Psicolochía

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Articlo d'os 1000

Psicolochía, d'o griego ψυχή "alma" e λόγος "tractato, sciencia". Significa sciencia de l'alma, sindembargo, actualment la conceptualizan como l'estudio de:

  1. O comportamiento d'os organismos individuals en interacción con lur ambient.
  2. Os enantos mentals d'os individuos.
  3. Os enantos de comunicación dende lo individual a lo microsocial.

A mayor parti d'os estudios se realizan en sers humans; manimenos, ye habitual l'estudio d'o comportamiento d'animals, tanto como un tema d'estudio en ell mesmo (veyer cognición animal, etolochía), como ta establir medios de contimparanza entre especies (psicolochía contimparativa), punto que a sobén resulta controvertito.

A Psicolochía como campo d'estudios se'n ye movita tanto por camins scientificos como no scientificos. A Psicolochía replecata como sciencia alazetal u experimental s'enmarca en a tradición positivista, emplegando o metodo scientifico de concarar hipotesis con variables quantificables en contextos experimentals e clamando antimés a atras arias d'estudio scientifico ta exemplificar millor os suyos conceptos. Pero no todas as rechiras en Psicolochía siguen o metodo scientifico clasico. Dende una perspectiva mes ampla, e replecando a Psicolochía como una parti d'as Sciencias humanas u Socials, a ormino s'emplegan metodolochías qualitativas de rechira, que enriquexen a descripción e interpretación d'enantos que, por medio d'a prebatina clasica, resultan mes difícils d'abastar, sobre tot en arias clinicas. En l'atra estrimera, bells psicologos (a psicolochía humanista per exemplo) arriban mes luent refusando de raso l'emplego d'amanamientos scientificos.

Dende atra perspectiva, a Psicolochía estableix un campo d'estudios entremeyo de "lo biolochico" e "lo social". En quanto a lo biolochico, encara que a Psicolochía no embreca sino que l'estudio d'os fenomens d'o sistema niervoso, terne que terne y en a mesura que a comprensión d'o funcionamiento d'o cerebro e l'esmo han enantau, os aportes d'a neurobiolochía se'n son itos incorporando a la rechira psicolochica a traviés d'a neuropsicolochía e as neurosciencias cognitivas.

En o tocant a lo social, a Psicolochía prolarga d'a Sociolochía, l'Antropolochía, l'Economía e as Sciencias politicas, en a mesura en que o suyo obchecto d'estudio ye o comportamiento individual e o de grupos chicotz en interrelación, mes que de collas meyanas u grans colectividatz d'individuos (culturas u sociedatz).

Etimolochía[editar | editar código]

Letra griega psi.

Etimolochicament, a parola "psicolochía" deriva d'o latín psychologia, termín ell mesmo formato a partir d'o griego antigo ψυχή ("a bufada, l'esprito, l'alma") e λόγος ("a sciencia, l'estudio, a rechira")[1] per o saputo humanista croata Marko Marulić (1450-1524) e que sembla apareixer per primera vegata en o titol Psichiologia de ratione animae humanae (a zagueras d'o sieglo XV y en primeras d'o sieglo XVI), que a traza d'ell se ye tresbatita,[2][3] tot y que a primera aparición atestata se troba en o churista e filosofo alemán Johann Thomas Freig (latinizato Freigius, 1543-1583). Con tot y con ixo, a parola ye verdaderament popularizato per a Reforma protestant en Alemanya, a traviés d'os escritos de Felipe Melanctón, qui reprén o termin en os suyos estudios biblicos e os suyos comentarios d'a filosofía aristotelica. O termin se retroba asinas mesmo en discursos esotericos, como Psichologie ou traicté de l'apparition des esprits de Noël Taillepied (1588).[4]

A letra griega Ψ (psi) ye a sobén emplegato como una abreviadura d'o termin psicolochía.

Obchecto d'estudio e obchectivos[editar | editar código]

L'obchecto d'estudio d'a psicolochía ye un debat no zarrato dende fa sieglos. En efecto, seguntes os autors, a psicolochía se ye trobata centrata en obchectos muito diferents, sinse que siga posible huei decidir quál ye a teoría unitaria que estarba amplament acceptata.[1] Asinas, d'os amanamientos enta ista qüestión estrimerament complexa se'n fan partache tradicionalment entre qui consideran que l'obchecto d'a psicolochía ye o comportamiento e a suya chenesi, os enantos d'o pensamiento, as emocions e o caracter u mesmo a personalidat e as relacions humanas, etc...[1]

Antimés, os comportamientos humans son influyitos per factors numerosos e igualment diversos: os estimulos d'o instant present, l'herencio chenetico, o sistema fisiolochico, o sistema cognitivo (os conoiximientos, pensamientos, recuerdos, etc...), l'ambient social, l'ambient cultural, as experiencias pasatas, as caracteristicas personals como lo nibel d'intelichencia, a personalidat u a presencia d'una malotía mental.[5]

As diferents brancas de la psicolochía se distinguen siga per o metodo emplegato (clinica u experimental), siga per l'actividat humana considerata (treballo, memoria, percepción, aprendizache, atención, comportamiento en grupo, etc...), siga per un gran campo d'investigación (psicolochía cognitiva, psicopatolochía, psicolochía social, psicolochía d'o nino u d'o desembolique, psicofisiolochía, psicolochía animal).[1]

Historia d'a psicolochía[editar | editar código]

Wilhelm Wundt (asentato) e os suyos colegas en o primer laboratorio de psicolochía experimental, que fundó en 1879 (Leipzig).

O desembolique d'a psicolochía ye estato influyito per bellas corrients de pensamiento u "escuelas". En l'orden cronolochico de lur aparición, os principals amanamientos d'a psicolochía son l'amanamiento fisiolochico surtito d'a medicina e biolochía (Gustav Fechner, qui preba de replecar os vinclos entre sensación y estimulo; Wilhelm Wundt, qui funda o primer laboratorio de psicolochía experimental d'o mundo, en Alemanya en o sieglo XIX); l'amanamiento psicodinamico (surtito d'o psicoanalís con Sigmund Freud en as anyadas 1890), o conductismo u behaviorismo (de John Watson, Ivan Pavlov e Burrhus Frederic Skinner dende 1912); l'humanismo (con Carl Rogers e Abraham Maslow en as anyadas 1950) e la psicolochía cognitiva (con Donald Broadbent, Ulric Neisser, en as anyadas 1950).[5]

Notas e referencias[editar | editar código]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Reuchlin, Maurice (1985) Psychologie PUF.
  2. Paul Mengal, « La constitution de la psychologie comme domaine du savoir aux XVIe et XVIIe siècle », Revue d'Histoire des Sciences Humaines, vol. 1, nº 2 « Aux origines de la psychologie européenne (16e-19e siècles) »,‎ 2000, pp. 5-27 (ISBN 2859396179, DOI 10.3917/rhsh.002.0005).
  3. Classics in the History of Psychology – Marko Marulic – The Author of the Term "Psychology".
  4. «psychologie», étymologie, sur centre national de ressources textuelles et lexicale.
  5. 5,0 5,1 Michael W. Eysenck, Psychology, a student handbook, Hove, UK, Psychology Press, 2000, 979 p. (ISBN 0-86377-474-1) pp. 3-4.

Veyer tamién[editar | editar código]

Temas relacionaus[editar | editar código]

Vinclos externos[editar | editar código]