Arte romanico

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
A Ilesia de Sant Per de Larrede, en o Sarrablo (Alto Aragón). Un eixemplo de templo romanico aragonés.

L'arte romanico estió o estilo predominant en Europa durant d'os sieglos XI, XII y parti d'o XIII.

L'arte romanico estió l'arte cristián, como agrupación de bells estilos diferents que heban estau emplegaus a l'alta edat meya (romans, prerromans, bizantins, chermanicos, arabes...), que plegó a unificar bellas trazas comuns a totas as suyas manifestacions. No estió pas producto d'una evolución local u vinclada clarament ta una nacionalidat concreta, si que se produció arredol de bells países, como Francia, Alemania, Italia u Espanya. En cadagún d'istos paises apareixió con matices propios, pero en totz ells se i manifestaban trazas comuns que fan d'o romanico o primer estilo artistico internacional d'ambito europeu.

Dica o sieglo VIII, bellas fitas historicas fación posible que s'extendillase un esviellamiento d'a cultura europea: A puyada a lo trono d'os Capetos en Francia, a consolidación d'o cristianismo, l'encomienzo d'a reconquiesta en a Peninsula Iberica, y fundamentalment, a naixencia d'as luengas romances arredol d'o viello Imperio Román, son as fitas que marcón iste surtimiento.

O campanal d'a seu de Vic (en a comarca d'Osona, Catalunya) ye uno d'os más claros eixemplos d'o romanico catalán.

Sindembargo, o estilo artistico no puede considerar-se coderent dica arredol de l'anyo 1000, quan una corrient d'expansionismo cultural, y prou acomboyau d'una bonanza economica, fizo d'as sociedatz europeas occidentals puestos d'ebullición cultural, y una creiximiento demografico prou important obligó a xarticar nuevas tierras nuevas ta l'agricultura, menó t'a producción de grans escedents de producción que levaban ent'a obridura de viellos camins comercials arredol d'o continent europeu, o que portaba asociada a ubridura de camins de pelegrinación y comunicación cultural. En ixas envueltas, pues, tota Europa se trobaba capuzata en una fiebre de construcción; yera a hora an que s'heba pronunziau un nuevo estilo de construcción: o Romanico.

O portico d'o Monesterio de Leyre, a Navarra.

O termin romanico, como vocable que fa referencia ta l'estilo artistico, fue emplegau por primera vegada en 1820 por De Grabille, incluindo en iste termin tot l'arte que se i feba antis de l'arte gotico, dica a caita de l'Imperio Román d'Occident, por analochía con o termin "luengas romanicas"; asinas, l'arte romanico sustituye l'arte antigo d'a mesma manera que as luengas romances sustituyoron o latín.

Posteriorment, l'acepción d'o termin romanico se restrinchió ta l'arte que se feba en Europa occidental en os sieglos XI y XII, encara que hue bi ha bellas discrepancias arredol d'a exactitut de l'espacio y d'os tiempos que cubrió iste estilo.

A colechiata de Sant Martín d'Elines, en Cantabria.

T'a definición d'iste estilo arquitectonico, ye fundamental a reforma que fació a orden monacal cluniacense, como resultau d'una revisión en profundidat d'as órdens benedictinas. O monesterio de Clunyego, en Francia, establiu en 930, esdevenió en ista epoca o mas gran difusor d'ista reforma, fendo-ne una gran expansión y conseguindo que a traviés d'os suyos monesterios l'arte romanico se difundise por tota l'Europa cristiana.

Caneciellos en a ilesia de Sant Chuan Baptista, de Villanueva de la Nía, Cantabria.

Antes que Clunyego no capitalizase o extendillamiento d'o romanico, ya s'heba desembolicau en a rechión italiana de Como, igual como en os Pireneus espanyols y franceses, o que s'ha clamau Primer Romanico, especialment en o Pireneu catalán (provincias como Lleida u Chirona) y aragonés, an se troban muitos eixemplos (fundamentalment en Uesca) de construccions d'iste sub-estilo caracteristico. Os mayestros de Como, con os suyos apariellos de madonería, a estructura d'una nau con as suyas populars "bandas lombardas", igual como as primeras vueltas de canón d'as ilesias aragonesas y catalanas, posaron as bases ta un rico desembolique de l'arquitectura romanica:

  • Piedra escuairada.
  • Cabezeras de semitambor, garlanadas con arquetz y bandas ritmicament disposadas.
  • Naus amplas y alzatas, en comparanza con os antigos edificios prerromanicos.
  • Pilonas como suporte.
  • Escasa o denguna figuración escultorica.

A epoca dorada d'o estilo, por a suya calidat y firmeza, s'extendilló t'a zaguera metat d'o sieglo XI y a primera d'o sieglo XII, plegau dende Francia y transmeso fundamentalment a las comarcas que trescruza o Camín de Sant Chaime. As caracteristicas d'iste tiempo estioron:

  • Esculturas en as fronteras.
  • Puertas d'arcada.
  • Finestras muito labradas.
  • Caneciellos.

Actualment, belúns d'os millors eixemplos d'arquitectura romanica a gran escala se troban en Castiella y Leyón. Istos son:

Veyer tamién[editar | editar código]

Vinclos d'interés[editar | editar código]