Arbutus unedo
| Arbutus unedo | |
|---|---|
| Arbutus unedo | |
| Denominacions populars | |
alborcera / alborocera, albordera, albrocera, alborce, arbucero, arbetonera, arbetón, modronyera / madronyera, modrollera | |
| Clasificación cientifica | |
| Eukaryota | |
| Plantae | |
| Magnoliophyta | |
| Magnoliopsida | |
| Ericales | |
| Ericaceae | |
| Arbutus | |
| A. unedo | |
L'alborcera[1][2][nota 1] (nombre cientifico Arbutus unedo), tamién dita modronyera[1][nota 2] u arbetón[1][nota 3], ye un arbusto u arbolet de fuella perén d'a familia d'as ericacias.
Caracteristicas
[editar | modificar o codigo]Creix dica una altaria d'uns 5 a 10 m, rarament dica 15 m. O tallo ye royisco, con crepazas, podendo plegar ta os 80 cm, y la corona ye pompuda y redondiata. As fuellas son brilants, de coda curta, d'un verde escuro, con una largaria de 5 a 10 cm y una amplaria de 2 a 3 cm, y tienen os cantos sarratos. As flors son blancas, rara vez d'un rosato clarizo, acampanatas, con un diametro de 4 a 6 mm.
O fruito ye l'alborza[1] u modronyo[nota 4], un lulo amarillenco en primeras y bien royo dimpués, d'1 a 4 cm de diametro, de toque aspro, que matura a l'anyo, ta cuan l'alborcera torna a tener florata. As simients se troban en metat d'o lulo y son chiquetas y de color parda.
Habitat
[editar | modificar o codigo]L'alborcera ye espardita per a rechión mediterrania y per a costa atlantica de l'ueste d'Europa. O suyo habitat natural ye en maticals, costeras, penyons, etcetera.
Usos
[editar | modificar o codigo]
As alborzas puede minchar-se; son una mica dulces, anque a suya sabor ye mas bien xasca y granosa. (O vocable latín unedo significa en mincho un).
Tamién pueden fermentar-se ta quitar-ne bebitas alcolicas.
A crosta s'ha emplegato en medicina natural como diuretico.
Chardinería
[editar | modificar o codigo]L'alborcera ye un arbolet que se veye a ormino en bels parques y chardins per o colorito d'os lulos suyos.
Tolera millor os puestos an fa una mica de calor, ya que son prou sensibles a las chelatas.
Curiosidaz
[editar | modificar o codigo]En o escudo d'a villa de Madrit, i feguran una alborcera y una onsa que se refirma sobre o tronco.
Notas
[editar | modificar o codigo]Referencias
[editar | modificar o codigo]- 1 2 3 4 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ (es) Rafel Vidaller Tricas: Nuestros árboles, Cuadernos altoaragoneses de trabajo 2, Instituto de Estudios Altoaragoneses, 1993, ISBN 84-398-7906-7, p. 3
