Tartres

De Biquipedia
(Reendrezato dende Tartre)
Ir ta: navego, busca
Tartres
Safina signing autographs.jpg Alsou Abramova.jpg Bronson 1973.jpg
Dinara Safina · Alsou · Charles Bronson
Población total
1.800.000
Rechions con comunidatz importants
Flag of Russia.svg Rusia 5.554.601
Flag of Uzbekistan.svg Uzbequistán 1.250.000
Flag of Kazakhstan.svg Cazaquistán 400.000
Flag of Ukraine.svg Ucraína 350.000
Flag of Tajikistan.svg Tachiquistán 200.000
Flag of Kyrgyzstan.svg Kirguizistán 140.000
Idiomas
Tartre
Relichión
Islam

Tartre y tartaro ye o nombre común que se da a bells pueblos de luenga turquica d'Asia Central y Europa Oriental.

[editar] Etimolochía y significato

O nombre tien un caracter ambigo, no s'aplica a totz os pueblos de luenga turquica, pero bells pueblos de luenga turquica que huei no son ditos tartres lo yeran dica fa poco. Por atra parte con o termin tartre s'ha dito tamién a los pueblos mongols en cheneral y en o Imperio Ruso a os musulmans en cheneral.

Pareix que lo nombre derive en parte de Ta-ta u Dada, un pueblo mongol que habitaba lo norueste de l'actual Mongolia en o siglo V. S'emplegó por primera vegata pa describir a los pueblos que dominoron partz d'Asia y Europa dende Chenguis Khan. Dimpués lo termin s'estendilló pa incluir a qualsiquier invasor nomada d'orichen asiatico, tanto de Mongolia como d'Asia Occidental.

En aragonés lis dicen tartres en o Libro de Marco Polo, y en a versión A d'as Cronicas d'os Chudeces de Teruel:

Anno Mº CC LXXXXVIII. Don Simón de Corvon. Prisieron los tartres a Jherusalem

pero los dicen tartaros en as atras versions d'as Cronicas d'os Chudeces de Teruel u Efemerides turolenses, lo qualo mos fa pensar que existió una alternancia tartre/tartro como sepulcre/sepulcro u quatre/quatro, u talment que a espardidura d'a traducción d'o Libro de Marco Polo cheneralizó a conoixencia d'a forma tartre, que por atra part yera usual en catalán meyeval, luenga que podió estar transmisora d'este etnonimo oriental, igual que a denominación "vin grec" ("vin griego"), referindo-se a la "malvasía".

Enantes d'a decada de 1920 os rusos feban servir a parabra Tatar pa dicir lumerosos pueblos, dende os turcos azerbaichans como a bellas tribus de Siberia. Dimpués o termin s'ha restrinchito a bells grupos etnicos como por eixemplo os tartres de Kazán y Siberia que charran una luenga turquica d'o grupo quipchac (como os cazacos, kirguizes y nogais), os tartres de Crimea, que en charran una d'a mesma branca que o turco d'Anatolia, y os tartres de Lituania, Polonia y Bielorrusia aislatos de tot respecto a los atros.

Os diferents pueblos tartres, dimpués d'estar chusmesos a los rusos, han desembolicato tendencias nacionalistas como o panturquismo, manimenos os tartres de Crimea gosan considerar-se a parte d'os atros pueblos tartres grans, unificatos por a gran diaspora d'os tartres de Kazán en Siberia.

[editar] Lista de comunidatz tartras

Arias habitatas por comunidatz tartras

Os tartres de Crimea u atras d'atras zonas refuchiatos en a Turquía moderna recibiban o nombre de Muchatchirs (como atras minorias musulmanas d'orichen europeu refuchiatas tals como os bosnians u os pomacos), y s'han ito asimilando a los turcos d'Anatolia.

[editar] Presonaches famosos tartres u con orichens tartres

Ferramientas personals
Espacios de nombres

Variants
Accions
Navego
Ferramientas
En atras luengas