Alcheria

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Articlo d'os 1000
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية
Al-Chumhūrīyah al-Chazā’irīyah ad-Dīmuqrāţīyah ash-Sha’bīyah
ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ
Bandera d'Alcheria Escudo d'Alcheria
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional:
Himno nacional: Kassaman
Situación d'Alcheria
Capital
 • Población
Alcher
4.977.663 (2005)
Mayor ciudat Alcher
Idiomas oficials Arabe y berber
Forma de gubierno Republica democratica
Abdelaziz Bouteflika
Abdelmalek Sellal
Independencia de Francia
1962
Superficie
 • Total
 • % augua
Mugas
Posición 11º
2.381.740 km²
0%
6.343 km
Población
 • Total (2008)
 • Densidat
Posición 34º
32.818.500
13,3 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2005)
 • PIB per capita
Posición 38º
US$ 232.692 millons
US$ 7.095
Moneda Dinar (DZD)
Chentilicio
Zona horaria UTC+1
Dominio d'Internet .dz
Codigo telefonico ++213
Prefixo radiofonico 7RA-7RZ, 7TA-7YZ
Codigo ISO 012 / DZA / DZ
Miembro de: ONU, UA, OPEP, Liga d'Estatos Arabes

Alcheria (en arabe y alfabeto arabe الجزائر, al-Jazàïr ælʤæˈzæːʔir) ye un país d'Africa, en o Maghreb, en o norte d'Africa. Muga a o norte con a mar Mediterrania; a l'este con Tunicia y Libia; a o sud con Nícher y Mali; a o sudueste con Mauritania y o Sahara Occidental; y a l'ueste con Marruecos.

A suya población ye de 32.818.500 habitants (2002) en una superficie de 2.381.740 km², con una densidat de población de 13,3 hab/km². Por a suya superficie ye o mas gran estato d'a mar Mediterrania, o segundo estato mas gran d'Africa y l'onceno de tot o mundo.

A capital y ciudat más poblata d'o país ye Alcher. Atras ciudatz importants son Orán, Constantina y Annaba.

Politicament, dende a suya independencia en 1962 de Francia (dende 1830 estió una colonia d'ixe país) Alcheria ye una Republica democratica, estando o suyo actual President Abdelaziz Bouteflika. O país fa parte d'as Nacions Unitas, d'a Unión Africana, d'a OPEP, y d'a Liga d'Estatos Arabes. Ye un país que se define como de doble cultura y luengas, arabe y berber.

L'actual Alcheria recibe l'herencio de quantas civilizacions que se han succedito en o país, y que li han adhibito influencias d'Europa a traviés d'a mar Mediterrania, d'Africa a traviés d'o disierto d'o Sahara, y d'Orient Meyo. Asinas, estió un territorio que fació parte d'o Imperio román y que, dica o sieglo VIII, estió amplament cristianizato, fendo parte dimpués d'o Califato d'os Omeyas y d'o Imperio otomán (encara que mas que mas formalment), ta esdevenir en primerías d'o sieglo XIX una colonia de Francia dica recuperar a suya independencia a prencipios d'os anyos 1960.

Historia[editar | editar código]

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Historia d'Alcheriaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

L'actual Alcheria recibe l'herencio de quantas civilizacions que se han succedito en o país, y que li han adhibito influencias d'Europa a traviés d'a mar Mediterrania, d'Africa a traviés d'o disierto d'o Sahara, y d'Orient Meyo.

Prehistoria[editar | editar código]

Pintura rupestre d'o Tassili, de fa alto u baixo 10.000 anyadas.

A primer presencia conoixita de l' Homo habilis en Alcheria se troba en o chacimiento arqueolochico d'Aïn El Ahnech, d'o Paleolitico, que antiparte ye o chacimiento mas antigo d'Africa d'o Norte, con 1,5/1,8 millons d'anyadas d'antigüidat. O chacimiento de Tighennif, de 800.000-400.000 anyadas, con presencia d'elementos d'industria litica, contién tamién repuis d'o Homo erectus, os primers repuis humans constatatos.

Arredol de 20.000 aC, o disierto d'o Sahara yera un puesto humido, con plevias, y a on existiba una abundant fauna, estando o chacimiento de Bir el-Ater representant d'ixa epoca. Os suyos habitants practicaban a cazata, encara que o chacimiento plega dica a dita Revolución neolitica, quan apareixió l'agricultura.

Con a cultura capsiense, que dura dende a Revolución neolitica dica 2.000 aC, se produció a primera domesticación d'animals, mas que mas bovidos, capridos y ovidos. Tamién se considera que son os primers habitants d'o país en dixar-nos muestras d'o suyo arte, y seguntes os lingüistas, o suyo luengache ye l'antecesor d'as luengas berbers. En 3000 aC prencipió a escape un proceso de desertización que creyó l'actual disierto d'o Sahara, y tamién plegó a Edat de Fierro (sin que a redolada hese conoixito a Edat de Bronze, como s'escayece en Africa).

Edat Antiga[editar | editar código]

Mapa d'o Imperio Román, a on se destaca a provincia d'a Mauritania Cesariense.

Os primers repuis arqueolochicos d'importancia en Alcheria corresponden a os pueblos berbers (numidas), como o mausoleu d'Imedghassen (Medracen en francés) y o mausoleu reyal de Mauritania; son os repuis arquitectonicos mas destacatos, encara que bi'n ha d'atros. Se conoix a existencia en l'actual Alcheria de reinos numidas, con dirichents como Massinissa, estando important a suya Caballería. Istos reinos fuoron aliatos u enemigos indistintament en primeras de Cartago, y dende a expansión d'a Republica de Roma por a mar Mediterrania tamién s'alioron con os romans, combatindo-ie chuntos mientres a Segunda Guerra Punica, encara que istas buenas relacions rematoron con a conquiesta por Roma d'o territorio numida, mientres o sieglo II aC y o sieglo I aC. O proceso remató con a redota en a batalla de Thapsus (46 aC) de Chuba I, que s'heba aliato con Gneu Pompeyo Magno en a suya guerra civil con Chulio César. Encara que se manteneba a ficción d'un reino independient, Numidia no yera en realidat mas que un estato satelite d'o Imperio román, dica que en 40 dC Caligula fació asasinar a Ptolomeu de Mauritania, o zaguer rei numida, y creyó a provincia romana de Mauritania Cesariense.

Mientres o sieglo I prencipió un intenso proceso de romanización, incluyindo-ie a fundación de nuevas ciudatz (u a re-fundación d'antigas ciudatz numidas) y o desembolique de l'agricultura ta suministrar alimentos a Roma, a capital imperial. Os territorios d'o interior continoron estando semi-independients, encara que vinclatos a o territorio román por o comercio, y os romans construyoron un sistema de fortificacions t'a protección d'o territorio que controlaban.

Mientres o sieglo II y tamién en o sieglo III continó o desembolique economico d'a provincia d'a Mauritania Cesariense, que esdevenió una d'as prencipals subministradoras de trigo y cerials a la capital. Tamién se diversificó en una segunda etapa o conchunto d'as exportacions, con cueros, olivas, aceite d'oliva u vin. A meyatos d'o sieglo III plegó a o territorio a nueva relichión d'o Cristianismo, encara que en os anyos 310 se desembolicó una herechía autoctona, o donatismo, que esdevenió una sinyal d'identidat en a revuelta de 313, prencipiando una serie de luitas dica que l'Exercito román albandonó o territorio en 321 por as crisis d'as invasions chermanicas. Continó sindembargo a represión d'o donatismo, y en 409 os donatistas fuoron formalment y legal declaratos como hereches, encara que Sant Agostín d'Hipona prebó de mitigar as condicions d'a represión.

Territorios baixo control d'o Reino vandalo a meyatos d'o sieglo V.

Antiparte, en 429 os vandalos, que s'heban asentato en Hispania (mas que mas en Andalucía), presionatos por os visigodos, trescruzoron o estreito de Chibraltar y plegoron enta o norte d'Africa, tresladando-se dimpués enta l'actual Tunicia, a on establioron un estato independient, o dito Reino vandalo, conducito por Chenserico. En a expansión d'o reino, incorporó a mayor parte d'os territorios que heban feito parte de l'antiga Mauritania Cesariense, dica o suyo esboldregamiento poco dimpués d'a muerte de Chenserico, presionato melitarment por os bizantins. Belisario, o mesmo cheneral bizantín que redotó a os ostrogodos en a peninsula italica, conquirió en os anyos 530 a ciudat de Cartago, a capital d'os vandalos, rematando de raso con o suyo reino. Os bizantins establioron en o territorio magrebín una d'as suyas divisions administrativas, pero tenioron que luitar contra as sublevacions d'os berbers, destacando entre as filas d'istos zaguers a figura d'Antalas. Yabdas, sublevato poco dimpués, se proclamó rei d'os Aurés, una redolada montanyosa en a muga entre Alcheria y Tunicia, y estioron quantos os chicotz estatos d'a redolada que proclamoron a suya independencia, estando alternativament aliatos u enemigos d'os bizantins que controlaban Tunicia seguntes as circunstancias, dica a conquiesta islamica.

Edat Meya[editar | editar código]

En 647 plegan a o Maghreb as tropas islamicas d'os Omeyas, prencipiando asinas a conquiesta d'Alcheria y a suya islamización. Sindembargo, iste proceso tenió a oposición activa de quantos berbers, que s'aliaron en un primer momento con os bizantins, resistindo a suya incorporación a o mundo islamico, plegando mesmo a haber-ie una important emigración u fuchita de bebers enta l'amanata isla de Sicilia. En as succesivas batallas, dica prencipios d'o sieglo VIII, destacoron reis bebers como o rei Koceila u a reina Kahena, que redotoron quantas vegatas a los exercitos islamicos conquistadors. Sindembargo, dende a muerte d'ista zaguera, se produció un fenomeno de conversión masiva de berbers a l'Islam, adoptando mesmo a luenga arabe. Por ixo en 711, quan os musulmans atacoron a o Reino visigodo de Toledo en a peninsula iberica, una part important d'os suyos exercitos yeran formatos por berbers, incluyindo-ie o suyo chefe, Tariq ibn Ziyad (qui dió o suyo nombre a Chibraltar, Djebel Tarik). Tamién se produció una chicota inmigración d'arabes, encara que mas que mas en a redolada de Kairouan (y tamién en Táncher, en Marruecos).

Administración[editar | editar código]

Mapa d'as provincias d'Alcheria numeratas seguntes l'orden oficial

Alcheria se divide en 48 provincias (wilayas), 553 districtos (daïras) y 1,541 municipios (baladiyahs). Cada provincia, districto, y municipio tien o nombre d'a suya capital, que ye por un regular a ciudat mas gran.

D'alcuerdo con a constitución d'Alcheria, una provincia ye una colectividat territorial que tien bellas libertatz economicas.

L'Asambleya popular provincial ye a entidat politica que gubierna a provincia y tien un "president", qui ye trigato por os miembros de l'asambleya. Istos s'esliyen por sufrachio universal cada cinco anyos. O "Wāli" (Prefecto u gubernador) diriche cada provincia. Ista persona ye esleyita por o president d'Archelia.

As divisions administrativas han cambeato quantas vegatas dende a independencia. Quan s'introducen nuevas provincias, os numers d'as antigas provincias se mantienen, encara que no sían en orden alfabetico. As provincias con a numeración oficial son actualment (dende 1983):[1]


1 Adrar
2 Chlef
3 Laghouat
4 Oum el-Bouaghi
5 Batna
6 Béjaïa
7 Biskra
8 Béchar
9 Blida
10 Bouira
11 Tamanghasset
12 Tébessa


13 Termicén
14 Tiaret
15 Tizi Ouzou
16 Alcher
17 Djelfa
18 Jijel
19 Sétif
20 Saïda
21 Skikda
22 Sidi Bel Abbes
23 Annaba
24 Guelma


25 Constantina
26 Médéa
27 Mostaganem
28 M'Sila
29 Mascara
30 Ouargla
31 Orán
32 El Bayadh
33 Illizi
34 Bordj Bou Arréridj
35 Boumerdès
36 El Tarf


37 Tindouf
38 Tissemsilt
39 El Oued
40 Khenchela
41 Souk Ahras
42 Tipasa
43 Mila
44 Aïn Defla
45 Naama
46 Aïn Témouchent
47 Ghardaïa
48 Relizane

Cheografía[editar | editar código]

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Cheografía d'Alcheriaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

Alcheria se troba prencipalment situata entre as latitutz 19° y 37°N (una chicota aria ye a o norte d'o 37°), y lonchitutz 11°U y 12°E. A mayoria d'a suya costa ye montayosa y bi ha bells puertos natuarals. L'aria situata entre a mar y l'Atlas Telliano ye fértil. A o sud de l'Atlas Telliano se troba un paisache d'estepa, que remata en l'Atlas Sahariano; mas enta o sud se troba o disierto d'o Sahara.

O macizo d'Ahaggar (en arabe جبال هقار), tamién conoixito como Hoggar, ye una rechión montanyosa en o centro d'o Sahara, a o sud d'Alcheria. Se troba a bells 1500 km a o sud d'a capital, Alcher y chusto a l'ueste de Tamanrasset.

Alchers, Orán, Constantina, Tizi Ouzou y Annaba son as prencipals ciudatz d'Alcheria.

Clima[editar | editar código]

Mapa topografico d'Alcheria

En ista rechión, mesmo d'hibierno, as temperaturas diarias d'o disierto gosan estar calidas. Manimenos, dimpués d'a boca de nueit, l'aire xuto permite una rapeda perduga d'a calor, lo que fa que as nueitz sía fredas. S'han rechistrato grans diferencias entre as temperaturas diurnas y nocturnas.

A mayor temperatura rechistrata oficialment estió de 50.6 °C en In Salah.[2]

As precipitacions son prou abundants en a zona costera de l'Atlas Telliano, con rechistros d'entre 400 y 670 mm anyals, incrementandose a cantidat de precipitacions d'ueste ta este. As precipitacionss son mayore en parti nororiental de Alcheria, a on s'han replegato bells anyos dica 1000 mm.

En o interior as plevias son muito mas escasas. Os vientos dominants que bufan dende l'este y o nordeste en verano cambean d'hibierno, bufando de l'ueste y d'o norte y portiando con ells por un regular un incremento d'as precipitacions dende septiembre dica aviento, un decremento en os zaguers meses d'hibierno y primers de primavera, y una quasi ausencia de plevias en os meses estivals. Alcheria tien tamién ergs, u dunas d'arena entre as montanyas, a on que en verano quan os vientos son cerenyos, as temperaturas pueden plegar a os 43.3 °C.

Economía[editar | editar código]

Menisterio de Finanzas d'Alcheria

O sector d'os combustibles fósils ye a columna vertebral d'a economía d'Alcheria, representando alto u baixo un 60% d'os suyos ingresos, un 30% d'o PIB y mas d'un 95% d'os suyos beneficios en exportacions. O estato se troba en o puesto tretze seguntes as suyas reservas de petrolio, tenendo una reserva de 11.800 millons de barrils (1.88×10^9 m³), encara que s'estima que a zifra actual ye incluso mayor. L'Administración d'Información sobre Enerchía d'os Estatos Unitos dio en 2005 o dato de que a reserva de gas natural d'Alcheria yera de 160 billons de pietz cubicos[3] (4.5×10^12 m³), a ueitena mayor d'o mundo.[4] A meya anyal d'o PIB no asociato a hidrocarburos creixió en un 6 por cient entre 2003 y 2007, con un creiximiento total d'o PIB meyo d'o 4.5 por cient en o mesmo periodo debito a la menor producción de petrolio en 2006-07. A deuda externa ha estato virtualment eliminata, y o gubierno ha acumulato grans reservas de diners gracias a o petrolio. A inflacción, a mas baixa d'a rechión, s'ha mantenito estable en un 4 por cient de meya en o periodo 2003-07.[5]

Os indicadors financiers y economicos d'Alcheria han amillorato prou dende a metat d'os anyos 1990, en parti gracias a las reformas politicas refirmatas por o Fundo Monetario Internacional (FMI) y a reestructuración d'a deuda por o Club de París. As finanzas d'Alcheria en 2000 y 2001 se beneficioron d'un incremento d'o precio d'o petrolio y politica fiscal d'o gubierno, aduyó a aumentar prou o superávit comercial, obtener nivels récord en as reservas de divisas foranas y reducir a deuda externa.

Os continos esfuerzos d'o gubierno ta diversificar a economia atrayendo capital nacional y internacional han feito que o sector d'a enerchía haiga tenito exito reducindo una mica as altas tasas de desempleo y amillorando as condicions de vida. En 2001, o gubierno sinyó un tractato d'asociación con a Unión Europea por o que o estato se beneficia en temas d'importacions y exportacions con a Unión. En marzo de 2006, Rusia condonó a deuda de 4.74 mil millons de dólars que Alcheria manteneba dende a era sovietica[6] en una vesita d'o president Vladimir Putin a o país, a primera d'un líder ruso en o zaguer meyo sieglo. Por a suya parti, o president Bouteflika alcordó mercar avions de combate, sistemas d'esfensa anti-aerios y atras armas por un valor de 7.500 millons a o prencipal exportador d'armamento de Rusia, Rosoboronexport.[7][8]

Alcheria tamién decidió en 2006 pagar a totalidat d'a suya deuda, 8.000 millons de dólars (£4.300 millons), a o Club de París. Isto fació que a deuda externa d'Alcheria fuese de menos de 5.000 millons de dólars en zaguerías de 2006. O Club de París afirmo que iste acto reflecta a recuperación economica d'Alcheria en os zaguers anyos.

Agricultura[editar | editar código]

Alcheria siempre ha estato conoixita por a fertilidat d'o suyo suelo. Un 25% d'os alcherianos treballan en o sector agricola.[9]

En a epoca d'a Guerra Civil Estatounitense se cautivó una gran cantidat de cotón, pero dende alavez ista industria fue retaculando. En primerías d'o sieglo XX se facioron esfuerzos por fomentar o cautivo d'ista planta. Una chicota cantidat de cotón creixe tamién en os oasis d'o sud d'o país. Bi ha bells cautivos de palmeras chicotas que s'emplegar ta prener-ne as suyas fuellas, ya que tienen fibras prou pareixitas a o pelo d'os caballos. As oliveras (tanto por as olivas como por l'aceite) y o tabaco son atros cautivos importants en a zona.

Mas de 30.000 km² (7.000.000 d'acres) de tierras s'adedican a o cautivo de cerials. L'Atlas Telliano ye a tierra a o mas se fan iste tipo de cautivos. Mientres o periodo de colonización francesa a productividat s'incremento prou debito a la construcción de pozos artesians en muitos districtos que nomas requeriban augua ta fer-los fértils. Entre os cerials os prencipals son o trigo, l'hordio y a cevada. S'exporta una gran variedat de verduras y fruitas, mas que mas productos citricos. Alcheria tamién exporta figos, dátils, esparto, y zuro. Ye o prencipal mercato de cevada d'Africa.

Demografía[editar | editar código]

Población por etnias y nacionalidatz[editar | editar código]

Zinedine Zidane, futbolista francés d'orichen cabilenyo

A més gran part d'a población son arabes (por o suyo orichen berbers arabizatos), talment o 80 % u quasi. En Tinduf y a suya redolada os arabes presentan una cultura d'o disierto común con os saharauis y os habitants d'o Sahara Occidental y sud de Marruecos y fuoron denominatos como "moros" dende o periodo colonial.

Os berbers son arredol d'un 20 % y se dividen en diferents grupos etnicos, os més importants son os kabilenyos, os tuaregs d'o Sahara), y os xagüiya de l'Aurés.

Os andalusís (musulmans orichinarios de l'Al-Andalus medieval) son pocos mils en vicos de ciudatz como Shersell. En as ciudatz costeras tamién bi ha pocos mils arabes con orichens turcos, herencio de tiempos d'o Imperio Otomán. Os chodigos fuyoron d'Alcheria quan declaró a suya independencia, muitos d'ellos yeran sefardís y actualment viven en Francia (por eixemplo os propietarios de FNAC) u en Israel. Encara quedan uns pocos mils de Pietz Negros, colonos europeus de diferents orichens pero afrancesatos totz que vinioron quan a ocupación francesa d'Alcheria.

Luengas[editar | editar código]

Sinyal trilingüe en Cabilia: arabe, cabilenyo y francés

A luenga oficial d'Alcheria, seguntes a suya constitución de 1963, ye l'arabe. Amás, se reconoixe como luenga nacional o berber en una enmienda d'a constitución d'o 8 de mayo de 2002. O 99% d'os alcherinos tienen como luenga materna a una d'istas dos, estando l'arabe parlato como luenga materna por un 83% d'a población y o berber por un 15%.[10] O francés, encara que no tien un estatus oficial, ye amplament emplegato por o gubierno, o mundo d'a cultura, os medios de comunicación (periodicos) y l'amostranza (s'amostra en a escuela primaria), debito mas que mas a o pasato d'Alcheria como colonia francesa, por lo que puet considerar-se como idioma oficial de facto en Alcheria. O idioma cabilenyo, a mas parlata d'as luengas berbers en o país, s'amostra en a escuela y ye parcialment co-oficial (con bellas restriccions) en partis de Cabilia.

Arabe[editar | editar código]

L'arabe coloquial ye a luenga nativa de mas d'o 83% d'a población; d'os que, mas d'un 78% parlan arabe alcherino y alto u baixo un 5% hassaniya[11] L'arabe alcherino ye a luenga segundaria de muitos berbers. Manimenos, en os medios de comunicación y en os actos oficials ye fa servir por un regular l'arabe estándar.

Berber[editar | editar código]

Porcentache de población que parla luengas berbers en cada departamento

As luengas berbers son parlatas por alto u baixo un 20% d'a población d'Alcheria, mas que mas en a rechión de Cabilia, en os Aurés y en o Sahara (por os tuaregs), y tamién en os arredols d'Alcher, a capital d'o estato. Muito antis de l'arribata d'os fenicios, o berber se parlaba en tot o territorio de l'actual Alchería, como s'ha puesto documentar en inscripcions tifinagh d'ixa epoca. A tamas d'o creiximiento d'o punico, o latín y dimpués, de l'arabe, o berber continó estando a luenga prencipal d'Alcheria en o sieglo XI dimpués d'as invasions d'os Banu Hilal y os Banu Sulaym.

Entre un 28% y un 45% d'os alcherinos parlan un d'os quantos dialectos d'a luenga berber (nombre nativo: tamazight).[11] L'arabe contina estando a unica luenga oficial d'Alcheria, encara que o berber ha estato reconoixito recientment como luenga nacional.[12]

Francés[editar | editar código]

O francés ye luenga forana que mas s'estudea en o país, y a mayoría d'alcherinos pueden entender-lo y parlar-lo, encara que por un regular no lo fan servir en a vida diaria. Dende a independencia, o gubierno ha promocionato una politica d'arabización lingüistica de l'amostranza y a burocracia, feito que ha tenito como resultato a limitación d'o berber y l'arabización de muitos parlants d'ista zaguera luenga. A posición d'o francés en Alcheria por estar una luenga prou important no ha estato tan afectata por a politica d'arabización. De feito muitos cursos, mas que mas os relacionatos con temas scientificos y economicos, d'as universidatz se fan encara en francés. Recientment, as escuelas han prencipiato a meter o francés en o suyo temario ta que ninos l'aprendan dende l'inte en que prencipian a aprender a escribir en arabe clasico. O francés tamién ye prou emplegato en medios de comunicación y negocios. Dimpués d'un debate politico en Alcheria en os anyos 1990, en que se planteyó a sustitución d'o francés por l'anglés en o sistema educativo, o gubierno decidió mantener o francés. L'anglés s'amostra tamién en o primer anyo d'educación secundaria.

O idioma punico, una luenga fenicia, se creye que s'habió de parlar en quantas arias de l'actual estato d'Alcheria. Iste idioma morió en o sieglo VI. Muitas ciudatz d'Alcheria tienen nombres deribatos d'o punico u d'o latín.

Relichión[editar | editar código]

A relichión predominant en Archelia ye o islam, con un porcentache d'o 99% de población musulmana.

A mayoría d'os alcherinos practican o sunnismo, fueras de bells 200.000 ibadis en a val de M'zab en a rechión de Ghardaïa.[13]

Bi ha tamién uns 250.000 cristians en o país, incluyindo bells 10.000 catolicos y entre 150.000 y 200.000 protestants evanchelicos (mas que mas pentecostals), seguntes o líder d'a Ilesia Protestant d'Alcheria Mustapha Krim.[14][15] Bellas fuents afirman que bi ha mas d'un millón de cristians en Alcheria, a mayoría d'ells vivindo en l'aria d'a Cabilia.[16]

Alcheria tenió una important comunidat chodiga dica a decada de 1960. Quasi totz os chodigos emigroron dimpués d'a independencia d'o país, encara que un chicot numero de chodigos continan vivindo en Alcher.[17]

Esporte[editar | editar código]

Beluns d'os esportes son praticatos dende l'antigüidat como desafíos, como as cursas de caballos. Actualmente os esportes mes practicatos son o fútbol, l'atletismo, o boxeyo y o ciclismo con bells exitos esportivos continentals. Alcheria bi ha partecipato en os Chuegos Olimpicos dende o anyo 1984 y bi ha ganato 13 medallas estando quatre d'istas d'oro.

Competicions esportivas[editar | editar código]

Alcheria organiza dos competicions de maratón importants: La Marathon des dunes[20] (o suyo recorrido ye integro por o disierto d'o Sahara) y a Marathon d'Alger.[21]

Referencias[editar | editar código]

  1. (en) Africa: Algeria, CIA World Factbook
  2. MHerrera.org and Burt, Christopher C. 'Extreme Weather: A Guide and Record Book (W.W. Norton Press, 2007)
  3. (en) cia.gov
  4. (en) Algeria Country Analysis Brief, EIA, March 2005.
  5. [1], MFW4A, Algeria Financial Sector Profile
  6. (en) "Brtsis, brief on Russian defence, trade, security and energy". Brtsis.com. http://www.brtsis.com/. Retrieved 2008-11-24. 
  7. (en) "Russia agrees Algeria arms deal, writes off debt". Reuters. 11 March 2006. http://za.today.reuters.com/news/NewsArticle.aspx?type=businessNews&storyID=2006-03-11T082958Z_01_BAN130523_RTRIDST_0_OZABS-ECONOMY-RUSSIA-ALGERIA-20060311.XML. 
  8. (fr) "La Russie efface la dette algérienne". Radio France International. 10 March 2006. http://www.rfi.fr/actufr/articles/075/article_42379.asp. 
  9. (en) "CIA factbook". Cia.gov. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/. Retrieved 2008-11-24. 
  10. (fr) Jacques Leclerc. Algérie: Situation géographique et démolinguistique. L'aménagement linguistique dans le monde. Université Laval. 2009-04-05
  11. 11,0 11,1 (fr)TLFQ.ulaval.ca, Jacques Leclerc, L'aménagement linguistique dans le monde. CIRAL (Centre international de recherche en aménagement linguistique)
  12. (fr)« Loi n° 02-03 portant révision constitutionnelle », adoptata o 10 d'abril de 2002.
  13. (en) "Ibadis and Kharijis". Angelfire.com. http://www.angelfire.com/az/rescon/mgcibadi.html. Retrieved 2010-04-23. 
  14. (en) "Top Chrétien". Topchretien.com. http://www.topchretien.com/topinfo/view/40011/lalgerie-malmene-ses-chretiens.html. Retrieved 2010-04-23. 
  15. "Vodeo TV". Vodeo TV. http://www.vodeo.tv/4-33-5995-le-reveil-des-chretiens-d-algerie.html. Retrieved 2010-04-23. 
  16. (no) [pointer=8&cHash=fb582259df "Over en million Jesus-troende i Algerie"]. Troens Bevis - Verdens Evangelisering. http://www.tbve.no/nyheter/nyhetsarkiv/over-en-million-jesus-troende-i-algerie///nigeria.html?tx_ttnews[pointer]=8&cHash=fb582259df. Retrieved 2010-05-23. 
  17. (en) "U.S. Department of State". State.gov. 2007-04-11. http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90207.htm. Retrieved 2010-04-23. 
  18. (en) Perfil de Hassiba Boulmerka en a pachina web oficial d'a IAAF
  19. (en) Perfil de Noureddine Morceli en a pachina web oficial d'a IAAF.
  20. (en)/(fr) Pachina web oficial d'a Marathon des dunes.
  21. (en)/(fr) Pachina web oficial d'a maratón d'Alcher.

Vinclos externos[editar | editar código]


Estatos d'Africa
Alcheria | Angola | Azawad2 | Benín | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Cabo Verde | Camerún | Chad | Chibuti | Comoras | Costa de Vori | Echipto1 | Eritrea | Etiopia | Gabón | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea-Bissau | Guinea Equatorial | Kenia | Lesoto | Liberia | Libia | Madagascar | Malawi | Mali | Marruecos | Mauricio | Mauritania | Mozambique | Namibia | Nícher | Nicheria | Republica Centroafricana | Republica d'o Congo | Republica Democratica d'o Congo | Ruanda | Sahara Occidental2 | Sant Tomé y Prencipe | Senegal | Seychelles | Sierra Leone | Somalia | Somalilandia2 | Sudafrica | Sudán | Sudán d'o Sud | Swazilandia | Tanzania | Togo | Tunicia | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependencias: Ascensión | Canarias | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Pantelleria | Reunión | Santa Helena | Socotra | Tristán da Cunha
1 Parcialment en Asia. 2 Parcialment reconoixito u en disputa