Ir al contenido

Rompidura (agricultura)

De Biquipedia
Tractor rompendo a tierra.

A rompidura,[1][2][nota 1] rompida[3][2][nota 2] u rompimiento[2][4] d'o suel en l'agricultura ye l'acción de «romper» a crosta superficial d'o suel con un aladro en a primer pasada de a labra. «Romper» sirve pa ubrir por primer vez una tierra que ha estau yerma u de yermo un tiempo y que por ixo se l'habrá formau una crosta dura y plena de hierbas que no deixaría de sembrar.

A segunda aladrada se diz «mantornar», y sirve ya pa deixar a tierra floixa y presta pa la siembra. En l'actualidat, con os modernos medios de tracción mecanicos y con os aladros de brabant tiraus por maquinaria, as dos accions: romper y mantornar, pueden fer-se con una sola aladrada. Mas d'antes lo normal yera que se fese en dos tongadas y con aladros diferents; se rompeba con o cutre u con o rusac, que se podeban tirar con mastos, y dimpués se mantornaba con o guambre u güembre tirau con bueis, de paso mas firme y carácter mas templau.

En Sos de Cinco Villas, a siembra que se fa a l'arreo d'haber labrau se diz que ye feita «a rompesiembra».[5]

Se veiga tamién

[editar | modificar o codigo]
  1. Con a variant rompedura
  2. Con a variant rompita

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. MASCARAY SIN, Bienvenido, Vocabulario del habla de Campo (Ribagorza, Huesca); Prensas Universitarias de Zaragoza + Xordica Editorial. Zaragoza, 2013. ISBN 978-84-96457-87-4
  2. 1 2 3 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  3. MONEVA y PUYOL, Juan, Vocabulario de Aragón; Institución «Fernando el Católico» + Prensas Universitarias de Zaragoza + Xordica Editorial. Zaragoza, 2004. ISBN 84-88920-97-0
  4. LÓPEZ SUSÍN, J.I. et MONTANER SUSÍN, M. D. Bocabulario de Plasenzia (Sotonera); Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Uesca, 2000. ISBN 84-86036-84-4
  5. Antón Chusé GIL, Léxico aragonés de Sos del Rey Católico; Crica d'Edizions. Zaragoza, 1999. ISBN 84-930635-0-9