Paul Newman

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca
Ista pachina ha menester d'una rebisión por un correutor ta amillorar a suya ortografía, a suya gramatica u o suyo bocabulario.
Paul Newman
Paul Newman.
Paul Newman.
Naxito n'o: 2 de chunio de 1925
Naxito de: Shaker Heights (arrabal de Cleveland, Ohio)
Muerto o: 26 de setiembre de 2008
Muerto en: Westport (Connecticut)
Casato con: Jackie Witte (1949-1958)
Joanne Woodward (1958-2008)
Fillos:
Oscars: 1986: Oscar á o Millor Actor por The Color of Money.
Goyas:
Césars:
BAFTAs: 1961: Premio BAFTA á o Millor Actor por The Hustler.
Globos d'Oro: 2006: Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario en Series, Miniseries o Telefilmes por Empire Falls
1969: Globo d'Oro á o Millor Director por Rachel, Rachel.
Sitio web:
colspan="2" style="font-size: smaller; font-style: italic; border-top: 1px solid;"

Paul Leonard Newman, d'o suyo nombre artistico Paul Newman, estió un actor, director y productor zinematografico estatounitense, naxito o 2 de chunio de 1925 en Shaker Heights[1] (un arrabal de Cleveland, Ohio), y muerto en Westport (Connecticut) o 26 de setiembre de 2008.

Estió uno d'os prenzipals actors d'o zine estatounitense d'o sieglo XX, con destacadas peliculas en a suya carrera, como Cat on a Hot Tin Roof (1958), Exodus (1960), The Hustler (1961), Hud (1963), Hombre (1967), Butch Cassidy and the Sundance Kid (1969), The Mackintosh Man (1972), The Color of Money (1986), Nobody's Fool (1994) u Road to Perdition (2002).

Newman rezebió u fue nominato á os prenzipals premios zinematograficos. Rezebió un Oscar á o Millor Actor (1986) y fue nominato nuebe begatas, á más de muitos atros premios.

Contenius

[editar] Autibidaz prebias

Paul Newman estudeyó en a Shaker Height Senior High School.[2]

En 1943 y dica 1945 prenió parte en a Segunda Guerra Mundial, en a US Navy, y bi combatió en o Teyatro d'operazions d'o Pazifico.[2]

[editar] Formazión

A suya formazión como actor estió en l'Actor's Studio, una d'as Academias de forazión d'actors más innobadoras d'a suya epoca,[1] donde dentró en 1952, dimpués d'estudeyar en a Unibersidat de Yale.[2]

[editar] Carrera en o teyatro y a telebisión

Os alazet d'a suya carrera estioron en o Teyatro, y en 1953 abió esito a suya interpretazión en a obra Picnic, de William Inge,[2] que estió 14 meses en cartel en Broadway. Estió en o teyatro á on conozió á la suya primera muller, Jacky Witte, d'a cuala se diborzió en 1958.

[editar] Carrera zinematografica

[editar] As primeras añadas

Paul Newman.

Newman inizió a suya carrera zinmatografica en a telebisión, con bellas series de telebisión, antis de pasar á o zine con un contrato n a productora Warner Bros.

A meyatos d'os años 1950, Newman trencó o suyo contrato con a productora zinematografica Warner Bros. dimpués d'a suya actuazión en o peplum The Silver Chalice, de Victor Saville, a suya primera pelicula, por a esperiencia traumatica que estió ista suya primera pelicula. Asinas prenzipió a suya independenzia respecto d'os grandes estudios de Hollywood.[1] Newman afirmó que ista pelicula yera a peyor pelicula d'a decada.

A suya oportunidat plegó con a muerte de l'actor James Dean, y Newman interpretó á lo boxeyador Rocky Gaziano en a pelicula Somebody Up There Likes Me, de Robert Wise, en o suyo primer paper estrelar, con Pier Angeli, Everett Sloane y un choben Steve McQuen.[1]

[editar] A consolidazión

As peliculas de 1958 The Left Handed Gun d'Arthur Penn, á on interpretó á Billy o Nin, y Cat on a Hot Tin Roof, de Richard Brooks, con Elizabeth Taylor y guión de Tennessee Williams estioron a prueba d'a suya capazidat interpretatiba, con papers d'esplorazión d'a suya parte femenina,[1] mientras que fazió un paper más masculín en a pelicula The Long, Hot Summer,[1] tamién de 1958, d'o director Martin Ritt, con Joanne Woodward u Orson Welles, y tamién en From the Terrace (1960) de Mark Robson,[1] con Joanne Woodward, Barbara Eden, Ina Balin y Leon Ames.

En 1961 plega a pelicula The Hustler, de Robert Rossen, con Jackie Gleason, Piper Laurie y George C. Scott, en o paper d'o chugador profesional de billar Eddie Felson, que ye considerata o suyo primer gran clasico.[1] Por ista pelicula rezebió un Premio BAFTA á o Millor Actor, o suyo primer gran premio zinematografico, á más d'estar nominato á l'Oscar á o Millor Actor y á o Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico. O critico zinematografico d'o The New York Times deziba:[1]

Paul Newman actúa biolentament, con un control machistral d'as espresions azidas y as actituz amargament apasionatas d'o suyo presonache

En 1958 casó con Joanne Woodward, que á más estió á sobent coprotagonista en as suyas peliculas.[2]

Tamién son importants peliculas con un claro component politico, como Exodus,[1] d'Otto Preminger (1960), basata en una nobela de Leon Uris, con Eva Marie Saint u Ralph Richardson, que trata sobre l'establimento de l'estato d'Israel.

Encara que en as primeras añadas d'a suya carrera a critica li consideró como un nuebo Marlon Brando, Newman s'alexó pronto d'ixe modelo.[2]

[editar] A madurez

Paul Newman en 2007.

A madurez definitiba d'a suya carrera plega con peliculas como Cool Hand Luke (1967, de Stuart Rosenberg (con una nominazión á l'Oscar á o Millor Actor y á o Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico) y con a suya colaborazión con Robert Redford.

En 1968 rodó Winning, de James Goldstone. Ista pelicula fazió que s'intresase por o mundo de l'automobilismo, dica o punto de ganar un Campionato estatounitense (1976) y de partezipar en as 24 oras de Le Mans en 1979,[2] como compañero d'o piloto alemán Rolf Stommelen.

Con Reford interpretó á Butch Cassidy en Butch Cassidy and the Sundance Kid, de George Roy Hill (1969), y á Henry Gondorff en The Sting, tamién de George Roy Hill (1973). Redford estió l'ombre d'a suya bida, en o sentido que as suyas carreras zinematograficas yeran paralelas y s complementaban á la perfezión.[1]

En os años 1970 fazió peliculas d'importanzia, como The Mackintosh Man (1973), de John Huston, con Dominique Sanda u James Mason; pero tamién peliculas meramente comerzials, como o suyo paper en The Towering Inferno (1974), d'Irwin Allen y John Guillermin, con Steve McQueen, William Holden u Faye Dunaway.

En os años 1970, Newman yer l'actormillo pagato de Hollywood.[2]

En 1978 morió o suyo fillo Scott por consumo de drogas y alcol dimpués d'un azident. Estió un duro golpe ta Newman, que perdió o suyo fillo barón.[1]

Dende os años 1980 Newman creyó una empresa ta comerzializar salsas, y prenzipió con os benefizios una fecunda autibidat benefica.[1]

En 1986 rueda a continuazión de The Hustler, The Color of Money, de Martin Scorsese, con Tom Cruise, Mary Elizabeth Mastrantonio, Helen Shaver, Forest Whitaker y John Turturro. Con un gran esito de taquilla, Newman rezebió por ista pelicula una nominazión á o Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico y, por primera bez, un Oscar á o Millor Actor, dimpués de siet nominazions (á más de dos nominazions dimpués d'o premio). Newman no fue á la gala d'os premios, cansato de tantas nominazions. Dixo:[1]

Ye como si ese perseguito á una polida muller mientras 80 añadas. Cuando ista zede, li dizes que lo sientes, pero que yes agotato

[editar] O retiro

O suyo retiro d'o zine estió en 2008, ta una grancha en Westport (Connecticut), por a suya malautía (un cancer),[1] á on morió o 26 de setiembre de 2008.

[editar] As suyas ideyas politicas

Paul Newman en a campaña politica d'o senador Eugene McCarthy en 1970.

Paul Newman estió un actor con compromiso sozial y politico. Espresó o suyo apoyo á lo Partito Democrata y a suya oposizión á la Guerra de Bietnam, y o republicano Richard Nixon consideraba que Newman yera o suyo enemigo numero 19.[1]

En 1970 apoyó á o senador democrata Eugene McCarthy ta as eslezions presidenzials estatounitenses, y estió firme apoyo d'a luita por os dreitos zebils, á más de partezipar en o mobimiento en fabor d'o desarme.[2]

[editar] Premios

Paul Newman rezebió un premio Oscar á o Millor Actor en 1986 por The Color of Money; y tamién en 1986 un Oscar Onorario ta tota a suya carrera. En 1961 rezebió un Premio BAFTA á o Millor Actor por o suyo paper en The Hustler. En 2006 rezebió un Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario en Series, Miniseries o Telefilmes por o suyo paper en a serie de telebisión Empire Falls.

En 1969 rezebió un Globo d'Oro á o Millor Director por a suya pelicula Rachel, Rachel.

[editar] Omenaches

Sam Mendes deziba:[1]

Paul siempre polía a suya interpretazión. Podeba estar oras en a suya carabana repasando detalles y eszenas d'o suyo presonache. Yera sorprenent. Con una carrera como a suya, que s'inbolucase tanto en a pelicula yera una inspirazión

[editar] Obra literaria

  • Newman, Paul and A. E. Hotchner. Newman's Own Cookbook. Simon & Schuster, 1998. ISBN 0684848325.
  • Newman, Paul and A. E. Hotchner. Shameless Exploitation in Pursuit of the Common Good. Doubleday Publishing, 2003. ISBN 0385508026.

[editar] Filmografía

[editar] Como actor

Año Tetulo Paper Notas
1954 The Silver Chalice Basil
1956 Somebody Up There Likes Me Rocky Graziano
The Rack Capt. Edward W. Hall Jr.
1957 The Helen Morgan Story Larry Maddux
Until They Sail Capt. Jack Harding
1958 The Long, Hot Summer Ben Quick
The Left Handed Gun Billy o Nin
Cat on a Hot Tin Roof Brick Pollitt Nominato - Oscar á o Millor Actor
Nominato - Premio BAFTA á o Millor Actor
Rally 'Round the Flag, Boys! Harry Bannerman
1959 The Young Philadelphians Anthony Judson Lawrence
1960 From the Terrace David Alfred Eaton
Exodus Ari Ben Canaan
1961 The Hustler Eddie Felson Premio BAFTA á o Millor Actor
Nominato - Oscar á o Millor Actor
Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico
Paris Blues Ram Bowen
1962 Sweet Bird of Youth Chance Wayne Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico
Hemingway's Adventures of a Young Man Ad Francis, 'The Battler' Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario
1963 Hud Hud Bannon Nominated - Oscar á o Millor Actor
Nominato - Premio BAFTA á o Millor Actor
Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico
A New Kind of Love Steve Sherman
The Prize Andrew Craig
1964 What a Way to Go! Larry Flint
The Outrage Juan Carrasco
1965 Lady L Armand Denis
1966 Harper Lew Harper
Torn Curtain Prof. Michael Armstrong
1967 Hombre John Russell
Cool Hand Luke Luke Jackson Nominato - Oscar á o Millor Actor
Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico
1968 The Secret War of Harry Frigg Pvt. Harry Frigg
1969 Winning Frank Capua
Butch Cassidy and the Sundance Kid Butch Cassidy Nominato - Premio BAFTA á o Millor Actor
1970 WUSA Rheinhardt
1971 Sometimes a Great Notion Hank Stamper
Once Upon a Wheel El mismo Ganador: World Television Festival Award,

Ganador: Best International Sports Documentary

1972 Pocket Money Jim Kane
The Life and Times of Judge Roy Bean Chuez Roy Bean
1973 The Mackintosh Man Joseph Rearden
The Sting Henry Gondorff
1974 The Towering Inferno Doug Roberts
1975 The Drowning Pool Lew Harper
1976 Buffalo Bill and the Indians William F. "Buffalo Bill" Cody
1977 Slap Shot Reggie "Reg" Dunlop
1979 Quintet Essex
1980 When Time Ran Out... Hank Anderson
1981 Fort Apache the Bronx Murphy
Absence of Malice Michael Colin Gallagher Nominato - Oscar á o Millor Actor
1982 Come Along with Me TV
The Verdict Frank Galvin Nominato - Oscar á o Millor Actor
Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico
1984 Harry & Son Harry Keach
1986 The Color of Money Fast Eddie Felson Oscar á o Millor Actor
Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico
1989 Fat Man and Little Boy Cheneral Leslie R. Groves
Blaze Gov. Earl K. Long
1990 Mr. and Mrs. Bridge Walter Bridge
1993 La Classe américaine Dave in redubbed archive footage only
1994 The Hudsucker Proxy Sidney J. Mussburger
Nobody's Fool Donald J. "Sully" Sullivan Nominato - Oscar á o Millor Actor
Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Dramatico
1998 Twilight Harry Ross
1999 Message in a Bottle Dodge Blake
2000 Where the Money Is Henry Manning
2002 Road to Perdition John Rooney Nominato - Oscar á o Millor Actor Secundario
Nominated - Premio BAFTA á o Millor Actor Secundario
Nominato - Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario Dramatico
2003 Our Town Stage Manager Nominato - Premio Emmy á o Millor Actor de Miniserie u Telefilme
2005 Empire Falls Max Roby Premio Emmy á o Millor Actor Secundario de Miniserie u Telefilme; Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario de Series, Miniseries u Telefilmes
Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D Dave Scott boz
2006 Cars Doc Hudson voice
2007 Dale Narrador boz

[editar] Como director u productor

Año Tetulo Notas
1968 Rachel, Rachel Globo d'Oro á o Millor Director
Nominato - Oscar á la Millor Pelicula
Premio NYFCCA á o Millor Director[3]
1969 Butch Cassidy and the Sundance Kid Coproductor executibo (no acreditato)
Winning Coproductor executibo (no acreditato)
1970 WUSA Coproductor
1971 Sometimes a Great Notion Director y coproductor executibo
They Might Be Giants productor
1972 The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds Director y productor
The Life and Times of Judge Roy Bean Coproductor executibo (no acreditato)
1980 The Shadow Box Nominato - Premio Emmy á o Millor Director de a Miniseries u Peliculas
1984 Harry & Son Director y productor
1984 The Glass Menagerie
2005 Empire Falls Productor, Nominato: Premio Emmy á la Millor Miniserie


Predezesor:
William Hurt
Oscar á o Millor Actor
1986
Suzesor:
Michael Douglas
Predezesor:
Jack Lemmon
Premio BAFTA á o Millor Actor
1961
Suzesor:
Burt Lancaster
Predezesor:
William Shatner
Globo d'Oro á o Millor Actor Secundario en Series, Miniseries o Telefilmes
2006
Suzesor:
Jeremy Irons
Predezesor:
Mike Nichols
Globo d'Oro á o Millor Director
1969
Suzesor:
Charles Jarrott


[editar] Referenzias

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 (es) Pere Vall: 1925-2008. Paul Newman, un tipo admirable, en a rebista Fotogramas, numero 1.981, nobiembre de 2008.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 (es) Christian Aguilera y Núria Dias: Los actores de los Oscar del siglo XX, Editorial 2001, L'Hospitalet de Llobregat, 1ª edizión, marzo de 1999, ISBN 84-930559-0-5.
  3. (en) Academy-Award Winning Actor Paul Newman Dies at 83.

[editar] Enrastres esternos

Ferramientas presonals