Sinfonía

Autografo d'a portalata d'a nuena sinfonía de Dvorak, dita D'o nuevo mundo

Primera pachina d'una sinfonía de Carles Baguer, transcrita ta piano a la fin d'o sieglo XIX

Una sinfonía ye –en o suyo sentito más habitual y amplo- una pieza mosical, a sobén gran y composata ta ser entrepitata por una orquesta y que comprende diversos movimientos. Una sinfonía no se refiere a una forma mosical especifica (encara que no son pas pocos os autors que encara la consideran una forma mosical) sino un chenero d'a mosica orquestal ta ser ascuitata preferentment en una sala de conciertos.

En iste sentito, a sinfonía ye un invento d'a sociedat d'a segunda metat d'o sieglo XVIII, en plen clasicismo mosical, que responde a un plan tonal prestableixito que admite una cierta flexibilidat controlata, en a creyación d'a quala tenió un papel destacato Joseph Haydn De totas trazas, iste concepto, que ye o más habitual dende a segunda metat d'o sieglo XVIII dica l'actualidat, no ye o solo que ista parola ha tenito. Cal adhibir-ie a lo menos istos:

• En l'antiga Grecia, a parola significaba un intervalo consonant.
• En a edat meya iste mesmo concepto (con grafías diversas) de concordancia fa que a parola denomine l'unísono. A parola castellana zanfona deriva d'iste significato en referencia a iste instrumento.
• Tamién en a edat meya a parola da nombre a un instrumento d'a familia d'a viola de rueda.
• Mientres os sieglos XVII y XVIII, a sinfonía yera la composición estrumental que se meteba a lo principio d'una opera, d'un oratorio u d'atras composicions en cheners afins. Dimpués ixo recibirba o nombre d'obertura.