Paul Newman
De Biquipedia
|
|
Paul Newman. |
|
| Naxito n'o: | 2 de chunio de 1925 |
|---|---|
| Naxito de: | |
| Muerto o: | 26 de setiembre de 2008 |
| Muerto en: | |
| Casato con: | Jackie Witte (1949-1958) Joanne Woodward (1958-2008) |
| Fillos: | |
| Oscars: | 1986: Oscar á o Millor Actor por The Color of Money. |
| Goyas: | |
| Césars: | |
| BAFTAs: | 1961: Premio BAFTA á o Millor Actor por The Hustler. |
| Globos d'Oro: | 2006: Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario en Series, Miniseries o Telefilmes por Empire Falls 1969: Globo d'Oro á o Millor Director por Rachel, Rachel. |
| Sitio web: | |
| colspan="2" style="font-size: smaller; font-style: italic; border-top: 1px solid;" | |
Paul Leonard Newman, d'o suyo nombre artistico Paul Newman, estió un actor, director y productor zinematografico estatounitense, naxito o 2 de chunio de 1925 en Shaker Heights[1] (un arrabal de Cleveland, Ohio), y muerto en Westport (Connecticut) o 26 de setiembre de 2008.
Estió uno d'os prenzipals actors d'o zine estatounitense d'o sieglo XX, con destacadas peliculas en a suya carrera, como Cat on a Hot Tin Roof (1958), Exodus (1960), The Hustler (1961), Hud (1963), Hombre (1967), Butch Cassidy and the Sundance Kid (1969), The Mackintosh Man (1972), The Color of Money (1986), Nobody's Fool (1994) u Road to Perdition (2002).
Newman rezebió u fue nominato á os prenzipals premios zinematograficos. Rezebió un Oscar á o Millor Actor (1986) y fue nominato nuebe begatas, á más de muitos atros premios.
Contenius |
[editar] Autibidaz prebias
Paul Newman estudeyó en a Shaker Height Senior High School.[2]
En 1943 y dica 1945 prenió parte en a Segunda Guerra Mundial, en a US Navy, y bi combatió en o Teyatro d'operazions d'o Pazifico.[2]
[editar] Formazión
A suya formazión como actor estió en l'Actor's Studio, una d'as Academias de forazión d'actors más innobadoras d'a suya epoca,[1] donde dentró en 1952, dimpués d'estudeyar en a Unibersidat de Yale.[2]
[editar] Carrera en o teyatro y a telebisión
Os alazet d'a suya carrera estioron en o Teyatro, y en 1953 abió esito a suya interpretazión en a obra Picnic, de William Inge,[2] que estió 14 meses en cartel en Broadway. Estió en o teyatro á on conozió á la suya primera muller, Jacky Witte, d'a cuala se diborzió en 1958.
[editar] Carrera zinematografica
[editar] As primeras añadas
Newman inizió a suya carrera zinmatografica en a telebisión, con bellas series de telebisión, antis de pasar á o zine con un contrato n a productora Warner Bros.
A meyatos d'os años 1950, Newman trencó o suyo contrato con a productora zinematografica Warner Bros. dimpués d'a suya actuazión en o peplum The Silver Chalice, de Victor Saville, a suya primera pelicula, por a esperiencia traumatica que estió ista suya primera pelicula. Asinas prenzipió a suya independenzia respecto d'os grandes estudios de Hollywood.[1] Newman afirmó que ista pelicula yera a peyor pelicula d'a decada.
A suya oportunidat plegó con a muerte de l'actor James Dean, y Newman interpretó á lo boxeyador Rocky Gaziano en a pelicula Somebody Up There Likes Me, de Robert Wise, en o suyo primer paper estrelar, con Pier Angeli, Everett Sloane y un choben Steve McQuen.[1]
[editar] A consolidazión
As peliculas de 1958 The Left Handed Gun d'Arthur Penn, á on interpretó á Billy o Nin, y Cat on a Hot Tin Roof, de Richard Brooks, con Elizabeth Taylor y guión de Tennessee Williams estioron a prueba d'a suya capazidat interpretatiba, con papers d'esplorazión d'a suya parte femenina,[1] mientras que fazió un paper más masculín en a pelicula The Long, Hot Summer,[1] tamién de 1958, d'o director Martin Ritt, con Joanne Woodward u Orson Welles, y tamién en From the Terrace (1960) de Mark Robson,[1] con Joanne Woodward, Barbara Eden, Ina Balin y Leon Ames.
En 1961 plega a pelicula The Hustler, de Robert Rossen, con Jackie Gleason, Piper Laurie y George C. Scott, en o paper d'o chugador profesional de billar Eddie Felson, que ye considerata o suyo primer gran clasico.[1] Por ista pelicula rezebió un Premio BAFTA á o Millor Actor, o suyo primer gran premio zinematografico, á más d'estar nominato á l'Oscar á o Millor Actor y á o Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico. O critico zinematografico d'o The New York Times deziba:[1]
En 1958 casó con Joanne Woodward, que á más estió á sobent coprotagonista en as suyas peliculas.[2]
Tamién son importants peliculas con un claro component politico, como Exodus,[1] d'Otto Preminger (1960), basata en una nobela de Leon Uris, con Eva Marie Saint u Ralph Richardson, que trata sobre l'establimento de l'estato d'Israel.
Encara que en as primeras añadas d'a suya carrera a critica li consideró como un nuebo Marlon Brando, Newman s'alexó pronto d'ixe modelo.[2]
[editar] A madurez
A madurez definitiba d'a suya carrera plega con peliculas como Cool Hand Luke (1967, de Stuart Rosenberg (con una nominazión á l'Oscar á o Millor Actor y á o Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico) y con a suya colaborazión con Robert Redford.
En 1968 rodó Winning, de James Goldstone. Ista pelicula fazió que s'intresase por o mundo de l'automobilismo, dica o punto de ganar un Campionato estatounitense (1976) y de partezipar en as 24 oras de Le Mans en 1979,[2] como compañero d'o piloto alemán Rolf Stommelen.
Con Reford interpretó á Butch Cassidy en Butch Cassidy and the Sundance Kid, de George Roy Hill (1969), y á Henry Gondorff en The Sting, tamién de George Roy Hill (1973). Redford estió l'ombre d'a suya bida, en o sentido que as suyas carreras zinematograficas yeran paralelas y s complementaban á la perfezión.[1]
En os años 1970 fazió peliculas d'importanzia, como The Mackintosh Man (1973), de John Huston, con Dominique Sanda u James Mason; pero tamién peliculas meramente comerzials, como o suyo paper en The Towering Inferno (1974), d'Irwin Allen y John Guillermin, con Steve McQueen, William Holden u Faye Dunaway.
En os años 1970, Newman yer l'actormillo pagato de Hollywood.[2]
En 1978 morió o suyo fillo Scott por consumo de drogas y alcol dimpués d'un azident. Estió un duro golpe ta Newman, que perdió o suyo fillo barón.[1]
Dende os años 1980 Newman creyó una empresa ta comerzializar salsas, y prenzipió con os benefizios una fecunda autibidat benefica.[1]
En 1986 rueda a continuazión de The Hustler, The Color of Money, de Martin Scorsese, con Tom Cruise, Mary Elizabeth Mastrantonio, Helen Shaver, Forest Whitaker y John Turturro. Con un gran esito de taquilla, Newman rezebió por ista pelicula una nominazión á o Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico y, por primera bez, un Oscar á o Millor Actor, dimpués de siet nominazions (á más de dos nominazions dimpués d'o premio). Newman no fue á la gala d'os premios, cansato de tantas nominazions. Dixo:[1]
[editar] O retiro
O suyo retiro d'o zine estió en 2008, ta una grancha en Westport (Connecticut), por a suya malautía (un cancer),[1] á on morió o 26 de setiembre de 2008.
[editar] As suyas ideyas politicas
Paul Newman estió un actor con compromiso sozial y politico. Espresó o suyo apoyo á lo Partito Democrata y a suya oposizión á la Guerra de Bietnam, y o republicano Richard Nixon consideraba que Newman yera o suyo enemigo numero 19.[1]
En 1970 apoyó á o senador democrata Eugene McCarthy ta as eslezions presidenzials estatounitenses, y estió firme apoyo d'a luita por os dreitos zebils, á más de partezipar en o mobimiento en fabor d'o desarme.[2]
[editar] Premios
Paul Newman rezebió un premio Oscar á o Millor Actor en 1986 por The Color of Money; y tamién en 1986 un Oscar Onorario ta tota a suya carrera. En 1961 rezebió un Premio BAFTA á o Millor Actor por o suyo paper en The Hustler. En 2006 rezebió un Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario en Series, Miniseries o Telefilmes por o suyo paper en a serie de telebisión Empire Falls.
En 1969 rezebió un Globo d'Oro á o Millor Director por a suya pelicula Rachel, Rachel.
[editar] Omenaches
Sam Mendes deziba:[1]
[editar] Obra literaria
- Newman, Paul and A. E. Hotchner. Newman's Own Cookbook. Simon & Schuster, 1998. ISBN 0684848325.
- Newman, Paul and A. E. Hotchner. Shameless Exploitation in Pursuit of the Common Good. Doubleday Publishing, 2003. ISBN 0385508026.
[editar] Filmografía
[editar] Como actor
[editar] Como director u productor
| Año | Tetulo | Notas |
|---|---|---|
| 1968 | Rachel, Rachel | Globo d'Oro á o Millor Director Nominato - Oscar á la Millor Pelicula Premio NYFCCA á o Millor Director[3] |
| 1969 | Butch Cassidy and the Sundance Kid | Coproductor executibo (no acreditato) |
| Winning | Coproductor executibo (no acreditato) | |
| 1970 | WUSA | Coproductor |
| 1971 | Sometimes a Great Notion | Director y coproductor executibo |
| They Might Be Giants | productor | |
| 1972 | The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds | Director y productor |
| The Life and Times of Judge Roy Bean | Coproductor executibo (no acreditato) | |
| 1980 | The Shadow Box | Nominato - Premio Emmy á o Millor Director de a Miniseries u Peliculas |
| 1984 | Harry & Son | Director y productor |
| 1984 | The Glass Menagerie | |
| 2005 | Empire Falls | Productor, Nominato: Premio Emmy á la Millor Miniserie |
| Predezesor: William Hurt |
Oscar á o Millor Actor 1986 |
Suzesor: Michael Douglas |
| Predezesor: Jack Lemmon |
Premio BAFTA á o Millor Actor 1961 |
Suzesor: Burt Lancaster |
| Predezesor: William Shatner |
Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario en Series, Miniseries o Telefilmes 2006 |
Suzesor: Jeremy Irons |
| Predezesor: Mike Nichols |
Globo d'Oro á o Millor Director 1969 |
Suzesor: Charles Jarrott |
[editar] Referenzias
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 (es) Pere Vall: 1925-2008. Paul Newman, un tipo admirable, en a rebista Fotogramas, numero 1.981, nobiembre de 2008.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 (es) Christian Aguilera y Núria Dias: Los actores de los Oscar del siglo XX, Editorial 2001, L'Hospitalet de Llobregat, 1ª edizión, marzo de 1999, ISBN 84-930559-0-5.
- ↑ (en) Academy-Award Winning Actor Paul Newman Dies at 83.
[editar] Enrastres esternos
Se beigan as imachens de Commons sobre Paul Newman.
- (en) Paul Newman en IMDb.

