Chuan V de Lanuza
| Chuan V de Lanuza | |
|---|---|
 Molimento a lo Chusticia, en a Plaza d'Aragón de Zaragoza. |
|
|
|
|
| 1591 – 1591 | |
| Precedito por | Chuan IV de Lanuza |
| Succedito por | Chuan Campi |
| Naiximiento | 1564 Lanuza (Reino d'Aragón) |
| Muerte | 1591 Zaragoza (Reino d'Aragón) |
Chuan de Lanuza lo Choven (enta 1564 - 1591), tamién dito lo Mozo, estió o cinquén Chusticia Mayor d'Aragón con ixe nombre. A despeito d'a suya curta duración, ye un d'os Chusticias més conoixitos en a historia d'Aragón per haber estato executato sin que bi hese un procés previo.
Lo suyo lugar d'orichen ye incierto. Fillo de Chuan IV de Lanuza, l'anterior Chusticia, n'heredó lo cargo dimpués de la muerte de su pai, contando tasament con ventisiete anyos, d'an la suya embotada de lo Choven.
La suya curta edat y inesperencia no iban a aduyar-lo en ixas difícils chornatas a Zaragoza. En os tiempos de Felipe I (II de Castiella), tensas las relacions d'ixa Corona con a Corona d'Aragón per diferens problemas debitos a la existencia d'os Fueros, s'acusó d'asesinato a Antonio Pérez, antigo secretario aragonés d'o monarca, que en prencipio heba d'estar chuzgato per lo Chusticia y podeba emparar-se en os Fueros d'Aragón. Ta pribar que ixo se desvenise, Felipe I l'acusó d'hereche y se'n disposó la estradición ta estar asinas chuzgato per lo Santo Oficio, de rango més alto que no lo d'o Chusticia. En que estió sacato de prisión t'o suyo treslato ta la d'a Enquesición, l'abotinamiento d'a chent obligó de reingresar-lo-ie un altra vegata. Lo rei y la Enquisición, en consecuencia, menazoron con executar castigos ixemplars.
Felipe I nimbió lo exercito ta Zaragoza. En haber estato lo Chusticia qui acarase las protestas como "fuerista", talment quasi de traza inconscient, y pretendese d'aturar lo envadimiento d'a tropa reyals, lo rematoron detenendo y lo executoron lo 20 d'aviento de 1591, sin previo aviso ni cumplimiento d'un procés, en un cadafalso devantato en a plaza lo Mercato de Zaragoza, an lo escabezoron. A tota ixa serie de sucesos se la conoix como las Alteracions.
Lo cadabre de Chuan de Lanuza estió apedecato en o monesterio de Sant Francisco y portato ta la fuesa con totas las honors d'o suyo cargo.
Aplegatas per lo monarca las Cortz a Tarazona en 1592, se i adaptoron los Fueros aragoneses a lo poder reyal.
[editar] Herencio
La decapitación de Chuan de Lanuza V suposó una dura enrestida contra la fegura d'o Chusticia d'Aragón, y suposó un cambio en a doctrina foral aragonesa.
La execución d'o Choven se consideró una inchusticia y fue plorata per la mayoría d'aragoneses. En recordanza d'ixe feito, la ciudat de Zaragoza devantó un molimento a lo Chusticia en o centro d'a ciudat, en a Plaza d'Aragón.
Hue lo nombre de Chuan de Lanuza ye present en muitos ambitos de l'Aragón actual. Debez, diversos colectivos commemoran cada 20 d'aviento la muerte d'o Chusticia.
En o 20 d'aviento de 1995 s'estrenó la nueva seu d'o Chusticia d'Aragón en o Palacio d'Armijo.
| Predecesor: Chuan IV de Lanuza |
Chusticia d'Aragón 1591 |
Succesor: Chuan Campi |
