Cogoma

Cogoma[1][nota 1][2] u coma[1] ye una denominación popular chenerica ta as setas de cualques especies de fongos basidiomicez de mida meyana y gran, de regular perteneixents a la orden Agaricales, que brostan de santmigaladas y no son guaire apreciaus ta minchar, en existindo-ne beluns que dica resultan verenosos. Tienen como caracteristica millor cheneral de toz ellos a coloración blanquinyosa u amarellisca, con escratas marrons u pardas en bellas fases d'o suyo creiximiento, restas d'a cuticula que les i gosa tapar a corona mientres a primer parte d'o suyo creiximiento.
Con ista denominación, que pareix que fa parte exclusiva d'o lexico patrimonial en as comarcas orientals de l'Alto Aragón (fundamentalment, Sobrarbe y Ribagorza[2]) y no s'ha puesto documentar en garra altra comarca, se nombra especies diferents y sin garra mas vinclo filochenetico d'entre ellas que de perteneixer en a orden Agaricales, como en son cualques miembros d'os cheneros Lepiota, Amanita, Macrolepiota u Agaricus, sin garra mas relación que o suyo aspecto externo.
Os términs "cogoma" y "cocoma" son dos casos de contraposición de conservación y sonorización, respectivament, d'a consonant oclusiva xorda intervocalica K y se gosan producir en diferents lugars en as dos comarcas. A forma sonorizadera "cogoma", a demés, conoix tamién una variant vulgar en a que s'elide la -G- y queda como cojoma en bels lugars d'a val d'a Cinca. Ista forma s'ha puesto documentar como "coma" en l'Aínsa.[2]
Se veiga tamién
[editar | modificar o codigo]- Macrolepiota procera
- Chlorophyllum rhacodes
- Agaricus (os champinyons)
- Marasmius (as muixardinas)
Notas
[editar | modificar o codigo]- ↑ Con a variant cocoma u codoma.
Referencias
[editar | modificar o codigo]- 1 2 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- 1 2 3 (an) VIDALLER TRICAS, Rafel, Libro de As Matas y Os Animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals; Edicions Val d'Onsera, Zaragoza 2004. ISBN 978-84-89862-35-7.