Ir al contenido

Tichodroma muraria

De Biquipedia
(Reendrezau dende Pintaparez)
Tichodroma muraria
Un pintaparet (Tichodroma muraria).
Denominacions populars
pintaparet / pintaparez, paretaire / paretero, pareter, muixón paretero / muixón pareter, agarraparez, agarragascón, tararainero / tirarainero, titaranyero, arainera / aranyera, muixón de la neu / moixón de la neu, paixarica pinzanera, pasamontanyas, picaport
Estau de conservación

Seguro (IUCN)
Clasificación cientifica
Animalia
Chordata
Aves
Passeriformes
Tichodromidae
Tichodroma
T. muraria
Descripción
Tichodroma muraria
Linnaeus, 1766
Distribución cheografica
Distribución d'o pintaparet.
Uegos de Tichodroma muraria .

O pintaparet[1][2][nota 1] u tararainero[1][nota 2] (nombre cientifico Tichodroma muraria (Linnaeus, 1766)[3]) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Tichodromidae que ye un au de 15,5 a 17 centimetros de luengo, con una masa de 17 a 19 gramos. O suyo plumache ye sobretot griso azulenco, con plumas de vuelo y coda mas foscas. Manimenos, a suya caracteristica de plumache mas chocant son os extraordinarias alas de color carmesín. En gran parti amagau cuan as alas son plegadas, ista color brilant cubre a mayoría d'as plumas amagadas y a metat basal d'as primarias y secundarias.

O pintaparet se reproduz en elevacions que oscilan entre 1000 y 3000 metros. Reside en gran medida en tota la suya aria de distribución, pero se treslada a elevacions mas baixas d'hibierno, cuan se troba en edificios y en pedreras. En Francia, pasa l'hibierno de forma regular y repetida en seus y viaductos de Bretanya y Normandía.

O pintaparet ye un insectivoro que s'alimenta d'invertebraus terrestres, sobretot insectos y arainas, replegaus d'as parez d'as penyas. A vegadas tamién encorre insectos voladors en breus salidas dende una paret de penya. As aus que s'alimentan se mueven a traviés d'una cingla en vuelos curtos y blincos rapidos, a ormino con as alas parcialment estendidas.

A denominación pintaparet[2] ye rechistrada en en Alquezra, Monzón, Radiquero y Riglos, mientres que a variant pintaparez[2][4] se troba en Serveto y a val de Chistau. Existe tamién a forma paretaire[1][2][nota 3], rechistrada en Castilló de Sos y Grist, asinas como muixón pareter[1][2][nota 4] en Chistén. Atras formas relacionadas son agarraparez[1][2], rechistrada en Pandicosa y agarragascón[1]. Se conoixe como picaparets[2] en Lliri y picaport[1][2] en Benás.

A forma tararainero[1][5][2][nota 5] se troba en Biarche y Labata y titaranyero[1][2] en Echo. Tamién existen arainera[1][2][nota 6] y aranyero[2], rechistrau en Monzón.

A denominación moixón de la neu[1][2][nota 7] se rechistra en Benás, Espés y paxarica de nieu[2] en Echo. A forma pasamontanyas[1][2][nota 8] se rechistra en Saunc, mientres que en Castilló de Sos y Lliri ye rechistrada aiguaderet[2]. Tamién se diz pajarica chica[2] y pajarica rejina[2] en Tella u paixarica pinzanera[1].

  • T. m. muraria - (Linnaeus, 1766).
  • T. m. nepalensis - (Bonaparte, 1850).
  1. Con a variant pintaparez.
  2. Con as variants tirarainero y titaranyero.
  3. Con as variants paretero y pareter.
  4. Con as variants muixón paretero.
  5. Con a variant tirarainero.
  6. Con a variant aranyera.
  7. Con a variant muixón de la neu.
  8. En benasqués pasamontanyes.

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 (an) Rafel Vidaller Tricas: Libro de As Matas y Os Animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals,Ed. Val d'Onsera, 2004, ISBN 978-84-8986-235-7, p.133
  3. (en) Jobling, James A (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London: Christopher Helm. pp. 262, 385. ISBN 978-1-4081-2501-4.
  4. (es) Miniguía de Ornitología de la Comarca de la Hoya de Huesca / Miniguia d’Ornitolochía d’a Comarca Plana de Uesca, 2016, Comarca Plana de Uesca
  5. (an)/(es) Chesús de Mostolay: EL SOMONTANÉS Diccionario de voces y expresiones, Albama Literaria, 2022, ISBN 978-84-09-41341-6, p.667

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]