Ir al contenido

Picueta loca

De Biquipedia
(Reendrezau dende Pigüeta loca)
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Icono d'aviso medico
Icono d'aviso medico
Advertencia: Biquipedia no ye un consultorio medico.
Si creye que aprecisa d'aduya, por favor consulte con un profesional d'a salut.
Un nino afectau per a picueta loca.

A picueta loca[1][nota 1] u varicela[1] ye una malotía altament apegallosa causada per l'infección inicial con o virus varicella zoster (tamién clamau VZV u HHV-3).[2] A malotía da como resultau una erupción cutania caracteristica que forma chicotas ambollas que fizan, que eventualment forman una costra. Per lo cheneral, prencipia en o peito, a esquena y a cara. Dimpués se propaga a la resta d'o cuerpo. Atros simptomas pueden incluyir calentura, cansera y dolors de tozuelo. Os simptomas gosan durar de cinco a siet días. En ocasions, as complicacions pueden incluyir pneumonía, inflamación d'o cerebro y infeccions bacterianas d'a piel. A malotía gosa estar mas grieu en adultos que en ninos.[3] Lo periodo de cova ye de 10 a 21 días dimpués de lo cual amaneix una erupción caracteristica.

A picueta loca ye una malotía transmitida per l'aire que se transmite facilment d'una persona a unatra a traviés d'a tos y os estarnudos d'una persona infectada. Se puede propagar d'un a dos días antis de que amaneixca a erupción dica que totas as lesions haigan formau una costra. Tamién se puede propagar a traviés d'o contacto con as ambollas. As personas con herpes zóster pueden transmitir a picueta loca a qui no son immunes a traviés d'o contacto con as ambollas. Per un regular, a malotía se puede diagnosticar seguntes o simptoma de presentación; manimenos, en casos inusuals se puede confirmar per meyo d'a preba de reacción en cadena d'a polimerasa (u PCR) d'o liquido de l'ambolla u as costras.[3] Se pueden realizar prebas d'anticuerpos pa determinar si una persona ye immune. Per un regular, as personas nomás contrayen a picueta loca una vegada. Encara que ocurren reinfeccions per o virus, istas reinfeccions por un regular no causan dengún simptoma.

Dende a suya introducción en 1995, a vacuna contra a picueta loca ha provocau una disminución en o numero de casos y complicacions d'a malotía.[4] Proteche entre o 70 y o 90 per ciento d'as personas d'a malotía con un mayor beneficio pa a malotía grieu. En muitos países se recomienda a inmunización de rutina d'os ninos.[5] A inmunización adintro d'os tres días posteriors d'a exposición puede amillorar os resultaus en os ninos. Lo tractamiento d'as personas infectadas puede incluyir loción de calamina pa aduyar con a picor, mantener as unglas curtas pa disminuyir as lesions per gratar-se y l'emplego de paracetamol (acetaminofén) pa aduyar con a calentura. Pa aquels con mayor risgo de complicacions, se recomiendan medecinas antivirals como aciclovir.

A picueta loca ha de distinguir-se d'a picueta, una periglosa malotía infecciosa causada per virus d'o chenero Orthopoxvirus.

  1. Con as variants pigüeta lloca y pigüeta loca

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. 1 2 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. (en) Chickenpox (Varicella) Transmission en CDC
  3. 1 2 (en) Atkinson, William (2011). Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (12 ed.). Public Health Foundation. pp. 301–323. ISBN 978-0983263135.
  4. (en) "Routine vaccination against chickenpox?". Drug Ther Bull. 50 (4): 42–45. 2012. doi:10.1136/dtb.2012.04.0098. PMID 22495050. S2CID 42875272.
  5. (en) Flatt, A; Breuer, J (September 2012). "Varicella vaccines". British Medical Bulletin. 103 (1): 115–127. doi:10.1093/bmb/lds019. PMID 22859715

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]