Tichodroma muraria
| Tichodroma muraria | |
|---|---|
| Un pintaparet (Tichodroma muraria). | |
| Denominacions populars | |
pintaparet / pintaparez, paretaire / paretero, pareter, muixón paretero / muixón pareter, agarraparez, agarragascón, tararainero / tirarainero, titaranyero, arainera / aranyera, muixón de la neu / moixón de la neu, paixarica pinzanera, pasamontanyas, picaport | |
| Estau de conservación | |
| Clasificación cientifica | |
| Animalia | |
Filo: |
Chordata |
| Aves | |
| Passeriformes | |
| Tichodromidae | |
| Tichodroma | |
| T. muraria | |
| Descripción | |
| Distribución cheografica | |
| Distribución d'o pintaparet. | |

O pintaparet[1][2][nota 1] u tararainero[1][nota 2] (nombre cientifico Tichodroma muraria (Linnaeus, 1766)[3]) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Tichodromidae que ye un au de 15,5 a 17 centimetros de luengo, con una masa de 17 a 19 gramos. O suyo plumache ye sobretot griso azulenco, con plumas de vuelo y coda mas foscas. Manimenos, a suya caracteristica de plumache mas chocant son os extraordinarias alas de color carmesín. En gran parti amagau cuan as alas son plegadas, ista color brilant cubre a mayoría d'as plumas amagadas y a metat basal d'as primarias y secundarias.
O pintaparet se reproduz en elevacions que oscilan entre 1000 y 3000 metros. Reside en gran medida en tota la suya aria de distribución, pero se treslada a elevacions mas baixas d'hibierno, cuan se troba en edificios y en pedreras. En Francia, pasa l'hibierno de forma regular y repetida en seus y viaductos de Bretanya y Normandía.
O pintaparet ye un insectivoro que s'alimenta d'invertebraus terrestres, sobretot insectos y arainas, replegaus d'as parez d'as penyas. A vegadas tamién encorre insectos voladors en breus salidas dende una paret de penya. As aus que s'alimentan se mueven a traviés d'una cingla en vuelos curtos y blincos rapidos, a ormino con as alas parcialment estendidas.
Nombres
[editar | modificar o codigo]A denominación pintaparet[2] ye rechistrada en en Alquezra, Monzón, Radiquero y Riglos, mientres que a variant pintaparez[2][4] se troba en Serveto y a val de Chistau. Existe tamién a forma paretaire[1][2][nota 3], rechistrada en Castilló de Sos y Grist, asinas como muixón pareter[1][2][nota 4] en Chistén. Atras formas relacionadas son agarraparez[1][2], rechistrada en Pandicosa y agarragascón[1]. Se conoixe como picaparets[2] en Lliri y picaport[1][2] en Benás.
A forma tararainero[1][5][2][nota 5] se troba en Biarche y Labata y titaranyero[1][2] en Echo. Tamién existen arainera[1][2][nota 6] y aranyero[2], rechistrau en Monzón.
A denominación moixón de la neu[1][2][nota 7] se rechistra en Benás, Espés y paxarica de nieu[2] en Echo. A forma pasamontanyas[1][2][nota 8] se rechistra en Saunc, mientres que en Castilló de Sos y Lliri ye rechistrada aiguaderet[2]. Tamién se diz pajarica chica[2] y pajarica rejina[2] en Tella u paixarica pinzanera[1].
Subspecies
[editar | modificar o codigo]- T. m. muraria - (Linnaeus, 1766).
- T. m. nepalensis - (Bonaparte, 1850).
Notas
[editar | modificar o codigo]Referencias
[editar | modificar o codigo]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 (an) Rafel Vidaller Tricas: Libro de As Matas y Os Animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals,Ed. Val d'Onsera, 2004, ISBN 978-84-8986-235-7, p.133
- ↑ (en) Jobling, James A (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London: Christopher Helm. pp. 262, 385. ISBN 978-1-4081-2501-4.
- ↑ (es) Miniguía de Ornitología de la Comarca de la Hoya de Huesca / Miniguia d’Ornitolochía d’a Comarca Plana de Uesca, 2016, Comarca Plana de Uesca
- ↑ (an)/(es) Chesús de Mostolay: EL SOMONTANÉS Diccionario de voces y expresiones, Albama Literaria, 2022, ISBN 978-84-09-41341-6, p.667
Vinclos externos
[editar | modificar o codigo]
Se veigan as imáchens de Commons sobre Tichodroma muraria.