Aragonés tensino
De Biquipedia
(Reendrezato dende Tensino)
| Tensino | |
|---|---|
|
|
|
| Localización cheografica | |
| Territorios | Alto Galligo |
| Lugar(s) principal(s) | Val de Tena |
| Sociolochía | |
| Vitalidat | Baixa |
| Literatura | |
| Escritors principals | Felis Gil del Cacho |
O tensino ye a forma de l'aragonés charrada en a redolada d'a val de Tena.
[editar] Fonetica
En a parla vica se conservan bells casos de -ch- en cuenta de -ll-
- Estacho
- Gricha.
- Grichón.
En a toponimia, bi n'ha muitos més casos: Espelunziecha, Castiecho.
Esto son repuis de fonemas "cacuminals" analogos a la che vaqueira que yeran comuns en tot l'Alto Aragón d'antismás y que encara se troban prou en l'asturián occidental.
Encara que se diga nombre y fambre se conserva a parabra flumen en a frase en sale un flumen, dicindo que "en salen muitos".
[editar] Morfolochía
- Articlos definitos o, os, a, as, que dezaga vocal son ro, ros, ra, ras, representando un caso de evolución d'a -LL- latina, (una L cheminata), enta -r- como en o vecino gascón.
- Particla pronomino-adverbial bi, que s'apostrofa:
- Bi ha > b'ha.
- Bi heba > b'eba.
- Pasatos perfectos en -os en cuenta de en -es, que nomás s'ha trobato que un poquet en Aragüés:
- puyós, cantós, dihiós
- En Pandicosa se documenta a presencia d'o perfecto fuerte en o verbo tener:
- tuve, tuvos, tuvo, tubemos, túvois, tuvon.
- Manimenos en atros verbos irregulars con perfectos fuertes en aragonés meridional o pasatos ye regular u feble, como ye o caso de poder (pudié, pudiés, pudió, pudiemos, pudiois, pudieron.
- En o pasato perfecto simple d'o verbo veyer se troba una barracha de formas fuertes y febles: vie, vios, vido, viemos, viois, vidon.
- Condicional con -b-, -arba, -erba, -irba diferent de raso de cualsiquier luenga hispanica, y que Francho Nagore considera o chenuino en aragonés seguntes este esquema:
- Cantar + eba > cantarba.
- Cantar + ebas > cantarbas.
[editar] Parlas locals
O panticuto, charrato en Pandicosa, puesto an millor se conserva l'aragonés d'a val.
| Dialectos de l'aragonés | ||
|---|---|---|
| Aragonés meridional | Aragonés oriental | Aragonés occidental | Aragonés central | ||