Parolas d'orichen indio en baverán

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda

As parolas d'orichen indio en baverán son aquellas parolas presents en o idioma baverán provenients de luengas charradas en a India (hindi, urdu, sanscrito, bengalí, canarés u tamil). A mayoría d'ellas s'han preso a traviés de l'anglés y ye por ixo que se prenuncian como en ista luenga. Muitas d'istas parolas tamién se troban actualment en l'aragonés y atras luengas occidentals.

Lista[editar | modificar o codigo]

Aquí se puet veyer una lista de parolas baveranas d'orichen indio. En a tabla apareixe amás a suya traducción enta l'aragonés.

Baverán Luenga india Aragonés
Avatar अवतार, avatāra Literalment en sanscrito qui baixa, ye a encarnación u manifestación d'un dios en una persona u cosa. Ta mas información se veiga "avatar".
Aria आर्य, ārya Proviene d'o sanscrito con o significau de puro, noble. En aragonés ye "ario".
Ashram आश्म, āśrama Ye un monesterio u centro de meditación, en sanscrito significa literalment puesto a on se fa un esfuerzo (aus dem Sanskrit). Ta mas información se veiga "asrama".
Ayurveda आयुर्वेद, āyurveda En sanscrito significa literalment conoiximiento d'a vida. A parola india veda tien relación con o termin baverán Wissn ("conoiximiento"). Ye un antigo sistema de medicina tradicional india, ta mas información se veiga "ayurveda".
Bhagwan भगवत्, bhagavat (en singular bhagavan) D'o sanscrito o enfortunau. Ye o nombre con que se designa a Dios en as relichions indias, mas que mas a Krixna, Viṣṇu u Śiva. Se veiga "bhagaván".
Bungalow বাংলো, bāṃlo Casa baixa d'estilo bengalés trayida por os colonos angleses a occident, actualment s'aplica a chicotas casas móbils que pueden trobar-se en os campings. Viene d'o bengalés a traviés de l'anglés, en aragonés existe como "bungalow".
Chakra चक्र, cakra Literalment significa en sanscrito rueda, son os centros d'enerchía d'os hombres. Se veiga "chakra".
Chutney चटनी, caṭnī Salsa d'a cocina india feita a base d'especias. Viene de l'hindi a traviés de l'anglés. Se veiga "chutney".
Curry கறி kaṟi Dentra a traviés de l'anglés dende o tamil a on significa salsa. En aragonés ye a mesma especia, o "curry".
Dschungel जंगल, jaṅgal Ye literalment a selva y viene de l'hindi a traviés de l'anglés.
Dinghy ডিঙ্গি/ডিঙি, ḍiṅgi/ḍiṅi Ye un "bote" u chicota embarcación, que se leva como auxiliar en un barco mas gran. Plega dende o bengalí a traviés de l'anglés.
Guru गुरु, guru En sanscrito significa mayestro, en aragonés se traduce como "gurú" y ye o mayestro u líder espritual.
Himalaya हिमालय, himālaya "Himalaya" ye en sanscrito o puesto d'a nieu.
Kajal काजल, kājal Ye un cosmetico de color negro que se fa servir ta pintar a linia d'os uellos, o suyo orichen ye l'hindi. Se veiga "kohl".
Katamaran கட்ட மரம், kaṭṭa maram En tamil significa literalment troncos unius. O "catamarán" en aragonés, ye una embarcación de doble casco.
Khaki ख़ाकी, khākī Ye un adchectivo hindi que significa colo polvo o tierra, viene a traviés d'on persa (a on hak = polvo). Existe a color "khaki".
Kuli कुली , kulī De l'hindi persona que leva una carga. L'orichen lingüistico d'iste termin se puet trobar en o chinés kǔlì 苦力 que significa carga graniza. Se veiga "kulí".
Maharaja महाराज, mahārāja Viene d'o sanscrito gran rei, a on maha (gran) y raja (sinyor, rei). Se veiga "maharaja".
Mandala मण्डल, maṇḍala Ista parola proviene d'o sanscrito y significa literalment cerclo. Ta mas información se veiga "mandala".
Mango மாங்காய் mānkāy Proviene d'o tamil a traviés d'o portugués y significa fruita. En aragonés se diz tamién "mango".
Mantra मन्त्र, mantra A parola "mantra" significa en sanscrito instrumento mental. Se tracta de chicotas oracions que se recitan mientres a meditación.
Nirvana निर्वाण, nirvāṇa Significa literalment en sanscrito sin fusta, amortau fendo referencia a o fuego. Tien o significau, espritualment, de plegar a un estau de paz y tranquilidat en as relichions hinduista y budista. Se veiga "nirvana".
Orange नारङ्ग, nāraṅgaḥ En sanscrito ye como se diz a la naranchera. Plega a o baverán dende o persa nārang, pasando por l'arabe nāranj, o castellán naranja, o latín tardano arangia, o italián arancia u arancio y o francés antigo orenge. Fa referencia a la fruita u a color "narancha".
Paria பறையர் parayan Ye como se diz a las personas que perteneixen a las castas mas baixas d'a sociedat. A parola orichinal viene d'o tamil y existe tamién en aragonés como "paria".
Pyjama पजामा, pajāmā;
tamién पाजामा, pājāmā
Ista parola viene de l'urdu, a on orichinalment feba referencia a una mena de valons achustaus a la centura. En baverán como en aragonés s'usa ta definir a ropa ta dormir formada, normalment, por dos piezas, o "pichama".
Punsch पाँच , pāñc O "ponche" ye una bebida alcoholica conoixida por os suyos cinco (en hindi pāñc = cinco) ingredients: arrak, zucre, limón, té u augua y especias.
Sari सड़ी, saṛī Proviene de l'hindi y ye o nombre d'un vestiu tradicional de muller. Se veiga "sari"
Shampoo चाँपो chāmpo Ista parola procede de l'hindi chāmpo (चाँपो), forma imperativa d'o verbo chāmpnā (चाँपना /tʃãːpnaː/), que significa literalment "amasar". En as luengas occidentals o "xampú" ye un produto ta lavar d'o pelo.
Swastika स्वस्तिक, svastika Ye un simbolo representau por una cruz gamada. O significau en sanscrito d'ista parola ye su = "bueno" y asti = "que'n ye", puet traducir-se literalment como "ser enfortunau". Se veiga "esvastica".
Teak தேக்கு tekku Ye un árbol de 30-40 metros d'altaria de grans fuellas y quala fuesta ye a-saber-lo buena ta a construccions de barcos, muebles de chardin u atros obchectos de madera ta o exterior. Viene d'o tamil tekku, o malayo tekka y o canarés tegu. Se veiga "teca".
Veranda বারান্দা, bārāndā
वरण्डा, varaṇḍā
Ye un ampre d'o bengalí u l'hindi[1].
Yoga योग, yoga Viene d'o sanscrito, significa literalment unión, conexión, relación y tien a mesma radiz indoeuropea que a parola baverana Joch (en aragonés, tamién con a mesma radiz, chubo). O "yoga" ye un estau d'unión divina u o conchunto de tecnicas que levan dica ixe estau.
Zucka शर्करा, śarkarā Significa literalment dulce. Como en aragonés a parola plega a traviés de l'arabe sukkar, derivando en "zucre".

Referencias[editar | modificar o codigo]

  1. (en) Hobson-Jobson, Henry Yule. A Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words and Phrases, and of Kindred Terms, Etymological, Historical, Geographical and Discursive. William Crooke, 1903, Londres. J. Murray. Pach. 965–967.


Gramatica d'o baverán
Fonetica Epentesi · Diftongo oa
Morfolochía Adchectivos (Numerals) · Adverbios · Articlo definiu · Articlo indefiniu · Caso gramatical (Acusativo · Chenitivo · Dativo · Vocativo) · Conchuncions · Chenero gramatical · Numero gramatical · Prefixos y sufixos · Preposicions · Pronombres (Demostrativos · Indefinitos · Interrogativos · Presonals · Posesivos · Reflexivos · Relativos) · Substantivos (Aumentativo · Diminutivo) · Verbos (Verbos auxiliars · Verbos deponents · Verbos modals)
Lexicolochía Lexico (Bohemismos · Chinés en baverán · Días d'a semana · Galicismos · Italianismos · Latinismos · Meses de l'anyo · Nombres propios · Parolas indias en baverán · Yidixmos y hebraismos)
Ortografía Grafía · Cliticos