Ir al contenido

Chulla

De Biquipedia
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Tocino rustiu feito a chullas.

Una chulla[1] (en ansotano tamién se documenta cholla[1][2]) ye cualsiquier tallo de carne feito a rabanadas d'una cierta mesura, como se fa por eixemplo con o pernil.[3] S'aplica mas que mas a las rabanadas de carne curada, fumada u adobada pa que se guarde, pero tamién con os embutius.[4] En Boleya y Lobarre,[5] y tamién en Plasencia d'a Sotonera,[6] tamién se documenta chabada con un significau pareixiu, pero incluindo a carne sin curar.[5]

  • Toma ixa chulla de magro pa brendar.

En un sentiu figurau, «fer-se una chulla» puet significar tamién fer-se una ferida con sangre.[3] En Viello Sobrarbe tamién se diz «chulla» a la rabanada de tierra masiau humeda (tierra «farta») que se debanta lasa y preta cuan se pasa o guambre de l'aladro, sin que s'estorroque,[4] puestar que porque fa acordar de cómo se tuerce una chulla de pernil.

  • «Pan, chulla y vin, que vienga camín»[7] - significa que si i hai compensación en rematar-lo, un esfuerzo fa penar menos.

Se veiga tamién

[editar | modificar o codigo]

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. 1 2 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. BARCOS, Miguel Ánchel, El Aragonés Ansotano: estudio lingüístico de Ansó y Fago; Institución «Fernando el Católico» + Gara d'Edizions. Zaragoza, 2007. ISBN 978-84-8094-058-0
  3. 1 2 BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano; Institución «Fernando el Católico» + Gara d'Edizions. Zaragoza, 2008. ISBN 978-84-8094-061-0
  4. 1 2 TOMÁS ARIAS, Chabier, El aragonés del Biello Sobrarbe. Instituto de Estudios Altoaragoneses. Uesca, 1999. ISBN 84-8127-095-4
  5. 1 2 (an)(es) ANDOLZ CANELA, Rafael, Diccionario Aragonés, Aragonés-Castellano Castellano-Aragonés (5ena ed.); Mira Editores. Zaragoza 2004. ISBN 84-8465-160-6
  6. LÓPEZ SUSÍN, J.I. et MONTANER SUSÍN, M. D. Bocabulario de Plasenzia (Sotonera); Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Uesca, 2000. ISBN 84-86036-84-4
  7. BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, Fraseología en Chistabín; Institución «Fernando el Católico» + Gara d'Edizions. Zaragoza, 2003. ISBN 84-8094-051-4