Ir al contenido

Sevilla

De Biquipedia
(Reendrezau dende Sebilla)
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Sevilla
Municipio d'Andalucía
Bandera Escudo d'armas
Entidat
  Estau
  Comunidat
  Provincia
  Comarca
Municipio
 Espanya
 Andalucía
Sevilla
Aria metropolitana de Sevilla
Superficie 140 km²
Población
  Total

689 423 hab. (2025)
Altaria
  Meyana

7 m.
Distancia
  541 km

enta Madrit
Alcalde Juan Espadas Cejas
Codigo postal 41000–41099
Chentilicio Sevillano/a[1] u sevellano/a[2]
Ríos Guadalquivir
Coordenadas
Sevilla ubicada en Andalucía
Sevilla
Sevilla
Sevilla en Andalucía
Web oficial

Sevilla ye una ciudat espanyola situata a lo sud-ueste d'a Peninsula Iberica, capital d'Andalucía, d'a provincia de Sevilla y d'a comarca de l'Aria metropolitana de Sevilla.

Sevilla ye a cuatrena ciudat d'Espanya y cuatrena aria metropolitana por numero d'habitants con una población de 684.025 habitants en 2024 y 1.594.081 en a ciudat y l'aria metropolitana respectivament.

O toponimo Sevilla deriva d'o latín HISPALIS, pero adaptau por l'arabe hispano como Isbiliya, toponimo que muestra o fenomeno d'imala por o que cambia o fonema /a/ ta /i/[3].

Cheografía

[editar | modificar o codigo]

A ciudat de Sevilla se troba situata a o canto d'o río Guadalquivir, a 7 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

La historia de Sevilla conoixida, seguntes rechistros arqueolochicos y rechistros documentals, prencipia en la Edat Antiga con l'establimento en l'actual centro de Sevilla d'un primer nuclio de población con comerciants fenicios, con o nombre de Spal.[4][5] Este territorio se suposa que formó parte d'a civilización Tartessica.[4] Posteriorment, la rechión estió invadida per los cartagineses y mas tarde, en l'anyos 206 a. de C.  los romanos conquirioron la zona que y mientres la suya ocupación yera conoixida como Híspalis.

En 844 una expedición vikinga puya lo río Guadalquivir y espulla la ciudat.[6]

Demografía

[editar | modificar o codigo]
Evolución demografica
174917871842185718601877188718971900
- - 100.498 - - 133.247 143.840 - -
191019201930194019501960197019811991
153.258 205.723 217.788 302.300 374.138 441.869 545.002 645.817 -
200320042005200620072008200920102011
709.975 - - - - - - - -
20212022202320242025202620272028-
684.340 684.025 684.025 687.488 - - - - -
 1749-1981: población de feito; 1990- : población de dreito.
Fuent: Intercensal en l'INE, Series de población en l'INE y Relación d'unidaz poblacionals en l'INE.

Administración

[editar | modificar o codigo]
Lista d'alcaldes
Lechislatura Nombre Partiu politico
19791983 Luis Uruñuela Fernández Partido Socialista de Andalucía
19831987 Manuel del Valle Arévalo Partido Socialista Obrero Español
19871991 Manuel del Valle Arévalo Partido Socialista Obrero Español
19911995 Alejandro Rojas Marcos de la Viesca Partido Andalucista
19951999 Soledad Becerril Bustamante Partido Popular
19992003 Alfredo Sánchez Monteseirín Partido Socialista Obrero Español
20032007 Alfredo Sánchez Monteseirín Partido Socialista Obrero Español
20072011 Alfredo Sánchez Monteseirín Partido Socialista Obrero Español
20112015 Juan Ignacio Zoido Álvarez Partido Popular
20152019 Juan Espadas Cejas Partido Socialista Obrero Español
20192023 Juan Espadas Cejas (dica 2021)
Antonio Muñoz Martínez (dende 2021)
Partido Socialista Obrero Español
20232027 José Luis Sanz Ruiz[7] Partido Popular

L'actividat esportiva en Sevilla ye regulada per l'Instituto Municipal d'Esportes (IMD), lo cual ofreix una amplia gama d'actividaz fisicas en os diversos centros esportivos d'a ciudat, como chimnasia, aerobic, musculación, artes marcials y tenis, entre atras.[8] Antiparte tambien ofreix aduyas y programas especificos para las necesidaz d'esportistas de diferent livel y edat, como los Chuegos Escolars Municipals, la d'alto livel como lo Programa d'Alta competición u Esportistas con Talento y competicions con prestigio internacional como a Zurich Maratón de Sevilla.[9]

Instalacions esportivas

[editar | modificar o codigo]

La ciudat conta con una extensa ret de centros esportivos dependients de l'Instituto Municipal d'Esportes (IMD), chestionaus muitos d'éls per interpresas privadas en rechimen de concesión administrativa, que tambien conta con instalacions esportivas en o Río Guadalquivir ta fer esportes de navegación u acuaticos. Atras instalacions esportivas destacadas como o Estadio Sánchez Pizjuán o el Benito Villamarín son privadas y chestionadas por os suyos propietarios.

Candidaturas olimpicas fallidas

[editar | modificar o codigo]

Dimpués d'as Olimpiadas de Barcelona de 1992 y la Expo'92 s'amilloran as infrastructuras que s'heba levau a cabo en a ciudat, y se veyió capacitada pa presentar candidatura a los Chuegos Olimpicos de 2004. En marzo de 1997 la candidatura sevillana en a reunión en Lausana d'o COI pa fer a selección definitiva d'as seus, no aconsiguió pasar lo primer corte de conchunta con atras candidaturas como la de San Juan de Puerto Rico, Estambul, Sant Petersburgo y Lille. Los Chuegos Olimpicos de verano de 2004 finalment tenioron puesto en Atenas.

Tamién presentó candidatura a los Chuegos Olimpicos de 2008 encara tampoco aconsiguió pasar d'o primer corte.

Aprofitando lo treballo realizau con as candidaturas anteriors intentaría, pues, presentar-se a los de 2012 encara que Madrid alavez dentró a puixar per la convocatoria, y a lo nomás poder presentar-s'una ciudat per país debant d'u COI, Madrid estió triada como siede espanyola per lo Comité Olimpico Espanyol.

Localidaz achirmanatas

[editar | modificar o codigo]

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. (an)/(es) Juan Moneva y Puyol: Vocabulario de Aragón. Edición y estudio de José Luis Aliaga, Xordica Editorial, ISBN 978-84-88920-97-3, 2004, p.416
  3. (es) Rafael Lapesa: Historia de la lengua española, Editorial Gredos, 2001. p 140
  4. 1 2 Escacena Carrasco, José Luis. Sevilla fenicia.
  5. Sevilla arqueológica: la ciudad en época protohistórica, antigua y andalusí. Universidat de Sevilla, 2018
  6. (es) Lucien Musset: Las invasiones. El segundo asalto contra la Europa cristiana. Editorial Labor, S.A., Barcelona, 1982, 1a reimpresión, p.68. ISBN 84-335-9321-8
  7. (es) Información d'Electomanía en Twitter, 17 de chunio de 2023.
  8. (es) Sitio web de l'Instituto Municipal d'Esportes de Sevilla.
  9. Programas esportivos de l'Instituto Municipal d'Esportes de Sevilla.
  10. (es) Cita del hermanamiento de las ciudades de Sevilla y Barcelona
  11. 1 2 (es) Federación Espanyola de Municipios y Provincias (chinero de 2007): Hermanamientos con Latinoamérica (102,91 kB). [29-9-2008]
  12. (en) Sister Cities International
  13. (es) Cita de la colaboración con La Habana en razón del hermanamiento con Sevilla
  14. (en) Sister City Association of Kansas City, Missouri
  15. (es) Convenios y hermanamientos