Ir al contenido

Chaminera

De Biquipedia
(Reendrezau dende Chuminera)
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Edificio con cuatre chamineras

Una chaminera[1][nota 1] (d'o francés cheminée) ye un sistema que se fa servir pa forachitar gases calients y fumo de calderas, escalfadors, estufas, furnos, fogons u fogarils enta l'atmosfera. Típicament son completament verticals ta a asegurar que os gases calients puedan fluir sin de problemas, movendo-se por convección. Tamién bi ha chamineras que no son verticals de tot, que s'instalan en cocinas u chicotas salas de calderas ta quitar os fumos a traviés de foratos feitos en as parez. As chamineras que han estato construitas asinas han de disponer de mallas de protección ta evitar que os muixons i faigan niedos, y se les ha de dar una inclinación diferent a 0º ta facilitar a salita de fumos.

O espacio aintro d'una chaminera se diz "conducto de fumo". As chamineras pueden trobar-se en edificios, locomotoras u en barcos. A corrient d'aire que orichina o fuego y que fa que o fumo puye por a chaminera se diz "tiro". O termin chaminera tamién puet aplicar-se a aspectos d'a naturaleza, particularment en formacions rocosas.

Etimolochía

[editar | modificar o codigo]

A palabra chaminera ye un galicismo derivata de cheminée. En aragonés medieval se deciba chamineya con a epentesi antihiatica. A palabra chamineya representa o testimonio mes antigo d'esta palabra en iberorromance,[2] calentata arredol de l'anyo 1400, estando mes antiga que o castellano chimenea.

  1. Con a variant cheminera, chiminera, chominera, chuminera, chumenera, chimenera y chubinera

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. Germán Colón El español y el catalán, juntos y en contraste Editorial Ariel 1989

Veyer tamién

[editar | modificar o codigo]

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]