Baverán de Lechrain

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Baverán de Lechrain
Lechroanerisch
Variedatz d'o baverán
Lechrain2.jpg
Distribución d'o baverán de Lechrain
Localización cheografica
Estau {{{país}}}
País {{{país}}}
Rechión {{{rechión}}}
Parlau en Flag of Bavaria (lozengy).svg Bavera
Lugars principals Lechrain (Friedberg, Landsberg am Lech, Schongau)
Estatus
Atras denominacions Lechrainerisch, Vorostschwäbisch
Charradors ?
Oficial en
Reconoixiu en {{{reconoixiu}}}
Regulau por
Vitalidat Alta
Literatura
Escritors principals
Rasgos dialectals Baverán central meridional de transición enta l'alamanico suebo oriental
Clasificación lingüistica
Indo-europea
Codigos
ISO 639-1
ISO 639-2 gem
ISO 639-3 bar
SIL

O baverán de Lechrain (en baverán Lechroanerisch, en alemán Lechrainerisch u Vorostschwäbisch) ye un dialecto d'o baverán parlau en a rechión de Lechrain, a val d'o río Lech entre Friedberg (Suabia), Landsberg am Lech (Alta Bavera) y Schongau (Alta Bavera), totz ells situaus a l'este d'o Lech. O dialecto de Lechrain ye prou diferent d'os atros dialectos vecins y se conoixe tamién como Vorostschwäbisch, literalment "pre-suebo oriental" por estar un dialecto de transición enta l'alamanico suebo.

Caracteristicas[editar | modificar o codigo]

O dialecto baverán de Lechrain combina elementos d'o suebo oriental y o baverán central meridional con bells repuis de l'alto alemán medieval. Mientres que o suebo y o baverán s'esferencian prou bien entre ells, o baverán d'a rechión de Lechrain ha desenvolicau una forma mixta entre istas dos, fendo que un pueblo que tien un orichen alamanico haiga preso en a suya parla rasgos dialectals baverans dimpués de sieglos de dominación baverana. Si paramos cuenta d'a fonolochía, o dialecto de Lechrain habría de clasificar-se como suebo. O suyo vocabulario ye d'atra man muito mas amanau enta o baverán. Fendo una gollada a las estructuras gramaticals se veye que mezcla elementos d'os dos, suebo y baverán.

Os rasgos mas tipicos d'o dialecto de Lechrain o soniu -kch- cerenyo y gutural que tamién se i puet veyer en os dialectos d'Allgäu (suebo) y Tirol (baverán), a conservación en bells casos de -ch- en cuentas de -h- (por eixemplo ziehen → ziacha, leihen → leicha) y a mutación consonantica d'a -i- en -u- respecto a l'alemán estándar (Kirche → Kurcha, Wirt → Wurt).

L'aparición d'ista variant dialectal ye paralela a o curso d'o río Lech: asinas trobamos as variedatz mas puras en os municipios que se troban a o canto d'o río, mientres que si mos movemos bells poquetz kilometros enta l'este os suyos rasgos diferencials desapareixen tornando-se cada vegada mas baverans. O mesmo olcurre si n'imos bells kilometros enta l'ueste, mos trobaremos cada vegada con formas mas suebas.

Vocabulario[editar | modificar o codigo]

Iste ye un chiquet eixemplo de vocabulario:

Baverán de Lechrain Alemán Aragonés
Darf Dorf lugarón
Göüd Geld dinero
zeicha zehn diez
Khurcha Kirche ilesia
Zucklher Zucker zucre
losa zuhören ascuitar
Mulliboscha Löwenzahn carnaruelo
a diaml manchmal a vegatas
hiana weinen plorar
nächt gestern ahier
Roosmugga Sommersprossen pecas

Bibliografía[editar | modificar o codigo]

  • Martin Wölzmüller: Der Lechrainer und seine Sprache. Landschaft - Brauchtum - Mundart. Landsberg 1987.

Vinclos externos[editar | modificar o codigo]