Sistema Internacional d'Unidatz

Nomás bi ha tres estatos que encara no han adoptato lo Sistema Internacional d'Unidatz como lo suyo unico sistema de mesuras: Liberia, Myanmar y Estatos Unitos.

O Sistema Internacional d'Unidatz, abreviato SI (d'o francés Système International d'Unités) ye o sistema d'unidatz más emplegato en o mundo, tanto en a sciencia como en a vida diaria (comercio), y ye a evolución d'o sistema metrico decimal.

L'antigo sistema metrico decimal presentaba diferents grupos d'unidatz como lo sistema mks (metro-quilogramo-segundo) u o sistema cgs (centimetro-gramo-segundo), que a la vegata tamién presentaban variants. O SI se desembolicó a partir de l'antigo sistema mks, y fue adoptato en a 11^ena Conferencia Cheneral de Pesos y Mesuras que se celebró en París entre l'11 y o 20 d'octubre de 1960.

Como se puet obserbar en o mapa d'o costato, güe día la utilización d'o SI ye practicament universal y quasi dengún estato mantiene definicions oficials d'atras unidatz. A unica excepción notable son os Estatos Unitos d'America a on que o suyo sistema tradicional d'unidatz (United States customary units) contina estando amplament emplegato en a vida diaria, encara que con definicions basatas en o SI. L'uso d'o SI en os Estatos Unitos nomás s'incrementa en a escuela, a sciencia y a industria.

Unidatz basicas

As unidatz basicas d'o SI han estato establitas por a Conferencia Cheneral de Pesos y Mesuras a propuesta d'o Bureau International des Poids et Mesures ("Oficina Internacional de Pesos y Mesuras"); bi'n ha 7, bien definitas, que, por convenio, se consideran dimensionalment independients:

Unidatz basicas d'o SI

Nombre	Simbolo	Magnitut	Definición
metro	m	longaria	Un metro ye a longaria d'o trachecto que recorre a luz en o vueito mientres un 299.792.458eno de segundo.
kilogramo	kg	masa	Un kilogramo ye a masa d'o prototipo internacional d'o kilogramo. Ye a unica unidat que ye definita en relación a un obchecto.
segundo	s	tiempo	Un segundo ye a durada de 9.192.631.770 periodos d'a radiación correspondient a la transición entre os dos nivels hiperfinos d'o estato fundamental de l'atomo de cesio 133.
ampere	A	corrient electrica	Un ampere ye a cantidat de corrient constant que, si se mantiene en dos conductors paralelos, rectilinios, de longaria infinita, de sección circular negligible y situatos en o vueito a una distancia d'un metro l'un de l'altro, producirba entre istos conductors una fuerza de 2·10−7 newtons por metro de longaria.
kelvin	K	temperatura termodinamica	Un kelvin ye un 273,16eno d'a temperatura termodinamica d'o punto triple de l'augua.
candela	cd	intensidat luminosa	Una candela ye a intensidat luminosa, en una dirección determinata, d'una fuent que emite una radiación monocromatica de freqüencia 540·1012 Hz a intensidat enerchetica en ista dirección d'a quala ye d'un 683eno de watt por estereoradiant.
mol	mol	cantidat de materia	Un mol ye a cantidat de materia d'un sistema que contiene tantas entidatz elementals como atomos bi ha en 0,012 kg de carbonio 12.

Unidatz derivatas

A partir d'as unidatz base se pueden definir unidatz derivatas, en a tabla siguient s'amostran as que tienen un nombre y un simbolo especial:

Unidatz derivatas d'o Sistema Internacional con nombre especifico

Magnitut fisica	Nombre d'a unidat d'o SI	Simbolo d'a unidat	Expresión en termins d'atras unidatz	Expresión en termins d'as unidatz basicas d'o SI
Freqüencia	hertz	Hz	$\mbox{s}^{-1}$
Fuerza	newton	N	$\mbox{kg} \cdot \mbox{m} \cdot \mbox{s}^{-2}$
Presión, tensión	pascal	Pa	$\mbox{N} \cdot \mbox{m}^{-2}$	$= \mbox{kg} \cdot \mbox{m}^{-1} \cdot \mbox{s}^{-2}$
Enerchía, treballo, calor	joule	J	$\mbox{N} \cdot \mbox{m}$	$= \mbox{kg} \cdot \mbox{m}^2 \cdot \mbox{s}^{-2}$
Potencia, fluxo radiant	watt	W	$\mbox{J} \cdot \mbox{s}^{-1}$	$= \mbox{kg} \cdot \mbox{m}^2 \cdot \mbox{s}^{-3}$
Carga electrica	coulomb	C	$\mbox{A} \cdot \mbox{s}$
Potencial electrico, fuerza electromotriz	volt	V	$\mbox{J} \cdot \mbox{C}^{-1}$	$= \mbox{m}^2 \cdot \mbox{kg} \cdot \mbox{s}^{-3} \cdot \mbox{A}^{-1}$
Resistencia electrica	ohm	Ω	$\mbox{V} \cdot \mbox{A}^{-1}$	$= \mbox{m}^2 \cdot \mbox{kg} \cdot \mbox{s}^{-3} \cdot \mbox{A}^{-2}$
Conductancia electrica	siemens	S	$\mbox{A} \cdot \mbox{V}^{-1}$	$= \mbox{s}^3 \cdot \mbox{A}^2 \cdot \mbox{m}^{-2} \cdot \mbox{kg}^{-1}$
Capacitancia electrica	farad	F	C · V−1	$= \mbox{s}^4 \cdot \mbox{A}^2 \cdot \mbox{m}^{-2} \cdot \mbox{kg}^{-1}$
Densidat de fluxo magnetico, inducción magnetica	tesla	T	$\mbox{V} \cdot \mbox{s} \cdot \mbox{m}^{-2}$	$= \mbox{kg} \cdot \mbox{s}^{-2} \cdot \mbox{A}^{-1}$
Fluxo magnetico	weber	Wb	$\mbox{V}\cdot\mbox{s}$	$= \mbox{m}^2 \cdot \mbox{kg} \cdot \mbox{s}^{-2} \cdot \mbox{A}^{-1}$
Inductancia	henry	H	$\mbox{V}\cdot\mbox{s} \cdot \mbox{A}^{-1}$	$= \mbox{m}^2 \cdot \mbox{kg} \cdot \mbox{s}^{-2} \cdot \mbox{A}^{-2}$
Temperatura	grau Celsius	°C	t°C = tK - 273,15
anglo plan	radiant	rad	1	$= \mbox{m} \cdot \mbox{m}^{-1}$
Anglo solido	estereoradiant	sr	1	$= \mbox{m}^{2} \cdot \mbox{m}^{-2}$
Fluxo luminoso	lumen	lm	cd · sr
Iluminancia	lux	lx	cd · sr · m−2
Activitat radioactiva	becquerel	Bq	s−1
Dosi absorbita (de radiación ionizant)	gray	Gy	J · kg−1	$= \mbox{m}^{2} \cdot \mbox{s}^{-2}$
Dosi equivalent (endice de radiación ionizant)	sievert	Sv	J · kg−1	$= \mbox{m}^{2} \cdot \mbox{s}^{-2}$
Actividat catalitica	katal	kat	mol · s−1

Prefixos

S'han definito una serie de prefixos que se pueden combinar con qualsiquier unidat ta formar unidatz derivatas adecuatas ta fer mesuras en ordens de magnitut superior u inferior. O grupo formato por o prefixo y o simbolo d'a unidat ye inseparable. Os simbolos d'os multiplos s'escriben en mayuscla mientres que ta os submultiplos s'emplegan minusclas. Iste regle tien as excepcions d'os multiplos deca (da), hecto (h), y kilo (k) que se simbolizan con minusclas.

Prefixos d'o Sistema Internacional d'Unidatz

Multiplos	Nombre	deca	hecto	quilo	mega	giga	tera	peta	exa	zetta	yotta
	Simbolo	da	h	k	M	G	T	P	E	Z	Y
	Factor	101	102	103	106	109	1012	1015	1018	1021	1024
Submultiplos	Nombre	deci	centi	mil·li	micro	nano	pico	femto	atto	zepto	yocto
	Simbolo	d	c	m	µ	n	p	f	a	z	y
	Factor	10−1	10−2	10−3	10−6	10−9	10−12	10−15	10−18	10−21	10−24