Nueit d'almetas
- Ta atros usos se veiga nueit d'almetas (desambigación)
A nueit d'almetas[nota 1] (en anglés Halloween) ye una fiesta que se celebra mientres que la nueit d'o 31 d'octubre y que tien o suyo orichen en a festividat celta de Samain que yera una d'as cuatre fiestas principals d'a anyada relichiosa celta y simbolicament yera cuan os muertos podeban comunicar-se con os vivos.
En Aragón
[editar | modificar o codigo]D'antis mas se pensaba que en ista nueit os espritos podeban albandonar os fosals y apoderar-se d'os cuerpos d'os vivos. Ye por ixo que yera tradición adornar as casas con simbolos terrorificos pa mirar d'espantar istos espritos. En Aragón ye costumbre dende fa sieglos emplegar en ista nueit carbazas vuedadas, a las que les ne feba foraus en forma de uellos, naso y boca, con una vela en o suyo interior. En bels lugars como per eixemplo en Radiquero, Trasmoz, Lopinyén, Ambel, Ayerbe u Bagüés s'ha conservau encara iste costumbre dica hue lo día. Tamién yera costumbre fer lampetas con un troz de mecha ficada dencima d'un cerclo de cartón, metendo aceit en un plato y posando o cartón pa que a luz flotase dencima.
En toz dos casos o fuego d'as velas actúa como recuerdo d'as almas d'os defuntos. O modo de comunicar-se mientres ista nueit con ditas almas yera meter un plato de chodigas sobre a mesa, asinas se podeba saber o numero de misas que caleba fer en a suya memoria. As celebracions d'a nueit d'almetas fuoron prohibidas mientres a dictadura franquista por considerar-se paganas, igual que pasó con o carnaval.
Notas
[editar | modificar o codigo]- ↑ Con a variant nuet d'almetas y nit d'almetas
Vinclos externos
[editar | modificar o codigo]- (es) Pachina web d'o Gubierno d'Aragón sobre la nueit d'almetas.
- (an) Nuei d'almetas en Aragón. Ligallo de Fablans.
- (an) La nueit d’almetas. Arafolk
