Ir al contenido

O Lumo de Muro

De Biquipedia
(Reendrezau dende Lumo de Muro)
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
O Lumo de Muro
Humo de Muro
Lugar d'Aragón

Plaza d'O Lumo de Muro
Entidat
  País
  Provincia
  Comarca
  Municipio
Lugar
 Aragón
 Uesca
Sobrarbe
A Fueva (municipio)
Partiu chudicial Boltanya
Población
  Total

11 hab. (2023)
Altaria
  Meyana

599 m.
Distancia
  103 km
  21 km
  7 km

enta Uesca
enta L'Aínsa
enta Tierrantona
Codigo postal 22336
Parroquial
  Diocesi
  Arcipestrau

Balbastro-Monzón
Sobrarbe-Ribagorza
Coordenadas
O Lumo de Muro ubicada en Aragón
O Lumo de Muro
O Lumo de Muro
O Lumo de Muro en Aragón

O Lumo de Muro (/o'lumo.'muro/; oficialment, en castellano, Humo de Muro) ye un lugar aragonés en o municipio d'a Fueva, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe. A suya población ye de 18 habitants (2011[1])

O Lumo ye una aldeya historica de Muro de Roda, que se troba en a man fovana debaixo d'o tozal que domina a dita población fortificada, en a ribera d'a Usía y en a boca de l'estretimiento que a conduce cara ta la ribera de Mediano. Guarda camins tradicionals con a resta de nuclios que formón o municipio historico d'o Muro de Roda, a mayoría d'os cuals en l'actualidat son despoblaus, y se troban en as garras d'o Tozal de Muro de Roda. Dica l'absorción de o dito municipio en a Fueva en a decada de 1960,[2] O Lumo exerciba como cabecera municipal.

Ye o solo lugar que encara guarda un camín que o comunique con o despoblau de Ministirio, a 1,5 kilometro de o Lumo en as garras d'o Tozal de Muro. Dista bels 2 km de Fumanal, 2,5 km d'o Pamporciello (toz dos en dirección norte) y cosa como 2,7 km d'Arasanz, en dirección nord-este dende O Lumo. A 1 km en dirección sud, en a cuentra de a Usía, se troba o lugar de Palo, y en sud-este o santuario de Santa María de Bruís.

En o Lumo de Muro se troba, a demés, a Casa Clavería; un casal fortificau d'o sieglo XVI que en l'actualidat se troba reformau y sirve ta restaurant con o nombre de Mesón Las Bodegas de Clavería. O restaurant tiene tamién un parque zoolochico chicorrón, que ha nombre El Rancho de Clavería,[3] que fundamentalment exposa una colección d'animals domesticos y de grancha y bella especie un poquet mas exotica como estrucios.

Existe una teoría que afirma que o nombre de o Lumo de Muro (por o costumbre altoaragonés d'eludir a preposición, se pronuncia «o Lumo' Muro») dimana d'a palabra latina «<LUMBUS» y no pas de o fumo. O toponimo oficial «El Humo de Muro», en castellano, se va creyar por una mala interpretación d'a pronunciación local d'a palabra aragonesa «Lumo», en interpretando-la como «L'Umo» u «L'Humo» por una error. A traducción correcta hese estau «La Loma de Muro».

Manimenos, una altra teoría afirma que a palabra «lumo» sería en verdat un apocope de dos palabras iberas, «lur» y «umo», que significarían «tierra» y «grasa», a traviés de bella forma de tipo «lu'umo» («tierra fértil»).[4] Isto, d'alcuerdo con l'autor d'a teoría, valdría mismo ta o Lumo de Muro como ta o Lumo de Ranyín, pus os dos lugars presentan buenas fincas a man de dos corsos d'augua que de siempre as habrían feito fácils ta meter de regano.[4]

Demografía

[editar | modificar o codigo]
Evolución demografica
199219941996199719981999200020012002
- - - - - - 19 17 17
200320042005200620072008200920102011
18 17 15 18 20 20 20 17 18
20212022202320242025202620272028-
- - - - - - - - -
1990- : población de dreito.
Fuent: Intercensal en l'INE, Series de población en l'INE y Relación d'unidaz poblacionals en l'INE.

Referencias

[editar | modificar o codigo]

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]