Gripe
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
Advertencia: Biquipedia no ye un consultorio medico.
Icono d'aviso medico - Si creye que aprecisa d'aduya, por favor consulte con un profesional d'a salut.

A gripe[1] ye una malautía infecciosa que afecta a las aus y os mamifers, prevocata por o virus ARN d'a familia d'os ortomixoviridos (os virus d'a gripe). O nombre "gripe" deriva d'o francés gripper ("agafar de golpe") u de l'alemán suizo grüpen ("tremolar de fredor u de fiebre").[2] Un nombre alternativo, influenza[1], deriva d'o italiano influenza, que significa "influencia". En os humans, os simptomas habituals d'a malautía son arizons, fiebre, farinchitis, dolors musculars, mals de capeza sebers, tos, fatiga y malestar cheneral.[3] En os casos mas grieus, a gripe prevoca pneumonia, que puet resultar fatal, especialment en os ninos y a chent gran. Encara que a sobén se puet trafucar con un resfriato, a gripe ye una malautía muito mas grieu y ye prevocata por un tipo de virus diferent.[4] A gripe puet causar ansias y gomitos, mas que mas en os ninos,[3] pero istos simptomas son mas caracteristicos d'a malautía no relacionata d'a gastroenteritis, que a vegatas ye dita "gripe estomacal" u "gripe d'as 24 horas".[5]
Pandemias
[editar | modificar o codigo]As cinco zagueras pandemias bi han estato por un virus d'a Cepa A, fiendo mortaleras en paises de cuasi tot o mundo.
- 1900-1901: A(H3N8).
- 1918-1919: A(H1N1) (gripe espanyola) mortalera de 50 a 100 millons de muertos.
- 1957-1958: A(H2N2) (gripe asiatica) mas de 70.000 muertos.
- 1968-1969: A(H3N2) (gripe de Hong Kong) mas de 47.000 muertos.
- 1977: A(H1N1) (gripe rusa).
- 2009-: A(H1N1) (gripe A).
As tres zagueras pandemias son orichinarias d'Asia, pasaron en primeras ta occident y dimpués a America.
Se veiga tamién
[editar | modificar o codigo]Referencias
[editar | modificar o codigo]- 1 2 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ (ca) Entrada "grip". Gran Enciclopèdia Catalana
- 1 2 (en) Influenza: Viral Infections: Merck Manual Home Edition. www.merck.com
- ↑ (en) R. Eccles: Understanding the symptoms of the common cold and influenza. Lancet Infect Dis PMID 16253889 DOI 10.1016/S1473-3099(05)70270-X
- ↑ (en) Seasonal Flu vs. Stomach Flu de Kristina Duda, R.N.; consultato o 12 de marzo de 2007 (Website: "About, Inc., A part of The New York Times Company")
