Celula procariota
A. Bazilos
B. Estreptococos
C. Estafilococos
D. Diplococos
E. Espirilos
F. Vibrions
As celulas procariotas (d'o griego πρό, «pro», "antes que", y κάρυον, «karion», "nuclio" u "centro") son as celulas sin de nuclio. Ixo ye, totas as que no tienen o suyo ADN a dentro d'un compartimento limitato con membranas, sino que ye libre en o citoplama celular. En as luengas neolatinas, os organismos composaus d'esta mena de celulas, que son totz unicelulars, se'n gosa decir procarionts, encara que muito asobén son clamaus también procariotas anque ixo no siga estrictament correcto.
l'Alternativa a esta organización celular ye a celula eucariota, que fa part d'os organismos eucarionts, actualment quaternatos como un solo dominio.
Quasi sin d'excepcions, os organismos alazetaus en o sistema d'a celula procariota son composaus per una sola d'estas celulas (organismos unicelulars). A més, o termin procariota fa referencia en os organismos a dentro de l'antigo dominio «prokaryota» (clasificación actualment obsoleta) que practicament coincidiba con o reino d'os Moneras d'as clasificacions de Copeland y Whittaker que, anque obsoleto, encara ye prou popular. En l'actualidat, os organismos procarionts son quaternatos d'entre os dominios Archaea y Eubacteria.
Entre as caracteristicas d'as celulas procariotas, be n'ha qualques que las fan diferents d'as eucariotas, per eixemplo: o ADN ye despullau, sin l'acompanyamiento denso de proteinas que tienen os eucarionts, a demés de tener una disposición en forma de circlo (o cromosoma procariotico tipico ye circular). A división celular gosa fer-se per fisión binaria, sin garra sistema de repartición d'o material heredable tan complexo como en os eucariotas. Tampoco no tienen organela u organulos celulars membranosos en o citoplasma, y este ye formato per só que una cavidat sin de trestallos membranosos en o suyo interior.
Una particularidat important en estas celulas ye a existencia d'un espacio periplásmico u periplasma, entre a membrana y a paret exterior que en ye propia.
O citoplasma no contiene garra obchecto reconoixible, fueras de bells granulos de reserva y bells agregatos moleculars, que se i veyen només con o microscopio electronico, tals como os carboxisomas u ribosomas.
Istes organismos gosan tener paret celular, encara que a composición d'esta ye muit diferent d'a que tienen os organismos eucarionts, y ye muit relacionata con l'alimentación d'os microorganismos procarionts, que no tienen a capacidat d'incherir particlas como fan muitas celulas eucariotas (per o mecanismo d'endocitosis) sino que han d'internalizar-las per infiltración de diversas manieras. Ista forma d'alimentación se conoixe como osmotrofia.
Os metabolismos d'istes organismos son extraordinariament diversos, mientres que entre os eucarionts gosan estar parellanas, y no en son pocas as especies (procariotas) que viven en condicions d'extremofilia encara prou sorprendents per temperatura, salinidat u acideza.
[editar] Se veiga tamién