Suelo

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Una Rendzina en Castelltallat. A Rendzina ye un suelo azonal poco evolucionau común en o noreste d'a Peninsula Iberica que se forma por acumulación de materia organica sobre un substracto de roca calsinera.

Suelo ye un material superficial resultant d'a meteorización d'as rocas y d'a descomposición d'os restos de sers vivos y on pueden enradigar as plantas y creixer a vechetación. A definición d'o concepto de suelo ye diferent dependendo d'a sciencia que se considere.

Definición[editar | editar código]

En cheolochía se fa enfasi en os materials. D'esta traza Anguita Virella en 1993 definiba o suelo como "materials quasi siempre sueltos, pero en bells casos con libels cementaus, que resultan de procesos de lixiviación u de puyada superficial d'augua y d'a incorporación de ateria organica resultant de l'actividat organica." En agronomía se fa enfasi en os aspectos relacionaus con o creiximiento d'as plantas. D'esta traza Terreros en l'anyo 1985 definiba o suelo como "una formación natural complexa y dinamica (encara que relativament estable), tova, soporte (refirme y nutrición) d'una determinada vechetación, producto d'una transformación superficial d'as rocas (alteración, reestructuración) por l'acción de determinaus achents." A FAO define o suelo como "Napa superficial d'a Tierra que ha ito formando-se lentament por a descomposición d'o material rocoso subchacent (roca madre) baixo l'acción de condicions atmosfericas (clima) y d'a vechetación u meyant depositos de materials carriaus por os ríos, os mars (suelos aluvials) u por o viento (loess u suelos de cenisas volcanicas)."

Components d'o suelo[editar | editar código]

En os suelos bi ha una fase solida, una fase liquida y una fase gasiosa. A fase solida se distribuye en una part d'orichen mineral y una part de constituyents organicos. A fase liquida y a fase gaseosa ocupan os vueitos que deixan o components solidos y ocupa os poros.

A fase solida ye formada por:

A fase liquida ye como se troba l'augua liquida en o suelo. L'augua puet estar:

  • Augua circulant: se mueve por os poros y grietas d'o suelo, distinguindo-se:
  • Augua de gravitación: con movimientos de drenache dormando as capas freaticas y l'augua capital aproveitable por as plantas.
  • Augua retenida: no circula ni ye absorbida por as plantas. S'apega a las particlas d'o suelo fendo arredol d'ellas una capa fina.

A fase gasiosa puet representar o 25 %. L'aire d'o suelo ye equivalent a l'aire atmosferico pero con menos 02 y mes CO2.

Napas d'o suelo[editar | editar código]

O perfil d'o suelo, anvista en a que se veyen as suyas napas.

Bi ha diferents tipos de suelos y diferents terminolochías pa describir as suyas napas. Por un regular se considera que os suelos presentan os horizonts A, B y C, este zaguero chusto por d'encima d'a roca madre R.

L'horizont A ye un libel d'enriquimiento de materia organica mezclada con materials d'orichen mineral.

L'horizont B ye un libel on s'acumulan materials lixiviaus de l'anterior libel enriquindo-se en sals minerals, archilas y productos d'a mineralización d'a materia organica.

L'horizont C ye formau por materials d'a roca madre que sufren meteorización fisica, y que pueden estar dencima d'ella si o suelo ye autoctono u luent si ye un suelo aloctono, (por eixemplo en os suelos aluvials u as dunas).

Manimenos no siempre veremos bien estos libels. En Espanya a mes gran part d'os suelos son dominaus por a erosión, son inmaturos y azonals y pueden presentar un horizont A chusto por dencima de l'horizont C u R.

Factors que influyen en o desarrollo d'os suelos[editar | editar código]

Los factors que influye en o desarrollo d'os suelos son o clima, a roca madre, l'actividat d'os sers vivos, o releu y o tiempo.

O clima ye o factor mes important, porque a temperatura y as precipitacions condicionan a intensidat y velocidat d'a meteorización d'a roca madre.

A roca madre presenta una influencia mes gran en as primeras etapas d'evolución d'os suelos.

O sers vivos influyen como orichen d'a materia organica d'o suelo y en a descomposición d'esta materia organica pa formar humus. D'esta traza l'acción mes important ye representada por a vechetación y os microorganismos d'o suelo.

O releu influye a traviés d'a pendient, que favoreixe a erosión y fa dificil la formación d'o suelo, y a orientación en paco u solano, orientación que determina microclimas.

O tiempo influye d'una traza sumativa, a mes tiempo, mes desembolique d'o suelo.

Impactos en os suelos[editar | editar código]

O suelo como substrato d'a vida recibe o impacto d'as actividatz humanas por l'uso que se'n fa como recurso u por a suya ocupación fisica. O principal impacto ye a erosión, atros impactos son a sobreexmplotación, a perduga d'a suya fertilidat, a compactación, a contaminación y a urbanización. A erosión d'o suelo gosa estar produeita por l'augua de plevia, pero tamién puet producir-la l'acción eolica.

Bibliografía[editar | editar código]