Parolas d'orichen chinés en baverán

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda

As parolas d'orichen chinés en baverán son aquellas parolas presents en o idioma baverán provenients d'o chinés. Muitas d'istas parolas tamién se troban actualment en l'aragonés y atras luengas occidentals.

Lista[editar | editar código]

Aquí se puet veyer una lista de parolas baveranas d'orichen chinés. En a tabla apareixe amás a suya transliteración y a suya traducción enta l'aragonés.

Baverán Chinés Piyin Aragonés
Kina Simplificau y tradicional 秦 Qín O nombre baverán d'o país de "China" plega a traviés d'o latín Sinay iste d'o nombre d'a dianstía Qin 秦 Qín (prenunciau a vegadas como /ʧin/).
Chop Suey Simplificau 杂碎
Tradicional 雜碎
zásuì O "chop suey" (prenunciau /ʧap'su·i/) ye un plato d'orichen chinés que se mincha en California dende tiempos d'os buscadors d'oro. A parola viene d'o cantonés y significa literalment trozos mezclaus.
Chow-Chow Simplificau y tradicional 炒炒 chǎochǎo "Chow chow" (prenunciau /ʧau ʧau/) ye una raza de can chinés, significa literalment bien cueto, ya que ista mena de can gosaba de minchar-se. O nombre chinés d'o can ye sōngshīquǎn (simplificau 松狮犬, tradicional 鬆獅犬) que ye literalment lión inchau.
Dim Sum Simplificau 点心
Tradicional 點心
diǎnxīn Dím Sām ye a prenunciación cantonesa de diǎnxīn. Se tracta d'una comida tradicional d'ista rechión. Se veiga "dim sum".
Dschunkn Simplificau y tradicional 船 chuán A parola chinesa ta barco se pronuncia en l'actualidat chuán (ʧuan). L'orichen d'a parola baverana ta ista mena de barcos chineses se troba en o portugués junco u l'anglés junk y plega a traviés d'o malayo djung, a on significa literalment gran barco.
Feng Shui Simplificau 风水
Tradicional 風水
fēngshuǐ O significau literal d'a parola "feng shui", antigo sistema filosofíco chinés, ye viento y augua.
Ginkgo Simplificau 银杏
Tradicional 銀杏
yínxìng A parola significa literalment alberche d'archent (prenunciau en chinés yínxìng) y plega a o baverán a traviés d'o chaponés ginkyo. Se veiga "Ginkgo biloba"
Kaolin Simplificau 高岭
Tradicional 高嶺
Gāolǐng A "caolinita" ye un mineral procedent de Gaoling, población chunto a Jingdezhen, d'a on prene o suyo nombre. O significau d'iste toponimo ye sierra alta, a on gāo (高) significa alto y lǐng significa sierra, grupo de monts (simplificau 岭, tradicional 嶺).
Ketchup Simplificau y tradicional 茄汁 qiézhī L'orichen d'ista parola no ye guaire claro. Posiblement viene d'o cantonés 茄 (ke4) 汁 (jap1) por unión d'as parolas tomate (番茄 fānqié) y suau (汁 zhī). Ta mas información sobre ista salsa de tomate se veiga "ketchup".
Kotau Simplificau 磕头
Tradicional 磕頭
kētóu Dentra en a luenga baverana arredol de 1900 y ye una parola que se prene d'un tipo de saludo chinés en que a persona s'achenulla dica trucar ( en chinés, 磕) en a tierra con o tozuelo (tóu en chinés, simplificau 头, tradicional 頭).
Kuli Simplificau y tradicional 苦力 kǔlì No ye guaire claro o suyo orichen. Iste termin chinés formau por as parolas (苦, granizo) y ( 力, fuerza) fa referencia a una persona que leva una gran carga. Se veiga "kulí".
Kumquat Simplificau y tradicional 柑橘 gānjú Kumquat ye a variant cantonesa adaptada a l'anglés d'a parola d'o chinés septentrional gānjú. Ye una variedat de narancha chicota, se veiga ta más información "Citrus japonica".
Kungfu Simplificau y tradicional 功夫 gōngfu Gōngfu significa gran esfuerzo. O "kung-fu" ye una d'as artes marcials mas conoixidas de China.
Litschi Simplificau y tradicional 荔枝 lìzhī Ye o nombre d'a fruita d'o Litchi chinensis.
Longan Simplificau 龙眼
Tradicional 龍眼
lóngyǎn O nombre d'ista mena de fruita significa literalment uello de dragón y tien o suyo orichen en una ciudat y districto d'a provincia de Fujian. Se veiga "Dimocarpus longan".
Mahjong Simplificau 麻将
Tradicional 麻將
májiàng O "mahjong" ye un chuego de mesa muit popular en China tamién conoixiu como pardal (麻雀 máquè), debiu seguntes a leyenda a que a Confucio le feban goyo tanto o chuego como istos muixons.
Oolong-Tee Simplificau 乌龙
Tradicional 烏龍
wūlóng En chinés (simplificau 乌, tradicional 烏) ye a color negra y lóng (simplificau 龙, tradicional 龍) significa dragón. Asinas o "té oolong" ye o té d'o dragón negro.
Pu-Erh-Tee Simplificau y tradicional 普洱茶 pǔ’ěrchá Ye una variedat fermentada de té que viene d'a rechión de Pu'er en a provincia de Yunnan. Se veiga "té pu-erh".
Qigong Simplificau 气功
Tradicional 氣功
qìgōng Se puet traducir como o treballo d'a enerchía vital. Son una serie de tecnicas relacionadas con a medicina tradicional chinesa que incluyen exercicios de respiración, mente y cuerpo.
Sampan Simplificau y tradicional 舢舨 shānbǎn Ye una mena de chicota embarcación chinesa que cercula por os ríos.
Seide Simplificau 丝
Tradicional 絲
A parola chinesa , que fa referencia a la "seda", dentra en as luengas europeas a traviés d'o griego σηρικóς (sērikós) y d'aqui a o latín seres, encara que iste no puet estar l'orichen d'a parola baverana. Ye posible que l'orichen sía a parola "Satin" (raso), a traviés de l'arabe "Zaitun", fendo referencia a la ciudat portuaria de Quanzhou en China.
Taifun Simplificau 台风
Tradicional 颱風
táifēng Un "tifón" (en cantonés "taifung") ye un viento prou cerenyo y deriva d'a parola dàfēng (simplificau 大风, tradicional 大風) que ye literalment gran viento.
Taiji Simplificau 太极
Tradicional 太極
tàijí "Taiji" ye seguntes a filosofía tradicional chinesa o prencipio chenerador de todas as cosas. Significa literalment a gran polaridat y d'ell salen o yin y o yang.
Taijiquan, Tai Chi Chuan u simplament Tai Chi Simplificau 太极拳
Tradicional 太極拳
tàijíquán O "tai chi" ye un sistema de entrenamiento que fusiona a meditación a traviés d'o movimiento y as artes marcials.
Tao Simplificau y tradicional 道 dào Dao significa literalment camín u metodo y ye o prencipio alazetal d'o Dào Dé Jing. Se veiga "tao".
Tää Simplificau y tradicional 茶 chá A prenunciación en chinés septentrional d'a parola 茶 ye chá y ye d'aqui a on pasa a o ruso, l'arabe y o chaponés. A prenunciación d'o dialecto de Xiamen en a provincia de Fujian ye a que prenen a mayoría de luengas europeas como o baverán y l'aragonés ta denominar a ista bebida.
Dofu u Tofu Simplificau y tradicional 豆腐 dòufu Dòufu significa alto u baixo queso de fabas. Se veiga "tofu" ta mas información.
Wok Simplificau 镬
Tradicional 鑊
huò Viene d'o cantonés wohg (simplificau 镬, tradicional 鑊), estando una parola propia d'ista variedat, encara que podría tener relación con o mandarín guō (simplificau 锅, tradicional 鍋). O "wok" ye una mena de sartaina chinesa.
Yang Simplificau 阳
Tradicional 陽
yáng O termín emplegau ta designar en o taoismo o prencipio masculín d'as cosas viene d'a denominación ta a cara sud d'un mont. Se veiga "yang".
Yin Simplificau 阴
Tradicional 陰
yīn O termín emplegau ta designar en o taoismo o prencipio femenín d'as cosas viene d'a denominación ta a cara norte d'un mont. Se veiga "yin".

Referencias[editar | editar código]


Gramatica d'o baverán
Fonetica Epentesi · Diftongo oa
Morfolochía Adchectivos (Numerals) · Adverbios · Articlo definito · Articlo indefinito · Caso gramatical (Acusativo · Chenitivo · Dativo · Vocativo) · Conchuncions · Chenero gramatical · Numero gramatical · Prefixos y sufixos · Preposicions · Pronombres (Demostrativos · Indefinitos · Interrogativos · Presonals · Posesivos · Reflexivos · Relativos) · Substantivos (Aumentativo · Diminutivo) · Verbos (Verbos auxiliars · Verbos deponents · Verbos modals)
Lexicolochía Lexico (Bohemismos · Chinés en baverán · Días d'a semana · Galicismos · Italianismos · Latinismos · Meses de l'anyo · Nombres propios · Parolas indias en baverán · Yidixmos y hebraismos)
Ortografía Grafía · Cliticos