Petarruego

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Petarruego
Bootes constellation map.png
Petarruego en a constelación d'o Boyatero.
Nomenclatura
Bayer: α Bootis
Flamsteed: 16 Bootis
Atros nombres: Arcturus, HD 124897, HR 5340, BD +19°2777
Datos d'observación (epoca J2000)
Constelación: Boyatero (Boötes)
Ascensión recta (α): 14h 15m 39.672s
Declinación (δ): +19° 10' 56.688"
Mag. aparent (V): -0,05 (-0.30)m
Caracteristicas orbitals
Radio meyo: 24,5 RSun symbol.svg
Caracteristicas fisicas
Masa solar: 1–1,5 MSun symbol.svg
Magnitud absoluta: -0,38m
Luminosidat: 110 LSun symbol.svg
Temperatura:
 • Superficie: 3.830 K
Variabilidat: 0,04m en 8,3 días
Astrometría
Tipo espectral: K1.5 IIIpe
Edat: 4,6×109 anyos
Distancia: 36,7 a.l. (11,26 pc)
Paralaxi: 0.08878" ± 0.00068"

Petarruego, u tamién Arcturus (α Boo / α Boötis / Alpha Boötis), ye a estrela mes luminosa d'a constelación d'o Boyatero, y a tercer estrela mes luminosa d'o cielo de nueitz, con una magnitut visual de -0.05, dimpués de Sirio y Canopo (a quarta si s'incluye o Sol). Vistas a simple uello, Alpha Centauri pareix mes luminosa que Petarruego, pero en verdat ye formata per dos estrelas luminosas muito amanatas. Petarruego tamién ye a segunda estrela luminosa veyible dende latitutz setentrionals y a estrela mes luminosa d'o cielo d'o hemisferio norte.

Petarruego ye una estrela chigant roya d'o tipo K1.5 IIIpe ("pe" = emisión peculiar), o que indica que o espectro de luz emesa per a estrela ye poco normal y plen de linias d'emisión. Encara que ye 110 vegatas mes luminosa que o Sol, buena parti d'a suya fuerza y d'a luz que mana ye en infrarroyo.

Caracteristicas[editar | editar código]

Contimparanza de grandaria con o sol

O movimiento de Petarruego ye mayor que o de qualsiquier altra estrela de primer magnitut, fueras d'a vecina Centauri. En istos intes se troba quasi en o suyo punto mes amanato ta o Sol y ye movendo-se rapedament (122 km/s) en relación con o sistema solar. Se creye que Petarruego se desplaza en un grupo que contién altras 52 estrelas. Ye dificil determinar-ne a masa con exactitut, pero podría estar a mesma que a d'o Sol. Se piensa que Petarruego ye una estrela vielliza, muito mes que no lo Sol, que probablement se pareixca a Petarruego quan alcance a suya fase de chigant roya.

D'alcuerdo con o satelite Hipparcos, Petarruego ye a 36.7 anyos luz (11.3 pársecs) d'a Tierra. Se creye que a suya superficie oscila licherament, feito común a las chigants royas.

Nombres[editar | editar código]

O nombre d'a estrela en aragonés ye probablement una denominación compuesta per o verbo "petar" y l'adchectivo "ruego", bocable antigo que significa "royo", como en Puyarruego.

Una altro nombre ta ista estrela ye Arcturus u Arturo, d'o griego Αρκτούρος "guarda d'onsos". Li se da ixe nombre per estar a estrela mes luminosa d'a constelación Boötes, o Boyatero (d'a quala en ye o piet cucho), que ye a mes amanata ta l'Onsa Mayor (Ursa Major) y l'Onsa Menor (Ursa Minor).

En arabe, o nombre suyo ye Haris es-sema "guarda d'o cielo". 'Aramec y Azimec son antigas varians romanizatas d'ixa denominación arabe.

En l'astronomía china, Petarruego ye clamata ta chiaoo (en pinying: dajiao), que significa "cuerno gran".

Importancia cultural[editar | editar código]

A estrela apareix dos begatas en o Libro de Chob d'a Biblia.

Vinclos externos[editar | editar código]