Tifinagh
Tifinagh ye un alfabeto se fa servir pa escribir as luengas berbers. Ye un alfabeto derivato de l'alfabeto fenicio, y se puet veyer en l'analís d'a etimolochía d'a mesma parabra Tifinagh, que significa fenicio u punico en luenga protoberber, con as consonant FNG y o prencipio T con o que se nombra a una luenga). En un tiempo se fació servir en tota a Berbería y en as Islas Canarias, pero a islamización, acompanyata d'una arabización linguistica y cultural fació que no lo conservasen que comunidatz muito zarratas como os tuareg. A fins d'o sieglo XX belunas d'as asociacions que defienden as parlas u luengas berbers han recuperato l'uso d'este alfabeto.
As formas antigas de Tifinagh son consonanticas (ye un alfabeto d'orichen semitico), pero en as formas modernizatas s'han adhibito signos pa representar vocals.
[editar] Codificación
Os caracters tifinagh en Unicode son os d'o rango U+2D30—U+2D7F, dende a versión 4.1.0. Bi'n ha definitos 55, pero se'n fan servir mes. En ISO 15924, se reserva o codigo Tfng a lo tifinagh. Esta ye una tabla de caracters:
| Codigo | Caracter | Unicode | Transliteración | Nombre |
|---|---|---|---|---|
| 2D30 | ⴰ | a | ya | |
| 2D31 | ⴱ | b | yab | |
| 2D32 | ⴲ | bh | yabh | |
| 2D33 | ⴳ | g | yag | |
| 2D34 | ⴴ | ġ | yagh | |
| 2D35 | ⴵ | dǧ | yadǧ de la AB | |
| 2D36 | ⴶ | dǧ | yadǧ | |
| 2D37 | ⴷ | d | yad | |
| 2D38 | ⴸ | d. | yadh | |
| 2D39 | ⴹ | d. | yadd | |
| 2D3A | ⴺ | d. | yaddh | |
| 2D3B | ⴻ | e | yey | |
| 2D3C | ⴼ | f | yaf | |
| 2D3D | ⴽ | k | yak | |
| 2D3E | ⴾ | k | yak tuareg | |
| 2D3F | ⴿ | j | yaj | |
| 2D40 | ⵀ | h | yah | |
| 2D41 | ⵁ | h | yah de la AB | |
| 2D42 | ⵂ | h | yah tuareg | |
| 2D43 | ⵃ | h. | yahh | |
| 2D44 | ⵄ | a | yaa | |
| 2D45 | ⵅ | j | yaj | |
| 2D46 | ⵆ | j | yaj tuareg | |
| 2D47 | ⵇ | q | yaq | |
| 2D48 | ⵈ | q | yaq tuareg | |
| 2D49 | ⵉ | i | yi | |
| 2D4A | ⵊ | zh | yazh | |
| 2D4B | ⵋ | zh | yazh de Ahaggar | |
| 2D4C | ⵌ | zh | yazh tuareg | |
| 2D4D | ⵍ | l | yal | |
| 2D4E | ⵎ | m | yam | |
| 2D4F | ⵏ | n | yan | |
| 2D50 | ⵐ | ñ | yañ tuareg | |
| 2D51 | ⵑ | ng | yang tuareg | |
| 2D52 | ⵒ | p | yap | |
| 2D53 | ⵓ | u | yu | |
| 2D54 | ⵔ | r | yar | |
| 2D55 | ⵕ | r. | yarr | |
| 2D56 | ⵖ | gh | yagh | |
| 2D57 | ⵗ | gh | Tuareg yagh | |
| 2D58 | ⵘ | gh | yagh de Ayer | |
| 2D59 | ⵙ | s | yas | |
| 2D5A | ⵚ | s. | yass | |
| 2D5B | ⵛ | sh | yash | |
| 2D5C | ⵜ | t | yat | |
| 2D5D | ⵝ | t. | yath | |
| 2D5E | ⵞ | cht | ch+t | |
| 2D5F | ⵟ | t. | yatt | |
| 2D60 | ⵠ | v | yav | |
| 2D61 | ⵡ | w | yaw | |
| 2D62 | ⵢ | y | yay | |
| 2D63 | ⵣ | z | yaz | |
| 2D64 | ⵤ | z | yaz de Tawellemet | |
| 2D65 | ⵥ | z. | yazz | |
| 2D6F | ⵯ | +w | marca de labialización | |
| 2D5C 2D59 | ⵜⵙ | ts | yats | |
| 2D37 2D63 | ⴷⵣ | dz | yadz | |
| 2D5C 2D5B | ⵜⵙ | ch | yach | |
| 2D37 2D4A | ⴷⵊ | dǧ | yadǧ |