Dinastía Carolinchia
Os Carolinchios estioron una dinastía de reis francos y emperadors fundata por mayordombres de palacio que sustituyoron a los reis merovinchios. O carolinchio més celebre ha estato Carlemanyo, qui da nombre a la dinastía y fue coronato emperador en l'anyo 800, consiguió que o dominio franco plegase a la suya mayor extensión. Dimpués as división y luitas por o poder enfeblioron a los carolinchios y fuoron sustituitos por os Robertins u Capetos en o Reino de Francia Occidental y por os Otons saxons en o Reino de Francia Oriental que esdevinió o Sacro Imperio Román-Chermanico.
Os Pipins, yeran un linache de mayordombres de palacio orichinario d'a Val de Mosa que dende principios d'o sieglo VIII son qui tienen o poder de verdat en o Reino Franco. Pepín lo Petit depon a lo zaguer rei merovinchio en 751 y prene o poder esdevenindo o primer rei Carolinchio. D'alcuerdo con a tradición franca o reino se divide entre os fillos: Carlemanyo y Carlomán, que morirá en 711, quedando Carlemanyo como o solo sobirán.
Carlemanyo ye qui da nombre a la dinastía, reina dende 711 dica 814, y en o suyo reinato bi ha una politica expansiva. Conquier o reino longobardo en 774, organiza espedicions ta o sud d'os Pirineus y establix a Marca Hispanica, derrota de pa cutio a os avaros y s'anexiona Bavera, y sozmete a os saxons en una serie de campanyas. O Papa lo nombró emperador en l'anyo 800 con o que o reino Franco y a Ilesia se refirman entre ellos.
Dimpués d'a muerte de Carlemanyo se sigue a tradición franca de divisions entre os succesors pero s'alcuerda que només un d'ellos tienga o títol d'emperador e con ixo mande més que os atros pa evitar guerras, que de feito se producirán. O tractato de Verdún de 843 divide o dominio carolinchio entre os nietos de Carlomanyo:
- A Luís o Chermanico li toca Chermania, conoixita como Francia Oriental, o territorio a l'este d'o Rin.
- A Carlos o Calvo li toca a Francia Occidental, a l'ueste d'os ríos Escalda, Mosa, Saona y Roine.
- A Lotario li toca o títol d'emperador y o territorio entre os dos anteriors: o Reino de Borgonya, o Norte d'Italia, y un territorio entre o Rin y a Escalda que en o futuro se conoixerá como Lotarinchia.
O títol d'emperador desapareixerá en l'anyo 924, prenendo-lo dimpués os Otons.
[editar] Carolinchios en fuents aragonesas
En a obra d'Heredia bi ha referencias a Carles Magno, sobretot en a "Cronica de los Conquiridors". En o "Liber Regum" en fan una chenealochía rudimentaria a la fin d'o libro:
[editar] Vinclos externos
Se veigan as imáchens de Commons sobre os Carolinchios.