Sobrepuerto
O Sobrepuerto ye una comarca natural situata en o Pireneu aragonés, entre o Sobrarbe y l'Alto Galligo. Fan parti d'o Sobrepuerto os lugars d'Ainielle en o municipio de Biescas; Basarán, Escartín y Otal, en o de Broto y Cortiellas, Sasa y Ciellas en o de Yebra de Basa. S'incluyen as pardinas de Fenés, Niablas y A Isuala.
A sobén gosan incluyir-se tamién Bergua y Ayerbe de Broto por razons más que más culturals, anque en realidat no i son en o Sobrepuerto.
As altarias van dende os 1000 m d'o barranco d'Otal ta os 2028 m de Manchoya. O lugar más alto ye Otal con 1465 m y o más baixo Sasa con 1230. Isto fa que o tempero sia prou duro, se dice que en o Sobrepuerto bi ha nueu meses d'hibierno y tres d'infierno.
Bi ha dos cuencas hidrograficas, o barranco d'Oliván que desemboca en o río Galligo y o barranco d'Otal que lo fa en l'Ara.
[editar] Vechetación
En a compleganza alta d'o barranco d'Olivan y a cabezera d'o barranco d'Otal bi ha fabars. Atras especies habituals son os pinos, abetz, triámols, caixicos y buixos.
[editar] A espoblación en o Sobrepuerto
Anque a comarca yera habitata ya dende o sieglo XI y gosó haber más de mil presonas, hue en día y ya dende o sieglo pasato totz os lugars d'o Sobrepuerto son albandonatos. A espoblación d'o Sobrepuerto y redolada empezó dimpués d'a Guerra Civil. As prencipals causas d'o prencipio de l'albandono d'os lugars estioron a esferra feita por a mesma guerra, ya que o frent yera establito en o río Galligo y a industrialización d'a redolada. Amás quasi totz os lugars yeran mal comunicatos y a suya industria yera autarquica y alazetata en o treballo d'os tions.
Manimenos a mayor perda d'habitants estió mientres os anyos 60, quan muitos d'os lugars fuoron crompatos por o Patrimonio Forestal d'o Estado. Os emigrants prencipalment se'n tresladoron ta Samianigo que prencipiaba a extender-se como nuclio industrial y ta Catalunya, Zaragoza, Uesca y Monzón.
