Alamanico d'o Valais

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Alamanico d'o Valais
Wallisertiitsch
Variedatz de l'alamanico
Hoechstalemannisch.png
Mapa de distribución d'as parlas d'o Valais
Localización cheografica
Estato {{{país}}}
País {{{país}}}
Rechión {{{rechión}}}
Parlato en Flag of Switzerland (Pantone).svg Suiza
Flag of Italy.svg Italia
Flag of Austria.svg Austria
Flag of Liechtenstein.svg Liechtenstein
Lugars principals
Estatus
Atras denominacions {{{atras denominacions}}}
Charradors 20.000
Oficial en
Reconoixito en {{{reconoixito}}}
Regulato por
Vitalidat Alta
Literatura
Escritors principals
Rasgos dialectals Alto alamanico
Clasificación lingüistica
Indo-europea
Codigos
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3 wae
SIL

L'alamanico d'o Valais (en alamanico d'o Valais Wallisertiitsch, en alemán Walserdeutsch) ye o subdialecto de l'alto alamanico superior charrau por o pueblo Walser en partis de Suiza, Italia, Liechtenstein y Austria y en a parti chermanofona d'o cantón d'o Valais, en l'alta val d'o Roine.

A plegada d'inmigrants parlants chermanofonos procedents d'o cantón de Berna a o cantón de Valais prencipió en o sieglo VIII. Presumiblement bi habió dos rotas d'inmigración diferents que levoron a definir os dos prencipals grupos de dialectos d'o Valais. Entre os sieglos XII y XIII, o pueblo Walser prencipió a estableixer-se en atros puestos d'os Alpes. Istos nuevos asentamientos son conoixitos como puestos d'inmigración Walser y encara se i charra o dialecto.

Istos dialectos son dificils d'entender ta atros suizos chermanofonos (os ditos por os Walser Üsserschwyzer, literalment suizos exteriors). Isto se debe a que son vals isoladas entre as altas montanyas, lo que ha feito que o dialecto d'o Valais conserve muitismos arcaismos. O dialecto de Lötschental, por eixemplo, conservaba tres menas diferents de verbos febles dica primerías d'o sieglo XX. O dialecto d'o Valais tamién amostra innovacions lingüisticas, como o plural Tannu - Tannä (abet - abetz), que tamién se pueden trobar en atros dialectos de l'alto alamanico superior.

O numero total de fablants entre totz os países ye d'entre 20.000 y 40.000, incluyindo entre 10.000 y 20.000 fablants en Suiza, sobre una población total de 7,5 millons (1980 C. Buchli), 3.400 en Italia (1978 Fazzini), 1.300 en Liechtenstein (1995 C. Buchli), y entre 5.000 y 10.000 en Austria (1995 C. Buchli).[1]

Distribución[editar | editar código]

Referencias[editar | editar código]

Vinclos externos[editar | editar código]