas y a los mixines, (anque no está claro si istos zaguers se deben considerar bertebratos).
Os bertebratos terrestres (tetrapodos) se diferenzioron á partir de pexes pulmonatos emparentatos con o zelacanto u los dipnoos, y bellas d'as primeras formas son á meyo camin entre o nuestro conzeuto de pex y o d'anfibio.
[editar] Clasificazión y filochenia
O grupo d'os pexes ye parafiletico y se define como todos os bertebratos que no son tetrapodos, ye decir, por a esclusión d'un taxón (os tetrapodos) d'atro mayor (os bertebratos), y no por a posesión de carauteristicas deribatas comuns. As espezies güe esistents pertenexen á tres grupos (a begatas consideratos clases, a vezes superclases:
- Agnatos u pexes sin de mandibulas, que encluye poquetas espezies autuals (lampreas y mixines). Ye un grupo parafiletico.
- Condrictios u pexes cartilachinosos, que encluyen a los tiburons, rayas y quimeras, carauterizados por poseyer fendillas branquials esternament bisibles y o esqueleto compuesto nomás de cartilago. Son un grupo de bertebratos muy primitibos, pero muy esitosos ebolutibament, ya que os tiburons son animals antiquísmos que bi no an cambiado mucho dende o suyo orichen.
- Osteictios u pexes óseos, con esqueleto oseo y branquias protechidas mediant un operculo. Ye un grupo parafiletico. A suya bez s'en subdibide en:
- Actinopterichios, pexes oseos con aletas probistas de radios.
- Sarcopterichios, pexes oseos con aletas lobuladas.
O siguient cladograma amostra las relazions filocheneticas d'os distintos grupos de pexes y d'istos con os tetrapodos (seguntes Hickman)[1]:
| Vertebrata |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
Note-se que os sarcopterichios son más estreiament emparentatos con os tetrapodos (bertebratos con cuatre patas) que con a resta de pexes.
[editar] Respirazión
Os pexes otienen l'ocsichén (O2) disuelto en l'augua á trabiés de branquias, que en lur caso se sitúan entre as fendillas farincheas u fendillas branquials.
[editar] Migrazión
Asabelos tipos de pexes leban á cabo migrazions regularment, en escalas que ban d'o día á día dica añals, y con distanzias que ban dende no guaires metros dica mils de quilometros. O fin comunment se relaziona cheneralment con l'alimentazión u la crianza; en bels casos a razón ta la migración ye desconoxita.
Clasificazión d'os pexes migratorios
- Diadromos, biachan entre augua salata y dulze. (griego: día sennifica entre).
- Anadromos, biben prenzipalment en l'augua salada y s'apareyan en dulze. (Griego: ana sennifica alto).
- Catadromos, biben en l'augua dulze y s'apareyan en l'agua salada. (Grego: cata sennifica baxo).
- Anfidromos, se mueben entre l'augua dulze y salata mientres d'o suyo ziclo de bida, pero no por apareyamento. (Grego: amphi sennifica ambos)
- Potadromos, migran nomás en as auguas dulzes. (griego: potamos sennifica río).
- Ozeanodromos, migran nomás en as auguas saladas. (griego: ozeanos sennifica ozián)
Os pexes anadromos más conoxitos son os salmons, que eclosionan en pequeñas corrients d'augua dulze, baxan á la mar y biben cuantos años; dimpués tornan á los mesmos ríos á on que naxioron, desoban, y poco dimpués mueren.
O pex más notable dintro d'os catadromos ye l'anguila d'augua dulze, cuyas larbas flotan á la deriba en l'ozián ubierto á begatas por meses u años, antis de biachar miles de quilometros á los suyos rigachuelos orichinarios, donde se desembolican dica adubir o suyo estato adulto, ta tornar-se-ne á lo ozián a desobar.
A migrazion bertical diaria ye un comportamiento común; muitas espezies marinas se dirichen á la superfizie en a noche ta alimentar-se; dimpués tornan á las profundidaz mientres d'o día.
Un gran número de pexes marinos, como l'atún, migra de norte á sur añalment, siguindo as bariazions de temperatura en l'ozián. Isto ye de gran importanzia ta la pesca.
As migrazions d'os pexes d'augua dulze son cheneralment más curtas, tipicament desde un laco á un río u bizebersa, por motibos de desobe.
Os pexes asinas, como otros organismos acuaticos, pueden clasificar-se ecolochicament por su toleranzia á distintas salinidades, en eurihalinos u estenohalinos, así como por otros aspectos de lur adaptazión
[editar] Referenzias
- ↑ Hickman, C. P., Ober, W. C. & Garrison, C. W., 2006. Principios integrales de zoología, 13ª edición. McGraw-Hill-Interamericana, Madrid (etc.), XVIII+1022 pp. ISBN 84-481-4528-3.