Telecomunicación
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
Se clama telecomunicación[1] a la tecnica ta transmitir un mensache dende un puesto dica unatro (normalment de traza bidireccional). A palabra proviene d'o griego tele, que significa distancia. Por tanto, o termin telecomunicación aculle todas as trazas de comunicación a distancia, incluindo-ie radio, telegrafía, televisión, telefonía, transmisión de datos y interconexión de ordenadors.
Historia
[editar | modificar o codigo]La base matematica sobre o que se construyen as telecomunicacions fue desarrollau por o fisico anglés James Clerk Maxwell. Maxwell introdució o concepto d'onda electromagnetica, que fa posible una descripción matematica adecuada d'a interacción entre electricidat y magnetismo, por medio d'as celebres ecuacions que describen y cuantifican os campos de fuerzas electricas y magneticas (conoixidas dende alavez como ecuacions de Maxwell). Maxwell predició que yera posible propagar ondas producidas por campos electromagneticos en o espacio libre, feito que dimpués corroboro Heinrich Hertz en 1887, ueito anyadas dimpués d'a muerte de Maxwell. Isto suposó a fita que sinyala o prencipio d'a comunicación rapida a distancia. Hertz desembolicó o primer transmisor de radio chenerando ondas a frecuencias entre 31 MHz y 1.25 GHZ.

As telecomunicacions escomienzan propiament en a primer metat d'o sieglo XIX con o telegrafo electrico, que permitió de ninviar mensaches con letras y numeros. A ista invención se le fizon dos milloras notables: l'adición, por parti de Charles Wheatstone, d'una cinta foradada ta poder recullir mensaches sin que fuese menister a presencia d'un operador, y a capacidat de ninviar mas d'un mensache por a mesma linia, o que dimpués se clamó telegrafo multiple, adhibida por Emile Baudot.
Mas tarde apareixió o teléfono, con o que fue posible a comunicación emplegando a voz, y posteriorment, a revolución d'a comunicación inalambrica (sin de filos): as ondas de radio.
A prencipios d'o sieglo XX apareixe o teletipo, que emplegando o codigo Baudot, permitiba de ninviar textos con escritos con un traste pareixiu a una maquina d'escribir, y recullir-los en o destín imprentaus por tipos movius por relés.
O termino telecomunicación fue definiu por primer vegada en a reunión conchunta d'a XIII Conferencia d'a UTI (Unión Telegrafica Internacional) y a III d'a URI (Unión Radiotelegrafica Internacional) que prencipió en Madrit o día 3 de setiembre de 1932.
A definición aprebada alavez fue:
Telecomunicación ye toda transmisión, emisión u recepcion de signos, sinyals, escritos, imáchens, sons u informacions de cualsiquier mena por filos, radioelectricidat, medios opticos u atros sistemas electromagneticos.
O día 9 d'aviento de 1932, se sinyó en Madrit o Convenio por o que se creyó a Unión Internacional de Telecomunicacions (UIT) que dende alavez sustituiría a os dos organismos anteriors (UTI y URI).
Por metat d'o sieglo XX apareixió o siguient trate que revolucionó as telecomunicacions: o módem que fizo posible a transmisión de datos entre ordenadors y atros dispositivos.
En a decada d'os sesanta prencipia a unión entre as telecomunicacions y a informática con l'emplego de satelites de comunicación y os rez de conmutación de paquez.
A decada siguient se caracterizó por o prencipio d'os rez d'ordenadors y os protocolos y arquitecturas que sirvión d'fundamento ta as telecomunicacions modernas (en istas anyadas apareixe l'ARPANET, que orichinó a internet). Tamién puede destacar-se que in istos anyos s'enceta a fuga d'a normalización d'as telecomunicacions: o CCITT treballa en a normalización d'os rez de conmutación de circuitos y de conmutación de paquez y a Organización Internacional ta la Estandardización creya o modelo OSI. A fins d'as anyadas 70, apareixen os rez d'aria local,
En as anyadas 80, os ordenadors personals se tornón populars, apareixendo os rez dichitals. Os rez de telecomunicación s'esparden fendo-sen omnipresens.
En a zaguer decada d'o sieglo XX apareixe a internet, que s'espardió por tot o mundo. Enguán, a prencipios d'o sieglo XXI somos vivindo o escomencipio d'a interconexión global, a traviés de toda mena de dispositivos, mas y mas rapedos, compactos y poderosos.
Aspectos de disenyo d'un sistema de telecomunicación
[editar | modificar o codigo]Os elementos que forman un sistema de telecomunicación son: un transmisor, o medio de transmisión que constituye una canal de comunicacions y finalment un receptor. .
O transmisor ye un dispositivo que transforma u codifica os mensaches en un fenomeno fisico: un sinyal. O medio de transmisión, por a suya naturaleza fisica, ye posible que cambee u estorbe o sinyal en o suyo trachecto dende o transmisor dica o receptor. Por ixo, o receptor ha de tener un mecanismo d'escodificación que pueda recuperar o mensache orichinal pendendo en o livel de cualidat d'o sinyal recibiu. En bels causos, o receptor final ye l'oyiu u o uello humano (u en bel caso extremo, atros organos sensorials) y a recuperación d'o mensache orichinal ye feita por o cerebro.
Una telecomunicación puede estar punto a punto, punto a multipunto u teledifusión u broadcasting, que ye una traza particular de punto a multipunto en que a comunicación se fa solo que dende o transmisor enta os receptors, estando a radiodifusión (teledifusión emplegando ondas de rayo como medio de transmisión) a suya versión mas popular.
Una d'as funcions d'os incheniers de telecomunicación consiste ye analisar as propiedaz fisicas d'o medio de comunicación y as propiedaz estatisticas d'o mensache ta disenyar a consonant os mecanismos de codificación y descodificación mas conformes.
Cuan os sistemas se disenyan ta que a decodificación final siga feita por os organos sensorials humanos (prencipalment a vista y l'oyiu), s'ha de parar cuenta en as caracteristicas psicolochicas y fisiolochicas d'a percepción humana. Isto tiene consecuencias importants, y l'incheniero ha d'investigar qué defectos pueden estar toleraus en o sinyal sin que estorben a comprensión d'a información vista u oyida.
En una canal de comunicación se preducen imperfeccions como: rudio impulsivo, rudio termico, retardo de propagación, función de transferencia de canal no linial, caítas repentinas d'o sinyal (microcortes), limitacions en l'amplura de banda y reflecions d'o sinyal (leco). Buena cosa d'os modernos sistemas de telecomunicacion aproveitan beluna d'istas imperfeccions ta amillorar a la fin a cualidat d'a canal.
Enguán ya no s'amenista establir vinclos fisicos entre dos puntos ta transmitir a información d'un punto a l'atro. Dende l'anviesta d'a telecomunicación, vivimos en un mundo a cada vegada mas chicot, an que os feitos escayeixius en un puesto, se transmiten a escape enta tot o mundo. Dentramos en una nueva clase de sociedat en a que a información manda. Ista ye conoixida como a Sociedat d'a Información.
Atros aspectos d'intrés
[editar | modificar o codigo]O cientifico d'os laboratorios Bell Claude E. Shannon publicó en 1948 un estudio titulau Una teoría matematica d'a comunicación. Ista publicación clavó una fita ta a realización d'os modelos matematicos emplegaus ta describir sistemas de comunicación, drento d'a clamada teoría d'a información. A teoría d'a información nos permite evaluar a capacidá d'una canal de comunicación d'acuerdo con a suya amplura de banda y suya relación sinyal a ruido.
En a calendata d'a publicación de Shannon, os sistemas de telecomunicación yeran basaus, a mas gran parti, en circuitos electronicos analochicos. A introducción masiva de circuitos integraus dichitals ha feito posible a os incheniers de telecomunicación aproveitar as aventallas d'a teoría d'a información, amaneixendo un campo d'especialidat en o disenyo de circuitos y algoritmos ta procesar a información present en os sinyals. Ista demba ye conoixida como procesamiento de sinyals dichitals.
Referencias
[editar | modificar o codigo]- ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).