Efecto Foehn

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Representación esquematica d'o efecto Foehn.

O Efecto Foehn ye un fenomeno climatico que consiste en que quan una masa d'aire calido y humido se troba un obstaclo montanyoso y ye forzata a puyar pa trescruzar-lo, fa que a vapor d'augua s'enfrie y se produzca un proceso de condensación u sublimación inversa precipitando-se en as costeras de barlovento, on se forman boiras y plevias orograficas. Quan esto se desvién bi ha un gran contraste climatico entre as dos costeras d'a montanya, con muita humidat y plevias en barlovento, y una mayor temperatura y cielo claro en sotavento. En sotavento a temperatura de l'aire ha puyato por o proceso de compresión adiabatica, a causa de l'aire, ya seco y calido que baixa a escape por a costera, escalfando-se a mesura que baixa y con una humidat muito escasa.

O efecto Foehn fue descrito por primera vegata en o Tirol, on ye intensificato por que l'aire que puya ye l'aire d'o sud d'os Alpes, ya calido. A parabra tirolesa Foehn y se remonta a lo latín FABONIUS como l'aragonés Fagüenyo. En os Mont Pireneus, Cordelera Cantabrica y Depresión de l'Ebro o efecto Foehn ye de sentito contrario a lo d'o Tirol. L'aire con humitat d'o norte y norueste ye aturato por os Monts Pireneus y Cordelera Cantabrica, deixando boiras y plevias en as costeras de barlovento a lo norte, y quedando un aire ya seco, responsable d'o clima semiarido de buena part d'a Depresión de l'Ebro.