Franco de Vogtland
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
| Franco de Vogtland Vuuchtländisch | |
|---|---|
Variedaz de l'alto franco | |
Vogtländisch en diferents tonos d'azul | |
| Localización cheografica | |
| Estau | {{{estau}}} |
| País | {{{país}}} |
| Rechión | |
| Parlau en | Vogtland |
| Lugars principals | Plauen |
| Estatus | |
| Atras denominacions | {{{atras denominacions}}} |
| Charradors | 200.000 |
| Oficial en | |
| Reconoixiu en | {{{reconoixiu}}} |
| Regulau por | |
| Vitalidat | Alta |
| Literatura | |
| Escritors principals | |
| Rasgos dialectals | Franco oriental |
| Clasificación lingüistica | |
| Indoeuropea | |
| Codigos | |
| ISO 639-1 | |
| ISO 639-2 | gem |
| ISO 639-3 | |
| SIL | |
O franco de Vogtland (alemán Vogtländisch, en franco oriental Vuuchtländisch, /fu:xtlændIS/ seguntes a pronunciación en Klingenthal) ye un dialecto franco oriental charrau en Vogtland.
Distribución y historia
[editar | modificar o codigo]O vogtländisch ye charrau mas que mas en arias rurals y chicotas localidaz. Os fablants son prencipalment chent mayor, ya que actualment no gosa amostrar-se o dialecto en edaz escolar y preescolar. Como pasa con Lusacia y os Monts Metalicos, Vogtland ye una d'as pocas zonas de Saxonia que encara conservan bien os suyos dialectos. Bi ha una gran relación entre o dialecto vogtländisch y o erzgebirgisch, incluyindo bellas caracteristicas lingüisticas comunas, que s'han orichinau en as similaridaz y interdependencias que han teniu istas d'os rechions en a suya historia.
Os dialectos de Vogtland no son guaire uniformes. Os diferents subdialectos que se pueden trobar espardius por as distintas subrechions gosan variar entre éls a-saber-lo. En Plauen, por eixemplo, se puet sentir una variedat de vogtländisch totalment diferent d'a que se siente en Klingenthal (vogtl. Klengedohl /klenɡədoːl/).
Por ista razón se pueden diferenciar as siguients subvariedaz:
- Vogtländisch meyo u central (en l'aria arredol de Mühltroff – Treuen – Oelsnitz)
- Vogtländisch septentrional (a traviés d'a linia que marcan Reichenbach – Mylau – Netzschkau – Elsterberg – Pausa)
- Vogtländisch oriental (en a redolada de Göltzschtal, entre Falkenstein y Lengenfeld)
- Alto vogtländisch (a sud d'a linia marcada por Bobenneukirchen – Oelsnitz – Werda – Schöneck)
Eixemplo
[editar | modificar o codigo]A siguient mazada ye un eixemplo d'o dialecto vogtländisch:
A traducción literal en aragonés (y sin sentiu lochico) sería "Astí, a on as liebres se dicen pantalons y os pantalons se dicen "pantaluns", ye o puesto que yo digo casa."
En vogtländisch s'entiende ista mazada, ya que as liebres se dicen "Hoosn" (en alemán ye "Hasen"), palabra muit parellana a l'alemana "Hosen", que significa pantalons; mientres que os pantalons u "Hosen" se denominan "Huusn", cambeando a "o" por una "u". Iste proverbio ye tamién común en a zona vecina d'os Monts Metalicos debido a iste desplazamiento de vocals que se i da, tipico tamién d'o erzgebirgsich.