Meses de l'anyo en baverán

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda

Os meses de l'anyo en baverán tienen o suyo orichen en o latín, provenients de l'antigo calandario román.

En o dialecto cimbrio se conservan bellas formas antigas que son diferents d'o baverán y l'alemán estándar y que en bells casos provienen de l'agricultura.

Meses de l'anyo en baverán[editar | modificar o codigo]

Baverán Alemán Aragonés Orichen
Jenna; cimbrio: Jènnar Januar Chinero Tiengo l'orichen igual que en aragonés en o latín (mensem) jennaius, en honor a dios román Chan.
Feba, Fewarar Februar Febrero O suyo orichen ye igual que en aragonés o latín (mensis) februarius, con o significau literal d'o mes d'a purificación. Iste yera o zaguer mes de l'antigo calendario román. S lateinische Wort hout es öltere Hornung vadrengt. Feba is an öltere boarische Form, dej wou haintzatoch in Boarischn in Åltbayern grejsstntols vaåltet is.
cimbrio: Hòrnikh De l'alemán Hornung, en alto alemán antigo hornung, de Horn (literalment cuerno). O nombre puet fer referencia a os cuernos d'os ciervos.
Mirz; cimbrio: Mèertzo März Marzo S'orichina igual que en aragonés en o latín (mensem) martium, en honor a Marte, mes román d'a guerra. En alto alemán antigo yera marzeo u merzo.
Aprül; cimbrio: Apréllen April Abril Tien o suyo orichen como en aragonés en o latín Aprilis (mensis), sin que a suya etimolochía sía guaire clara. Antiparti d'a parola latina existiba l'alternativa ōstarmānōd (en baverán actual Oustermonat, u literalment o mes de Pascua) en alto alemán antigo. Un atra variant en alto alemán antigo yera aprello, d'a que deriva a forma cimbria.
Mai, Moa; cimbrio: Mòajo Mai Mayo O suyo orichen ye como en aragonés o latín (mensis) Maius, en honor d'o dios román Chupiter (Maius Juppiter u Chupiter o más gran). En alto alemán antigo existiba a forma meio, d'on viene tamién a forma alternativa Moa en baverán.
Juni Juni Chunio/Chunyo Como en aragonés s'orichina en o latín (mensis) Iunius, mes en o honor d'a diosa romana Chuno.
cimbrio: Prachot En alto alemán Brachmonat, literalment o mes d'o barbecho, estando Brachet l'antiga parola ta o mes de chunio. Tien o suyo orichen en l'alto alemán medieval brāchōtque significa huebra, estando iste mes quan prencipia a deixar-se descansar un campo dica l'anyo siguient.
Juli Juli Chulio/Chuliol L'orichen d'ista denominación ye como en aragonés o latín (mensis) Iulius, en honor de Chulio César.
cimbrio: Hubiot En alto alemán Heumonat, literalment o mes d'o feno, estando Heuert l'antiga parola ta o mes de chulio. S'orichina en l'alto alemán medieval houwot, houwet, höuwet que signfica feno, estando iste o mes en que se replega o feno.
August; cimbrio: Agósten August Agosto S'orichina como en aragonés en o latín (mensis) Augustus, en honor a o emperador román César Augusto. En alto alemán antigo se'n deciba augusto.
September; cimbrio: Siban-Maanont September Setiembre Igual que en aragonés o suyo orichen ye o latín (mensis) September, a on septem significa siet, por estar o sieteno mes de l'antigo calandario román. A forma cimbria significa literalment sieteno mes.
Oktower; cimbrio: Achte-Maanont Oktober Octubre Como en aragonés o suyo orichen ye o latín (mensis) October, a on octo significa ueito, por estar o ueiteno mes de l'antigo calandario román. A forma cimbria significa literalment ueiteno mes.
November; cimbrio: Naüne-Maanont November Noviembre Tien o suyo orichen igual que en aragonés en o latín (mensis) November, a on novem significa nueu, por estar o nueno mes de l'antigo calandario román. A forma cimbria significa literalment nueno mes.
Dezember Dezember Aviento Viene d'o latín (mensis) December, a on decem significa diez, por estar o deceno mes de l'antigo calandario román. En alto alemán antigo existiba a variant heilagmānōd, ye decir o mes santo.
cimbrio: Bainacht-Maanont Literalment o mes de Nadal.

Bibliografía[editar | modificar o codigo]

  • Friedrich Kluge, bearb. v. Elmar Seebold: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache/Kluge, Walter de Gruyter, Berlin/New York, 2002, 24. Auflage, ISBN 3110174731
  • Ludwig Zehetner: Bairisches Deutsch, Heinrich Hugendubel Verlag/edition vulpes, Kreuzlingen/München/Regensburg, 2005, ISBN 3980702871

Se veiga tamién[editar | modificar o codigo]


Gramatica d'o baverán
Fonetica Epentesi · Diftongo oa
Morfolochía Adchectivos (Numerals) · Adverbios · Articlo definiu · Articlo indefiniu · Caso gramatical (Acusativo · Chenitivo · Dativo · Vocativo) · Conchuncions · Chenero gramatical · Numero gramatical · Prefixos y sufixos · Preposicions · Pronombres (Demostrativos · Indefinitos · Interrogativos · Presonals · Posesivos · Reflexivos · Relativos) · Substantivos (Aumentativo · Diminutivo) · Verbos (Verbos auxiliars · Verbos deponents · Verbos modals)
Lexicolochía Lexico (Bohemismos · Chinés en baverán · Días d'a semana · Galicismos · Italianismos · Latinismos · Meses de l'anyo · Nombres propios · Parolas indias en baverán · Yidixmos y hebraismos)
Ortografía Grafía · Cliticos