Mont-fort

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Ta atros emplegos d'o toponimo Mont-fort se veiga Mont-fort (desambigación).
Ta atros emplegos d'o toponimo Monforte se veiga Monforte (desambigación).
Mont-fort
Municipio d'Aragón
Bandera Escudo d'armas
Anvista de Mont-fort
Anvista de Mont-fort
Entidat
 • País
 • Provincia
 • Comarca
Municipio
Flag of Aragon.svg Aragón
Teruel (provincia).svg Teruel
Xiloca
Superficie 47,77 km²
Población
 • Total

80 hab. (2007)
Altaria 1.008 m.
Distancia
 • 121 km

enta Teruel
Alcalde José Gracia Plou (2011)
Codigo postal 44493
Chentilicio Montfortino
Ríos Nogueta (u Santa María)
Coordenatas 41° 3’15’’N 1° 0’53’’U
Mont-fort en Aragón
Mont-fort
Mont-fort
Situación de Mont-fort en Aragón
www.MonforteDeMoyuela.es

Mont-fort (en castellán Monforte de Moyuela) ye un municipio y localidat aragonesa situata en a muga norte d'a provincia de Teruel, en a comarca de Xiloca.

Tien una población de 80 habitants (censo de 2007) en una superficie de 47,77 km², con una densidat de población de 1,68 hab./km².

Cheografía[editar | editar código]

Mont-fort se troba situato a o piet d'a sierra d'Orich (Sistema Iberico), a una altaria de 1.008 m y en a marguin dreita d'o río Nogueta (u Santa María), afluent d'o río Moyuela, a o que debe o suyo apellito en castellán.

Ye situato a una distancia de 121 km de Teruel, a capital d'a suya provincia.

Mugas[editar | editar código]

O termin municipal de Mont-fort muga con os municipios de Blesa, Uesa, Loscos y Plenas.

Historia[editar | editar código]

A carta puebla de Mont-fort ye de l'anyo 1157. Mont-fort yera situato orichinalment chunto a o castiello, esplazando-se dimpués a o plan. Tenió, dende o prencipio d'a Reconquiesta una gran importancia estratechica: yera o punto de contacto entre a depresión de l'Ebro y os sarratos ibericos, en a estremadura aragonesa.

Mont-fort amanixe como una d'as mencions decumentals más antigas d'a redolada, ya que se repobló en 1157, anyada en a que Remón Berenguer IV lo prene y le da a Carta de Población, con os fueros de Zaragoza y fixando as mugas d'o lugar. Mientres un breu periodo de tiempo estió cabeza d'una Comunidat d'aldeyas, ta integrar-se dimpués en a Sexma de Trassierra, una d'as cinco u seis en que se trestallaba a Comunidat de Daroca.

En 1877 s'adhibió a o termin municipal montfortino a pardina d'Otón, con a condición de que heba a pagar un censo a la Comanda de Mont Albán d'a Orden de Sant Chaime.

Toponimia[editar | editar código]

Seguntes diz a tradición popular en primeras se deciba Montefuerte y por contracción d'o vocable cambeó ta Monfort. O nombre podría tener un orichen a partir de nombre de presona (bi ha toponimos d'o tipo Mont-fort en Francia con orichen antroponimico[1]).

Monfort ye como se vei ya en a Carta Puebla de 1157:

In nomine sancte et individue trinitatis. Ego Raimundus Dei gracia comes barchinonensis et princeps aragonensis facio hanc cartam donationis et cesionis vobis omnibus populatoribus de Monfort qui ibi estis populati veneritis.

Tamién apareix como Monfort, Montfort, u bellas variants, en a Bula d'Hadrián IV (que ye una confirmación d'ilesias que fa o Papa Hadrián IV a o bispe de Zaragoza en 1159), en a lista de primicias de 1279-1280 y en o Fogache de 1495. En o "libro d'a manifestación d'o morabetín d'as aldeyas d'a ciudat de Daroca"[2] (1373) s'escribe Moffort.

O nombre se castellanizó anyadendo una -e seguindo o modelo de Argent-Argente, Cascant-Cascante, y esdevinió Monforte. Dende 1916 ye conoixito oficialment ya como Monforte de Moyuela.

Bi ha microtoponimos en idioma aragonés u talment en mozarabe como o río Nogueta (d'o latín NUCETUM como "Nocito"), tamién conoixiu como río Santa María.

Camín d'o Cit[editar | editar código]

Placa conmemorativa d'o paso d'o Cit Campeador por Mont-fort.

A localidat ye incluyita en a Rota d'o Cit, creyata en 1999 por diversas deputacions provincials ta remerar os nueucientos anyos d'a muerte d'o Cit Campeador, ya que ye Mont-fort un d'os lugars por a on que pasó iste personache. A prueba d'ello ye que apareixe en o propio Cantar d'o mío Cit, libro en que s'alazeta a rota:

Hya va el mandado por las tierras todas,
pesando va a los de Monçon [Mont-fort] e a los de Huesca [Huesa].

Evolución d'a población[editar | editar código]

Evolución demografica
1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2005
702 753 698 664 488 478 347 203 126 116 77 76

Administración[editar | editar código]

L'actual Casa d'a Villa de Mont-fort.

Reparto de concellers[editar | editar código]

Eleccions municipals
Partito 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015
Partido de los Socialistas de Aragón 5 n.p. 0 1 1 1 n.p.
Partido Aragonés n.p. 1 1 0 0 2 3
Alianza Popular/Partido Popular n.p. 0 0 0 0 0 n.p.
Total 5 1 1 1 1 3 3

Alcaldes[editar | editar código]

Lista d'alcaldes
Lechislatura Nombre Partito politico
19791983 Adolfo Roche Gadea UCD
19831987
19871991
19911995 PSOE
19951999 Pedro Ángel Gadea de Cortes PAR
19992003 Pedro Ángel Gadea de Cortes PAR
20032007 Carmelo Esteban Lacasa PSOE
20072011 Carmelo Esteban Lacasa PSOE
20112015 José Gracia Plou PAR
20152019 José Gracia Plou PAR

Molimentos[editar | editar código]

Molimentos relichiosos[editar | editar código]

  • Ilesia Parroquial de Nuestra Sinyora de l'Asumpción (sieglos XVI a o XVIII). Edificata a espensas d'os vecins, dimpués de ser destruita l'antiga mientres as Guerras Carlistas; se remató a suya construcción en 1847, encara que en 1849 mancaba de fer a torre.
  • Ermita d'a Virchen d'o Pilar.
  • Ermita d'a Santa Sepoltura (Santo Sepulcre) (1791). Construcción de mampostería, d'una nau d'un trampo cubillata con vuelta vaída y lunetos. Actualment de propiedat privata.

Molimentos civils[editar | editar código]

  • A Fuent (1954), conchunto formato por a fuent, o lavador y a basa.

Fiestas[editar | editar código]

  • Sant Blas, patrón de Mont-fort (3 de febrero). Procesión con a imachen d'o santo por as carreras d'o municipio, bendición de lamins y reparto de roscón bendecito.
  • Romería a l'Ermita d'a Virchen d'o Pilar (Tercer sabado de mayo, encara que a suya calendata real ye o Lunes de Pentecostés). Se celebra misa en ista ermita, situata amán d'os estreitos d'o río Santa María, dimpués d'a quala o Concello ofreixe un "refresco popular". Gran parti d'os asistents realiza dimpués una chenta en o campo.
  • Fiestas Mayors en Honor a l'Alabanza d'a Santa Cruz (Meyatos d'agosto, encara que en realidat ye o 14 de setiembre). As tipicas fiestas de verano d'os lugars, con actos relichiosos, festivals de hota, chuegos tradicionals y ta os más chicotz, concursos y verbenas.

Ocio[editar | editar código]

  • Birlas, chuego tradicional (pareixito a os bolos) que practican hue en día as mullers. Anyalment se fa un campionato local mientres as fiestas patronals.

Asociación Socio-Cultural[editar | editar código]

Mont-fort tien una asociación socio-cultural dita Montefuerte, establita en 1990 y con seu en l'antiga escuela de ninyas. O nombre d'esta asociación proviene de l'antigo nombre d'o lugar y realiza tot tipo de actividatz culturals; dende excursions a chentas, cursos y chuegos ta os ninos, antimás d'a tipica participación en a Ofridura de Flors a la Virchen d'o Pilar.

Presonaches ilustres[editar | editar código]

Bibliografía[editar | editar código]

  • "Monforte de Moyuela". Folleto informativo. (Ayuntamiento de Mont-fort, Deputación de Teruel, Gubierno d'Aragón; ¿2002?)

Referencias[editar | editar código]

Vinclos externos[editar | editar código]


 
Municipios d'a comarca de Xiloca
Allueva | Badenas | Baguena | Banyón | Barrachina | Beya | Bello | Blancas | Buenya | Burbaguena | Calamocha | Camín Reyal | Castellón de Tornos | Cingla | Cosa | Cucalón | Ferreruela de la Uerba | Fuent Frida | Fuents Claras | Lagueruela | Lanzuela | Loscos | Mont-fort | Mont-reyal | Nogueras | Odón | Uellos Negros | Peracens | Pozuel | Rubiuelos | Sant Martín d'el Río | Santa Cruz de Nogueras | Tornos | Torralba de los Sisons | Torre los Negros | Torreciella | Torrillo | Villafranca | Villafermosa | Villar d'el Salz