Baverán hutterita

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Hutterita
Hutterisch
Variedatz d'o baverán
Localización cheografica
Estato {{{país}}}
País {{{país}}}
Rechión {{{rechión}}}
Parlato en Flag of Canada.svg Canadá
Flag of the United States.svg Estaus Unius
Lugars principals Alberta, Saskatchewan, Manitoba, Washington, Montana, Dakota d'o Norte y Dakota d'o Sud.
Estatus
Atras denominacions {{{atras denominacions}}}
Charradors 40.000
Oficial en
Reconoixito en {{{reconoixito}}}
Regulato por
Vitalidat Baixa
Literatura
Escritors principals
Rasgos dialectals Baverán meridional
Clasificación lingüistica
Indo-europea
Codigos
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3 geh
SIL

O hutterita (en baverán Hutterisch) ye un dialecto d'o idioma austro-baverán charrau por as comunidatz hutteritas en Canadá y os Estaus Unius. Encara que son termins anacronicos de tot, tamién se gosa conoixer a o hutterita como tirolés u baixo alemán.

Distribución y amostranza[editar | editar código]

O hutterita ye charrau en os estaus de Washington, Montana, Dakota d'o Norte, Dakota d'o Sud, Minnesota y Oregón; y en as provincias canadienses d'Alberta, Saskatchewan y Manitoba. Os suyos parlants perteneixen a os grupos hutteritas Schmiedleit, Lehrerleit y Dariusleit, encara que tamién bi ha parlants entre as cheneracions mas viellas d'os Prairieleit (descendients d'os hutteritas que no s'estableixioron en colonias). Os ninos hutteritas que han creixiu en as colonias aprenden antis a charrar o hutterita que no l'anglés, luenga estándar d'as arias d'arredol.

En l'anyo 2003, bi heba alto u baixo 34.000 fablants en o mundo, o 85% d'ells viviban en 333 comunidatz en Canadá y a resta, un 15% en 123 comunidatz en os Estaus Unius. Os adultos canadienses son formaus por un regular en l'alemán biblico (predecesor creyau por Martín Lutero de l'actual alemán estándar) que fan servir en a suya forma escrita, en cuentas de l'aleman estándar que ye emplegau en os Estaus Unius ta as actividatz relichiosas. Os ninos aprenden anglés en a escuela; tenendo os hutteritas canadienses un conoiximiento funcional de l'anglés. O hutterita ye un dialecto que no se gosa escribir, encara que en agosto de 2006 a escritora hutterita Linda Maendel quitó un libro d'historias ta ninos dito Lindas Glücklicher Tag (O día feliz de Linda) en que totz os dialogos yeran escritos en iste dialecto. Maendel tamién ye treballando en a publicación de quantas historias biblicas escritas en hutterita.

Historia y luengas relacionadas[editar | editar código]

O hutterita ye descendient de l'austro-baverán que se charraba en o ducau austriaco de Carintia a metat d'o sieglo XVIII. Nomás un 50% ye intelichible ta os parlants d'alemán de Pennsilvania,[1] ya que ista atra variedat se basa en os dialectos charraus arredol d'o Electorau d'o Palatinato. O dialecto hutterita ye muito mas relacionau con l'austro-baverán (Bavera y Austria), o cimbrio y o mòcheno (istos d'os zagueros dialectos charraus en Italia).

Encara que en o pasau os hutteritas charroron o dialecto tirolés, actualment ya no lo fan. O cambeo entre os hutteritas d'o dialecto tirolés a o carintio alcurrió mientres os anyos en que as comunidatz hutteritas yeran encorridas en Europa y a supervivencia d'istas comunidatz pendió d'a conversión de muitos refuchiaus protestants austriacos en hutteritas anabaptistas.

Iste dialecto, debiu a las migracions d'os hutteritas enta l'este d'Europa y Nordamerica, ha adoptau muitos amprens eslavos y angleses.

Se veiga tamién[editar | editar código]

Referencias[editar | editar código]


Variedatz d'o baverán
Baverán septentrional | Baverán central | Baverán meridional