Ljouwert

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Ljouwert
Leeuwarden
Localidat d'os Países Baixos
Bandera Escudo d'armas
De Waag
De Waag
Estato
 • Provincia
Flag of the Netherlands.svg Países Baixos
Frisian flag.svg Frisia
Superficie 84,10 km²
Población
 • Total
 • Densidat

96.578 hab. (2009)
1.210 hab/km²
Ljouwert en Frisia
Ljouwert en Frisia.
www.leeuwarden.nl

Ljouwert (pronunciato en frisón , en neerlandés Leeuwarden, en Stadsfries: Liwwadden) ye a capital d'a provincia neerlandesa de Frisia. Se troba en o norte d'o país.

Historia[editar | editar código]

Mapa historico de Ljouwert

L'aria de Ljouwert ya yera ocupata a o menos dende sieglo X (encara que recientment s'han trobato restas de casas que datan d'o sieglo II a man d'a Oldehove, una torre medieval d'a ciudat) y obtenió o títol de ciudat en l'anyo 1435. Situata en o Middelzee, estió un important centro comercial, dica que a suya conexión con a mar se zarró en o sieglo XV. En 1901 a ciudat teneba una población de 32.203 habitants.

Entre os personaches famosos de Ljouwert s'encluyen o lugartenient Guillén IV d'Orange, l'artista grafico M. C. Escher, y a famosa bailarina y espía Mata Hari, asinas como o teologo N.H. Gootjes.

Ciudadans de Ljouwert recibindo a o exercito de Canadá, 16 d'abril de 1945

Mientres a Segunda Guerra Mundial, dimpués d'una luenga ocupación alemana, o 15 d'abril de 1945, os Royal Canadian Dragoons (unidat d'o exercito canadiense), desobedecindo ordens directas, dentroron en ciudat y redotón a os alemans.

Etimolochía[editar | editar código]

O nombre de "Leeuwarden" (con antigas variants graficas) se fació servir en primeras ta decir a Nijehove, amás important d'as tres localidatz que dimpués, en os primers anyos d'o sieglo IX, s'achuntoron en una sola (Villa Lintarwrde' c. 825).[1]

Bi ha a-saber-las teorías sobre l'orichen d'o nombre d'a ciudat. O historiador y archivista Wopke Eekhoff replegó un total de 200 variants graficas diferents, d'as qualas Leeuwarden (neerlandés), Liwwadden (Stadsfries) y Ljouwert (frisón occidental) encara se fan servir.[2]

A segunda parti d'o nombre se puet esplanicar facilment. "Warden", ye una parola frisona y neerlandesa ta decir a un Terp, tozal artificial propio d'os Países Baixos y mas que mas de Frisia.[2] O mayor problema ye o prefixo, que puet interpretar-se como leeu- u leeuw- (en neerlandés lión). Muitos estudiosos creyen que ista teoría ye cierta, ya que o lión se puet trobar en o mesmo escudo d'a ciudat. Manimenos ta que ista teoría fuese verdat mancaría una "w" adicional en o nombre. Amás tamién s'ha de pensar que nunca no ha habito lions en Frisia. Atros expertos afirman que o prefixo leeu- puet estar una evolución de luw- (en neerlandés protechito) u lee- (en neerlandés circulación d'augua). Iste zaguer significato s'achusta a la realidat de Frisia, una provincia con prous canalizacions d'augua.[2]

Heraldica[editar | editar código]

O escudo de Ljouwert ye o simbolo oficial d'o municipio. Ye formato por lión d'oro sobre fundo d'azur tot coronato. O feito de que amaneixca un lión pareixe prou lochico, ya que "Leeuw" significa "lión" en neerlandés. Manimenos, ye probable que l'antigo nombre d'a ciudat fese referencia a l'augua mas que a iste animal. Bellas fuents dicen que quan se prenió o nombre oficialment en a ciudat se gritó a o lión ta que se fese real. Tamién ye posible que o escudo fuese un regalo d'a poderosa familia Minnema a la ciudat.[3]

Vicos[editar | editar código]

Froskepôlemolen
Nombre frisón Nombre neerlandés censo de 2005
Ljouwert Leeuwarden 86,324
Goutum Goutum 2,624
Wurdum Wirdum 1,236
Wytgaard Wijtgaard 626
Lekkum Lekkum 469
Snakkerbuorren Snakkerburen 206
Himpens Hempens 175
Swichum Swichum 60
Tearns Teerns 16
Total 91,766
Fuent:[4]

Arquitectura[editar | editar código]

Entre os edificios mas representativos d'a ciudat se pueden encluyir o Kanselarij (l'antiga cancillería), o Stadhouderlijk hof, antiga residencia d'os lugartenients de Frisia, o Waag (antigo mercato d'a ciudat), a ilesia de Sant Bonifacio y a Oldehove una torre medieval. Una d'as millors anvistas d'o centro d'a ciudat se tiene dende o "edificio Achmea", o mas alto d'a ciudat (pertenixient a la companyía d'aseguranzas "Achmea").

Ljouwert ye tamién a seu d'o mercato de bestiar mas gran d'o país, que se celebra o Día de l'Ascensión, asinas como o mercato de flors mas gran d'os Países Baixos. O Froskepôlemolen ye o zaguer supervivient d'entre os 130 molins de viento que goso tener Ljouwert. As restas d'o Cammingha-Buurstermolen s'espaldoron en 2000. Os alazetz d'atros dos molins, Wielinga-Stam y De Haan encara se i pueden trobar.[5]

Educación[editar | editar código]

Seu d'a NHL en a Tesselschadestraat

Ljouwert tien bellas universidatz de prestichio en o campo d'as sciencias aplicatas (HBO en neerlandés), como o Van Hall Instituut (sciencias naturals y agricolas), a Stenden Hogeschool (economía) y a Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (economía, tecnolochía y artes).

A tamas de que a ciudat no tien una universidat scientifica, bi ha a-saber-las seccions d'universidatz d'atras ciudatz como a Wageningen University and Research Centre, a Universiteit Twente y a Rijksuniversiteit Groningen. Alto u baixo 16.000 estudiants, encluyindo un numero cada vegata mayor d'estudiants foranos, estudeyan en as escuelas tecnicas. Antiparti d'a educación superior, a ciudat amás ye a seu de dos escuelas rechionals de formación profesional (MBO): o Friese Poort y o Friesland College.

Esporte[editar | editar código]

Partito de fútbol en o Cambuurstadion

Ljouwert ye o punto de salita y de plegata d'a Elfstedentocht, una cursa de patinache sobre chelo de 200 km de largaria que se fa d'hibierno, y quan as condicions lo permiten, en as canals chelatas de Frisia. A zaguera edicion d'ista competición se celebró en chinero de 1997 y as dos anteriors en os anyos 1986 y 1985. O equipe de fútbol d'a ciudat, o Cambuur Leeuwarden, chuga en a Eerste Divisie (a segunda categoría d'o fútbol neerlandés). En a temporata 2005/06 o club quasi desapareixe debito a las suyas malas condicions economicas. O Cambuurstadion, a on que se chugan os partitos de fútbol, se devantó en l'anyo 1995. Actualment o equipe de fútbol tien plas de fer un nuevo estado en a parti oriental d'a ciudat, lo que tendría un coste de 35 millons de euros.[6]

Politica[editar | editar código]

Ljouwert, como capital d'a provincia de Frisia, ye seu d'as institucions provincials.

Personas conoixitas de Ljouwert[editar | editar código]

Mata Hari, a famosa bailarína y espía

Transporte[editar | editar código]

Gara de Ljouwert
Un autobus urbán d'Arriva
Ljouwert, Van Harinxmakanaal

Bi ha quantas linias de tren dende atras ciudatz d'os Países Baixos:

Tamién bi ha linias regulars d'autobus con atras ciudatz de Frisia mas que mas:

Y amás bi ha autobuses urbans en a ciudat. A mayoría d'as linias corresponden a la interpresa de transportes Connexxion y unas poquetas (linias 10,13,14 y 320) a la interpresa Arriva.

En coche, se i puet plegar por as dos autopistas que conectan a ciudat con a resta d'os Países Baixos, l'A-31 y l'A-7 por l'Afsluitdijk y l'A-32 por Zwolle. A mas, ye conectata con a Mar de Frisia por o Van Harinxmakanaal, una canal de 38 km de largaria.

Transporte aerio[editar | editar código]

Leeuwarden tien una base aeria, que ye una d'as tres mas importants d'a fuerza aeria d'os Países Baixos,[7] pero no tien vuelos comercials. Os aeropuertos mas amanatos con vuelos comercials son los de Groningen y Amsterdam.

Referencias[editar | editar código]

  1. Groot p. 10
  2. 2,0 2,1 2,2 Groot p. 12
  3. Jansma p. 45
  4. (nl)(fy) Dorpen per gemeente. Doarpswurk.
  5. (nl) Stichting De Fryske Mole (1995). Friese Molens. Ljouwert: Friese Pers Boekerij bv, 69–73, 181, 183, 253.
  6. (nl) "Nieuw stadion Cambuur kost €35 miljoen"
  7. (nl) Base Aeria de Ljouwert. Ministerie van Defensie.

Bibliografía[editar | editar código]

  • (nl) Groot, P.J. de, Karstkarel, G.P. & Kuipers, W.H., 1984. Leeuwarden, beeld van een stad. Zeven eeuwen stadsleven in woord en beeld. ISBN 90 3301341X.
  • (nl) Jansma, K., 1981. Friesland en zijn 44 gemeenten ISBN 90-6480-015-4.

Vinclos externos[editar | editar código]


 
Municipios de Frisia
Achtkarspelen | Boalsert | Boarnsterhim | Dantumadiel | Dongeradiel | Eaststellingwerf | Ferwerderadiel | Frjentsjerteradiel | Flylân | Gaasterlân-Sleat | Harns | It Amelân | It Bilt | It Hearrenfean | Kollumerlân | Lemsterlân | Littenseradiel | Ljouwert | Ljouwerteradiel | Menameradiel | Nijefurd | Opsterlân | Skarsterlân | Skiermûntseach | Skylge | Smellingerlân | Snits | Tytsjerksteradiel | Weststellingwerf | Wûnseradiel | Wymbritseradiel