Soyotz

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Soyoz
Población total
2.769
Rechions con comunidatz importants
Flag of Russia.svg Rusia
Idiomas
Soyot y ruso
Mapa
Map of Russia - Soïotes(2008-03).png
Situación en Rusia

Os soyotz viven en o districto de Okinsky en Buriatia, on son o 42 % d'a población y son en proceso d'asimilación a los buriatos. Os soyotz de Tunca y Zakamenka (Tunca-soyotz) son ya asimilatos de tot. Son un d'os grupos etnicos siberians més chicotz numericament, en os anyos 90 no se consideraban soyotz que uns 500, pero se suposa que bi n'ha uns 2000. Dica 1993 oficialment no yeran consideratos diferents d'os buriatos.

Modo de vida[editar | editar código]

Os soyotz de Okinsky u Oka, (Oka-soyotz) practicaban o pastoreyo d'o ren dica 1930, dimpués encomenzoron a sedentarizar-sen, a establir-sen en ciudatz y a buriatizar-sen. En 1963 o pastoreyo d'o ren fue prohibito por decreto d'a Republica Socialista Autonoma de Buriatia alegando que yera una forma de ganadería no rentable.

Organización social[editar | editar código]

Son dividitos en tres clans: Khaazuut (һаазуут), o mayor, y os més chicotz Irkit (иърһит) y Onkhot (оъңһыт).

Luenga[editar | editar código]

Os soyotz sedentarizatos fuoron perdendo o uso de lur luenga nativa, y por vivir en os mesmos nuclios urbans que os buriatos y ir os ninos a las mesmas escuelas que os buriatos, on se charraba buriato, encomenzoron a deixar o idioma soyot dica como luenga cotidiana en a familia.

A luenga escrita soyot ha estato creyata en l'anyo 2001, son preparando-la pa a suya introducción en a escuela, si no se prenen mesuras urchents o idioma soyot, que només lo parlan os agüelos, desapareixerá.

Historia[editar | editar código]

O etnografo L.R. Pavlinskaya crei que a suya etnochenesi poderba estar en a turquización de comunidatz samoyedas d'os Monts Sayans. Os samoyetz formarían a base población sobre a que se superposó un pueblo turquico que los turquizó entre os sieglos VII y VIII.

Sindembargo os feitos demostrables pa os zaguers sieglos amuestran una historia simpla y diferent. D'alcuerdo con agüelos soyotz y buriatos d'o districto d'Okinsky fa uns 350 u 400 anyatas os tres clans soyotz emigroron dende tierras a man d'o laco Khabsugul (Mongolia), on seguiban una vida nomada en os territorios de Darkhat, Somons, Khankha y Uuri, y tamién en l'aria d'o mont Rinchillkhumbe, considerata montanya sagrata y protectora. Dimpués de trescruzar a muga de Mongolia s'establioron en a rechión de Tunca y parcialment en Zacamenca. Sindembargo trobando-ie que no i heba pasturas adequatas pa os rens una parte d'ellos encomenzoron a criar atras clases de bestiar establindo-sen en ixas rechions y fusionando-sen con os buriatos. Os que querioron continar estando pastors de rens prosiguioron a suya migración dica plegar ta Oka, on troboron condicions adecuatas pa criar rens.

En a rechión Darkhat de Mongolia, a l'ueste d'o laco Khubsugul bi ha encara un pueblo turquico de pastors de rens a qui os mongols dicen tsaatan (цаатан) (literalment, "pastor de rens"), y también uigar, esto ye "uigur", y vegatas Uigar Tsaatan, Tsaatan Uighur (literalment uigurs pastors de rens). Os Tsaatan Uighur s'autodenominan tukha.

Amés, os buriatos d'Oka chunto con os Urynkhay fan servir a expresión Uigar Khelten ("uigur parlant") pa dicir tuván y tofalar. Esto indica que en a memoria d'o pueblo buriato s'asocia a los presents pueblos turquicos locals con os antigos uigurs, (que fundoron un khanato celebre aglutinador d'os turquicos muito a lo norte d'os actuals uigurs d'o Xinjiang).

A composición clanica d'os tsaatan y atros grupos pastors de rens de Darkhatm orichinata a partir d'os turquicos pastors de rens d'os Sayans tamién inclui clans ditos irkit, khaasuut y onkhot. Os soyotz continaban estando en contacto con os pueblos afins tofalars, "uigurs de Mongolia", tsaatans y tuvans Todzhu a mi compraban rens si caleba fer-lo.

Clarament os modernos soyotz remontan os suyos orichen a estos pastors de rens turquicos d'os Sayans. Si os soyotz tienen lur orichen en samoyetz turquizatos, sería enantes d'a migración, quan viviban més a lo sur, y tamién serían d'orichen samoyet beluns d'os pueblos turquicos afins a los soyotz

Bells soyotz son agora reivindicando o reconoiximiento como etnia separata, que se recupere a luenga soyot, lur vida espritual, que se reviscole lur cultura tradicional y beluns quieren tornar a criar rens.