Castellanía d'Amposta

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Cruz de Malta

A Castellanía d'Amposta yera un priorato d'a orden d'o Hespital que s'orichinó quan o conte Remón Belenguer IV donó a os flaires hespitalers o castiello d'Amposta en 1154, agradeixendo-lis a suya aduya en campanyas contra os musulmans en a reconquiesta d'a Catalunya Nueva. Asinas se creyó una churisdicción hespitalera propia d'a Corona d'Aragón independient d'o Priorato de Sant Chil de Provenza, d'on dependeban dica l'inte. A castellanía d'Amposta dependeba dreitament d'a seu central d'a orden.

O feito que esta división administrativa se dicise castellanía y no pas priorato ye porque yera en un terreno de muga y caleba una buena organización melitar. Yera o solo priorato d'Europa occidental que teneba o nombre de castellanía. En Orient n'i heba beluns porque tamién yera una zona d'accions melitars.

En 1280 a lo rei l'intresó tener o Castiello d'Amposta por a suya valura estratechica y lo consiguió con permutas y concesions de privilechios a la orden. A despeito d'esta perduga que daba nombre a lo priorato, o nombre no cambeó pero si que cambeó o puesto de residencia d'o castellán d'Amposta, que habitaba en o convento de Sant Chuan de los Panetz en Zaragoza. O castellán gosaba estar hombre de confianza d'o rei, pero a vegatas se n'iba ta orient pa aduyar a la orden.

En 1312 con a disolución d'a orden d'o Temple y la integración d'as suyas propiedatz a lo Hespital se reorganizó l'orden en a Corona d'Aragón; a primera Castellanía d'Amposta se trestalló en Priorato de Catalunya y Castellanía d'Amposta. Esta zaguera teneba as comandas d'Aragón y as de Catalunya a lo sud de l'Ebro y la de Torrent de l'Horta (a sola en Valencia). O priorato de Catalunya teneba as comandas de Catalunya a lo norte de l'Ebro, o Rosillón y as Balears.

Un d'os castellans d'Amposta más celebres ha estato Johan Ferrández d'Heredia, amigo de Pero lo Cerimonioso y que plegó ta mayestre mayor d'a orden d'o Hespital.

A castellanía d'Amposta duró de manera teorica dica l'anyo 1851 quan o infant Francisco de Paula de Borbón, zaguer castellán d'Amposta, renunció en un inte de redefinición de l'orden d'o Hespital y cambeo en Espanya dende un estato feudal enta un estato liberal, con focos carlistas en bells terrens d'a orden como Las Tres Bailías de Aliaga, Cantaviella y Castellot.

Lista d'as comandas d'a Castellania d'Amposta en a baixa Edat Meya[editar | editar código]

Bibliografía[editar | editar código]