Idioma telugú
| Telugú తెలుగు | ||
|---|---|---|
| Atras denominacions: | {{{atrasdenominacions}}} | |
| Parlau en: | Centro y Sud d'a India | |
| Rechión: | {{{territorios}}} | |
| Etnia: | {{{pueblo}}} | |
| Parladors:
• Nativos: |
96 millons
• 83 millons | |
| Posición: | {{{clasificación}}} (Ethnologue 1996) | |
| Filiación chenetica: | luengas dravidicas centrals d'o sud telugú |
|
Estatus oficial | ||
| Oficial en: |  India | |
| Luenga propia de: | {{{propia}}} | |
| Reconoixiu en: | {{{reconoixiu}}} | |
| Regulau por: | Sin de regulación | |
Codigos | ||
| ISO 639-1 | te | |
| ISO 639-2 | tel | |
| ISO 639-3 | tel | |
| SIL | ||
 Extensión d'o telugú en royo | ||
O telugú (తెలుగు) ye una luenga dravidica fablada por 96 millons de personas (2022) en os estaus d'a India d'Andhra Pradesh y Telangana.[1]
Alfabeto
[editar | modificar o codigo]Consonants
[editar | modificar o codigo]| క | ఖ | గ | ఘ | ఙ | |
| ka /kʌ/ | kha /kʰʌ/ | ga /gʌ/ | gha /gʱʌ/ | ṅa /ŋʌ/ | |
| చ | ఛ | జ | ఝ | ఞ | |
| ca /ʧʌ/ | cha /ʧʰʌ/ | ja /ʤʌ/ | jha /ʤʱʌ/ | ña /ɲʌ/ | |
| ట | ఠ | డ | ఢ | ణ | |
| ṭa /ʈʌ/ | ṭha /ʈʰʌ/ | ḍa /ɖʌ/ | ḍha /ɖʱʌ/ | ṇa /ɳʌ/ | |
| త | థ | ద | ధ | న | |
| ta /t̪ʌ/ | tha /t̪ʰʌ/ | da /d̪ʌ/ | dha /d̪ʱʌ]/ | na /n̪ʌ/ | |
| ప | ఫ | బ | భ | మ | |
| pa /pʌ/ | pha /pʰʌ/ | ba /bʌ/ | bha /bʱʌ/ | ma /mʌ/ | |
| య | ర | ల | వ | ళ | |
| ya /jʌ/ | ra /ɾʌ/ | la /lʌ/ | va /ʋʌ/ | ḷa /ɭʌ/ | |
| శ | ష | స | హ | క్ష | ఱ |
| śa /ɕʌ/ | ṣa /ʂʌ/ | sa /sʌ/ | ha /hʌ/ | ksha | RRa |
Vocals
[editar | modificar o codigo]| అ | a /ʌ/ | క | ka |
| ఆ | ā /a:/ | కా | kā |
| ఇ | i /i/ | కి | ki |
| ఈ | ī /i:/ | కీ | kī |
| ఉ | u /u/ | కు | ku |
| ఊ | ū /u:/ | కూ | kū |
| ఋ | ṛ /rɨ/ ó /ru/ | కృ | kṛ |
| ౠ | ṝ /ri:/ ó /ru:/ | కౄ | kṝ |
| ఎ | e /e/ | కె | ke |
| ఏ | ē /e:/ | కే | kē |
| ఐ | ai /aj/ | కై | kai |
| ఒ | o /o/ | కొ | ko |
| ఓ | ō /o:/ | కో | kō |
| ఔ | au /aw/ | కౌ | kau |
Atros sinyals
[editar | modificar o codigo]| ్ | Ø | క్ | k |
| ఁ | aṅ | కఁ | kaṅ |
| ం | am̩ | కం | kam̩ |
| ః | ah̩ | కః | kah̩ |
Consonants dobles
[editar | modificar o codigo]| క్క | క్ఖ | క్గ | క్ఘ | క్ఙ |
| kka | kkha | kga | kgha | kṅa |
| క్చ | క్ఛ | క్జ | క్ఝ | క్ఞ |
| kca | kcha | kja | kjha | kña |
| క్ట | క్ఠ | క్డ | క్ఢ | క్ణ |
| kṭa | kṭha | kḍa | kḍha | kṇa |
| క్త | క్థ | క్ద | క్ధ | క్న |
| kta | ktha | kda | kdha | kna |
| క్ప | క్ఫ | క్బ | క్భ | క్మ |
| kpa | kpha | kba | kbha | kma |
| క్య | క్ర | క్ల | క్వ | క్ళ |
| kya | kra | kla | kva | kḷa |
| క్శ | క్ష | క్స | క్హ | |
| kśa | kṣa | ksa | kha |
Numerals
[editar | modificar o codigo]| 0
sunna ౦ |
1
okaṭi ౧ |
2
renḍu ౨ |
3
mūḍu ౩ |
4
nālugu ౪ |
5
aidu ౫ |
6
āru ౬ |
7
ēḍu ౭ |
8
enimidi ౮ |
9
tommidi ౯ |
Eixemplo
[editar | modificar o codigo]ప్రతిపత్తిస్వత్వముల విషయమున మానవులెల్లరును జన్మతః స్వతంత్రులును సమానులును నగుదురు. వారు వివేదనాంతఃకkరణ సంపన్నులగుటచే పరస్పరము భ్రాతృభావముతో వర్తింపవలయును.
Transcripción
[editar | modificar o codigo]Pratipattisvatvamula viṣayamuna mānavulellarunu janmataḥ svataṁtrulunu samānulunu naguduru. Vāru vivēdanāṁtaḥkaraṇa saṁpannulaguṭačē parasparamu bʰrātṛbʰāvamutō vartiṁpavalayunu.
Traducción
[editar | modificar o codigo]Toz os sers humans naixen libres y iguals en dignidat y dreitos. Dotaus de razón y conciencia, habrían d'actuar os uns enta los atros en un esprito de chirmandat, an reside lo verdadero amor.
Bibliografía
[editar | modificar o codigo]- (en) Bhadriraju Krishnamurti: „Telugu“. En: Sanford B. Steever: The Dravidian Languages. London 1998, S. 202–240, ISBN 0-415-10023-2.
Referencias
[editar | modificar o codigo]Vinclos externos
[editar | modificar o codigo]
Se veigan as imáchens de Commons sobre l'idioma telegu.
Datos: Q8097- Multimedia: Telugu language / Q8097