Sobrepuerto

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
A valle d'Otal u valle d'o barranco d'Otal/río Forcos, una d'as dos valles que drenan o Sobrepuerto.

O Sobrepuerto ye una comarca natural situata en o Pireneu aragonés, entre o Sobrarbe y l'Alto Galligo. Fan parti d'o Sobrepuerto os lugars d'Ainielle en o municipio de Biescas; Basarán, Escartín y Otal, en o de Broto y Cortiellas, Sasa y Ciellas en o de Yebra de Basa. S'incluyen as pardinas de Feners, Niablas y A Isuala.

A sobén gosan incluyir-se tamién Bergua y Ayerbe de Broto por razons más que más culturals, anque en realidat no i son, en o Sobrepuerto.

As altarias van dende os 1000 m d'o barranco d'Otal ta os 2028 m de Manchoya. O lugar más alto ye Otal con 1465 m y o más baixo Sasa con 1230. Isto fa que o clima sia prou duro, se dice que en o Sobrepuerto bi ha nueu meses d'hibierno y tres d'infierno.

Bi ha dos cuencas hidrograficas, o barranco d'Oliván que desemboca en o río Galligo y o barranco d'Otal que lo fa en l'Ara.

Vechetación[editar | editar código]

En a compleganza alta d'o barranco d'Olivan y a cabezera d'o barranco d'Otal bi ha fabars. Atras especies habituals son os pinos, abetz, triámols, caixicos y buixos.

A despoblación en Sobrepuerto[editar | editar código]

Anque a comarca yera habitata ya dende o sieglo XI y gosó haber más de mil presonas, hue en día y ya dende o sieglo pasato totz os lugars d'o Sobrepuerto son albandonatos. A despoblación d'o Sobrepuerto y redolada empezó dimpués d'a Guerra Civil. As prencipals causas d'o prencipio de l'albandono d'os lugars estioron a desferra feita por a mesma guerra, ya que o frent yera establito en o río Galligo y a industrialización d'a redolada. Amás quasi totz os lugars yeran mal comunicatos y a suya industria yera autarquica y basata en o treballo d'os tions.

Manimenos a mayor perda d'habitants estió mientres os anyos 60, quan muitos d'os lugars fuoron crompatos por o Patrimonio Forestal d'o Estado. Os emigrants prencipalment se'n tresladoron ta Samianigo que prencipiaba a extender-se como nuclio industrial y ta Catalunya, Zaragoza, Uesca y Monzón.

Puertos de Sobrepuerto[editar | editar código]

O mesmo nombre de Sobrepuerto ye un toponimo derivau de l'abundanza de puertos en a redolada. En o pasau, quasi todas as comunicacions d'ista comarca con o exterior s'heban de fer a traviés d'iste tipo de pasos naturals,[1] pus o cauce d'os cursos d'augua que l'abandonan no gosa estar practicable a piet.

Puertos interiors[editar | editar código]

Puertos exteriors[editar | editar código]

Contra la valle de l'Ara:

Contra la valle de Basa:

Contra la valle d'o Galligo:

Referencias[editar | editar código]