Thaumetopoea pityocampa

*Thaumetopoea pityocampa*
A tenya adulta (Thaumetopoea pityocampa).
Denominacions populars
tenya / tinya, procesionaria, profesionaria, cucos d'os pins, tenya de ros pinos
Clasificación cientifica
Reino:	Animalia
Filo:	Chordata
Clase:	Aves
Orden:	Lepidoptera
Familia:	Notodontidae
Chenero:	Thaumetopoea
Especie:	T. pityocampa
Descripción
*Thaumetopoea pityocampa* Denis y Schiffermüller, 1775

A tenya^[1]^{[nota 1]}^[2] u procesionaria^[1]^[3]^[4]^{[nota 2]} (nombre cientifico Thaumetopoea pityocampa (Denis y Schiffermüller, 1775)^[5]), tamién dita cucos d'os pins^[4]^{[nota 3]}, ye una especie d'insecto d'a orden d'os Lepidoptera y familia Notodontidae que ye notable per o comportamiento d'as suyas tenyas, que pasan l'hibierno en niedos en forma de pochas en o cobalto d'os pins, y que abanzan a traviés d'a selva en columnas de punta ta coda, protechidas d'os depredadors per os suyos pelos severament irritants.

Istos pelos urticants provocan reaccions nocivas y, en cualques casos, alerchias en humans y atros mamifers.

A especie ye orichinaria d'a redolada sud d'a Mediterrania, o norte d'Africa, Orient Meyo y lo sud d'Europa. S'ha estau extendendo enta lo norte, con l'aduya d'o cambio climatico dende lo decenio de 1990, y ha plegau dica Bretanya, as selvas a lo norte de París y mesmo Estrasburgo en o norte de Francia.

Galería d'imáchens

1 2 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
↑ (an) Rafel Vidaller Tricas: Libro de As Matas y Os Animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals, Editorial Val d'Onsera, 2004, ISBN 978-84-8986-235-7, p. 145.
↑ (an)(es) Chaime Asensio Pascual: Vocabulario aragonés de Torres del Obispo. Adivinanzas, cuentos, dichos y refranes. (Baja Ribagorza. Huesca), Gara d'Edizions, 2024, ISBN 978-8480940788, p.182
1 2 (an)(es) procesionaria en Aragonario
↑ (en) https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/fthr/pest-and-disease-resources/pine-processionary-moth-thaumetopoea-pityocampa/

Especies d'o chenero Thaumetopoea
T.bonjeani \| T.hellenica \| T.herculeana \| T. loxostigma \| T.mediterranea \| T.pinivora \| T.pityocampa \| T.processionea \| T.solitaria \| T.wilkinsoni