Luengas atapascas

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca

As luengas atapascas (tamién ditas atabascas) son un grupo espardito de luengas na-dene charratas per pueblos nativos nordamericanos distanment relacionatos, conoixitos como atapascos u indios atapascos, que habitan a l'Ueste d'America d'o Norte estallatos en dos grans grupos, un a lo Norte y l'altro a lo Sud. En o numero de luengas y de charradors, l'atapasca ye a familia más gran d'America d'o Norte dimpués de l'uto-azteca. En o respective a territorio, sólo que as luengas algonquinas abracan un aria más extensa.

As 24 luengas atapascas septentrionals se charran per as tierras interiors d'Alaska y d'o Nordueste de Canadá (Yukón, Territorios d'o Nordueste, Columbia Britanica, Alberta, Saskatchewan y Manitoba). En os Territorios d'o Nordueste, quatre luengas atapascas son oficials: o chipewyano, o dogrib (u tli cho), o gwichin e o eslebi (u slavey).

As 7 luengas atapascas d'o litoral Pacifico se charran a lo Sud d'Oregón y a lo Norte de California.

As 6 luengas atapascas meridionals, alpartatas d'as septentrionals y as d'o litoral, se charran en una ampla faixa d'o Sudueste d' Estatos Unitos y d'a parti nordoccidental de Mexico. Ye o grupo d'as luengas apache y navaho.

S'acostumbra a clasificar a luenga eyak y as atapascas en un mesmo grupo lingüistico clamato atapasco-eyak u atapascano-eyak. Chunto con a luenga tlingit, que se suposa relacionata con iste grupo, forman a familia de luengas na-dene.

O vocable atapasco (u atabasco) procede d'a versión anglesa d'o nombre cree ta o Laco Atabasca.

Clasificación[editar | editar código]

I. Atapasco septentrional

A. Alaskano central – Yukón
B. Alaskano meridional
C. De a Columbia Britanica central
D. Kwalhioqua-Tlatskanai
E. De o Nordueste de Canadá
F. Sarci
G. Tsetsaut

II. Atapasco d'o litoral Pacifico

A. Californiano
B. D'Oregón

III. Atapasco meridional (u Apache)

A. Apache d'as planatas
B. Apache occidental
C. Apache oriental

S'acostumbra a trestallar a familia de luengas atapascas en tres grans grupos: septentrionals, d'o litoral Pacifico y meridionals. Manimenos, no ye claro que as luengas d'o litoral y as septentrionals formen en realidat agrupacions completament validas. O estallo setentrional ye o más problematico. O modelo d'árbol familiar ta la clasificación chenetica d'istas luengas podría estar inapropiato. O lingüista Michael Krauss se refirió a o conchunto de luengas atapascas como cohesive complex (complexo codesivo). Con tot, as luengas d'o estallo meridional fan un grupet muito más homochenio y valido dende o punto de vista d'ista clasificación.