Riochán precastellán

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Riochán precastellán
Variedat de l'aragonés
Riochán precastellán.svg
Situación respecto a l'aragonés medieval
Localización cheografica
Territorios Bandera de Reino de Navarra.svg Reino de Navarra
Sociolochía
Vitalidat Desapareixito
Literatura
Escritors principals En part os traductors que treballaban pa Chuan Ferrández d'Heredia.
Rasgos dialectals Occidentals, navarros y rasgos de transición enta o castellán.

O riochán precastellán ye a variedat más occidental d'o romanz navarro-aragonés. Representa a evolución d'o latín en A Riocha (y norte de l'actual Soria). En tenemos testimonio escrito en as Glosas Emilianenses d'o sieglo X, y bells toponimos medievals escritos en textos latins.

As Glosas Emilianenses no representan os primers textos castellans como s'ha quiesto veyer, porque presentan leis foneticas propias d'a fonetica aragonesa, feito, muito, get (ye), y con o detalle que quan s'escribioron A Riocha no perteneixeba encara a Castiella.

Dimpués d'adhibir-se a Castiella, A Riocha se castellanizó entre os sieglos XI y XIII, en un proceso pareixiu a l'afrancesamiento de l'occitán en Poitou esdevenindo o Petavín-Santonchés. D'esta epoca data a colección documental clamada Libro Becerro d'o Monesterio de Val Vanera, que conserva encara muitos caracters precastellanos como l'articlo lo.

En a parla riochana castellana actual son notables pervivencias d'o romanz precastellán como luejo, plantaina, plegar, replegar[1] y rosada.[2]

Referencias[editar | editar código]

  1. (es) Rafael Lapesa: Historia de la lengua española. Editorial Gredos. 1981, p 481.
  2. (es) Manuel Alvar: Atlas lingüístico y etnográfico de Aragón, Navarra y Rioja. Institución Fernando el Católico. Departamento de Geografía Lingüística, Institución Fernando el Católico de la Excma. Diputación Provincial de Zaragoza, 1983. Tomo X, Lamina 1564, Mapa nº 1341.

Bibliografía[editar | editar código]

Vinclos externos[editar | editar código]


Variants medievals d'o navarro-aragonés
Aragonés medieval de l'Alto Aragón | Aragonés d'as comunidatz aragonesas | Aragonés d'as Comarcas Churras | Aragonés d'a Val de l'Ebro | Chodigo-aragonés | Navarro | Riochán | Scripta aragonesa (estandard)